فراموشی بخش‌هایی از تاریخ معماری اصفهان
منتشرشده: · فرهنگ و هنر · اصفهان
در اصفهان، بناهای مدرن و صنعتی که در گذشته نقش مهمی در ورود شهر به جهان جدید داشتند، اکنون به تدریج از حافظه شهری کنار گذاشته می‌شوند. این موضوع باعث شده تا بحثی دربارهٔ نحوهٔ برخورد با میراث معاصر شکل بگیرد.
در اصفهان، گنبدها، مناره‌ها، پل‌ها و سایر عناصر معماری صفوی به‌عنوان نماد شهر شناخته می‌شوند. اما در کنار این تصاویر باشکوه، بناهایی که نه به اندازهٔ کافی قدیمی برای شمارش در آثار تاریخی هستند و نه به اندازهٔ تازه برای حفظ شدن، در حال کنار گذاشتن هستند. این فرایند فراموشی، نه فقط تخریب یک ساختمان قدیمی یا تغییر چهرهٔ یک بنای ارزشمند را شامل می‌شود؛ بلکه به معنای فراموشی بخشی از حافظهٔ جمعی شهری است که در گذشته سعی در پیوند میان تاریخ پرافتخار و نیازهای زندگی مدرن داشت. در دهه‌های گذشته، اصفهان تجربه‌های معماری قابل توجهی داشت که نشان می‌داد مدرن‌شدن لزوماً به معنای پشت‌کردن به گذشته نیست. اما در حال حاضر، نه نشانهٔ جسارت و خلاقیت معماری گذشته باقی مانده است و نه سازوکار واضحی برای حفاظت از آن وجود دارد. به گفتهٔ وحید آقایی، پژوهشگر تاریخ معماری و شهر، اصفهان برای گذشتهٔ دور خود شناسنامهٔ روشن دارد، اما در مواجهه با گذشتهٔ نزدیک، هنوز نتوانستهٔ همان حساسیت را نشان دهد. این موضوع باعث می‌شود که پرسش دربارهٔ نحوهٔ برخورد با میراثی که در برابر چشمان ما شکل گرفته، مطرح شود. آیندهٔ معماری معاصر اصفهان در ارتباط با هویت تاریخی آن، به‌طور مستقیم با نحوهٔ تعامل با گذشتهٔ نزدیک شهر مرتبط است. در گذشته، در دهه‌های ۴۰ و ۵۰، تلاش برای ترکیب ساختارهای مدرن با تاریخ شهر صورت می‌گرفت و این موضوع حتی در کنگره بین‌المللی معماری در اصفهان مطرح شد. امروزه، دو مسیر ممکن است وجود داشته باشد: نادیده گرفتن میراث تاریخی یا ایجاد معماری معاصر که صرفاً فرم‌های گذشته را تکرار کند. برخی معتقدند معماری جدید اصفهان بیشتر شبیه «کپی‌برداری ناقص» از غرب است تا تداوم سنت ایرانی. این انتقاد، به گفتهٔ آقایی، به دلیل استفاده از تکنیک‌ها و الگوهای غربی است که در کنار حفظ تاریخ و سنت ایرانی به کار گرفته شده‌اند.