ادعای استقرار ۲۰۰ پهپاد برای اینترنت در ایران
منتشرشده: · بهروزرسانی: · فناوری

به گفته مسئولان، ایران قصد دارد تا پایان سال ۲۰۰ پهپاد استراتوسفری برای ارائه اینترنت راهاندازی کند، اما بررسیهای فنی و زیرساختی نشان میدهد که این هدف هنوز در مراحل اولیه است.
بابک زنجانی اعلام کرده که ایران قصد دارد تا پایان سال ۲۰۰ پهپاد استراتوسفری برای ارائه اینترنت راهاندازی کند. محاسبهای ساده نشان میدهد که اگر هر پهپاد بتواند در شرایط ایدهآل ۷۵۰۰ کیلومتر مربع را پوشش دهد، ۲۰۰ پهپاد در مجموع حدود ۱٫۵ میلیون کیلومتر مربع را تحت پوشش قرار میدهند؛ این مقدار تقریباً معادل مساحت کل کشور است. اما این محاسبه صرفاً از نظر هندسی معتبر است و تصویر کاملی از عملکرد شبکه ارائه نمیدهد.
پوشش رادیویی هر پهپاد با ظرفیت ارائه اینترنت پرسرعت یکسان نیست. ظرفیت پاسخگویی همزمان به صدها هزار کاربر برای هر واحد محدودتر است و عوامل مختلفی مانند پهنای باند فرکانسی، توان فرستنده، تعداد آنتنها، میزان تداخل و ارتباط با شبکه اصلی بر کیفیت اینترنت تاثیر میگذارند. برای جلوگیری از نقاط کور، پوششهای پهپادها باید همپوشانی داشته باشند.
در زمینه ساخت پهپادهای استراتوسفری، ایران در طراحی و تولید پهپادهای نظامی تجربه دارد، اما ساخت هواپیماهای خورشیدی استراتوسفری نیازمند سازههای فوقسبک، بالهای کشیده، موتورهای الکتریکی کارآمد و باتریهای با چگالی انرژی بالا است. در مستندات عمومی شواهد مستقلی از ساخت و آزمایش هواپیمای خورشیدی ایرانی با قابلیت فعالیت پایدار در ارتفاع حدود ۲۰ کیلومتری و حمل محموله مخابراتی وجود ندارد.
پروژه زفیر نمونهای از پیچیدگی توسعه پهپادهای استراتوسفری است؛ این پروژه در اوایل دهه ۲۰۰۰ آغاز شد و در سال ۲۰۲۵ رکورد بیش از ۶۷ روز پرواز پیوسته را ثبت کرد. با وجود این دستاورد، تجاریسازی خدمات زفیر هنوز در دست توسعه است و برای سال ۲۰۲۷ هدفگذاری شده است.
علاوه بر چالشهای فنی، ایجاد شبکه اینترنتی سراسری نیازمند زیرساختهای دیگری نیز میباشد. دادههای کاربران باید از پهپادها به شبکه اصلی مخابرات و در نهایت به مراکز داده و درگاههای ارتباطی بینالمللی منتقل شوند؛ این کار به لینکهای ارتباطی پرظرفیت، ایستگاههای زمینی یا ارتباط ماهوارهای نیاز دارد. همچنین تخصیص فرکانس برای سکوهای هاپس باید با شبکههای زمینی، ماهوارهها و سامانههای هوانوردی تداخل نداشته باشد و برای این منظور مجوزهای مخابراتی و هماهنگی با نهادهای مسئول هوانوردی لازم است.