شهپاد و سایر شناورهای بدونسرنشین: تعریف و تفاوتها
منتشرشده: · بهروزرسانی: · فناوری

شهپاد (USV) شناور هدایتپذیر از دور است که در محیط دریا فعالیت میکند و در کنترل دستی یا خودکار عمل میکند. این مقاله به معرفی شهپاد، شمپاد، زهپاد و تفاوت آنها با پهپاد میپردازد.
با افزایش نقش فناوریهای بدونسرنشین در صنایع نظامی و غیرنظامی، شناخت تفاوت میان این تجهیزات اهمیت پیدا کرده است.
شهپاد یا شناور هدایتپذیر از دور، نسل جدیدی از تجهیزات دریایی است که بدون حضور خدمه، ماموریتهای شناسایی، مراقبت، جمعآوری اطلاعات، مینیابی، حفاظت از زیرساختهای دریایی و پشتیبانی عملیاتی را انجام میدهد. در کنار شهپادها، شمپادها (شناورهای زیرسطحی) نقش مهمی در پایش زیرساختهای زیرآبی دارند.
شهپاد (USV) نوعی شناور هدایتپذیر از دور است که ماموریتهای خود را یا تحت کنترل اپراتور یا بهصورت خودکار در محیط دریا سپری میکند. این شناورها در ماموریتهای غیرنظامی و نظامی از جمله شناسایی، مراقبت، جمعآوری اطلاعات، مینیابی، حفاظت از زیرساختهای دریایی و پشتیبانی مورد استفاده قرار میگیرند. در دنیای تخصصی، شناورهای سطحی را USV و تجهیزات زیرآبی را UUV مینامند. تفاوت اصلی آنها با پهپادها در محیط فعالیت و نوع فناوریهای مورد استفاده در برابر فشار و ویژگیهای آب است.
عملکرد شهپاد بر پایه تعامل میان تجهیزات سختافزاری و سیستمهای هوشمند استوار است. این شناورها از سامانههای ناوبری، حسگرهای محیطی و رایانههای پردازشی تشکیل شدهاند. روند کار آنها به دو صورت انجام میشود: کنترل دستی از راه دور و کنترل خودکار با تحلیل دادههای دریا. تمرکز اصلی در نسلهای جدید شهپاد، از هدایت ساده به سمت خودکارسازی و پردازش هوشمند دادهها تغییر یافته است.
کاربردهای شهپاد شامل نظارتی (پایش بنادر، حفاظت از زیرساختها، جمعآوری دادههای دریایی)، ایمنی (ماموریتهای مینیابی و ورود به محیطهای پرخطر به جای انسان)، لجستیک (پشتیبانی، امدادرسانی و انتقال تجهیزات در شرایط سخت) و نظامی (عملیات شناسایی، دفاعی یا تهاجمی) است.
تفاوت میان شهپاد و شمپاد در محیط عملیاتی آنهاست. شهپاد (USV) شناورهای سطحی بدونسرنشین است که روی سطح آب فعالیت میکنند، در حالی که شمپاد (UUV) شناورهای زیرسطحی بدونسرنشین است که برای عملیات در اعماق آب طراحی شدهاند. این دو عضو از یک خانواده هستند که بسته به محیط عملیاتی، طراحی و کاربرد متفاوتی دارند.
تفاوت اصلی میان پهپاد و شهپاد در محیط فعالیت است؛ پهپاد (UAV) در جو فعالیت میکند و شهپاد (USV) در سطح آب فعالیت میکند. هر دو بدونسرنشین هستند و میتوانند از راه دور یا بهصورت خودکار کنترل شوند. کاربردهای اصلی پهپاد شامل شناسایی و پایش هوایی است، در حالی که شهپاد برای شناسایی، پایش و عملیات دریایی استفاده میشود.
در ادبیات فنی و نظامی ایران، واژههای شهپاد و زهپاد برای دستهبندی تجهیزات بدونسرنشین دریایی استفاده میشوند. شهپاد (USV) برای حرکت و ماموریت بر روی سطح آب طراحی شده است، در حالی که زهپاد برای فعالیت در اعماق آب مورد استفاده قرار میگیرد.