پیش‌دیابت: تشخیص، عوامل خطر و راه‌های کنترل
منتشرشده: · سلامت
پیش‌دیابت وضعیتی است که در آن قند خون بالاتر از حد طبیعی است اما هنوز به دیابت نرسیده؛ تشخیص آن از طریق آزمایش خون و عوامل خطر مختلفی می‌تواند پیشرفت آن را به‌صورت موثر کنترل کند.
پیش‌دیابت وضعیتی است که در آن میزان قند خون بالاتر از حد طبیعی قرار دارد، اما هنوز به محدوده تشخیصی دیابت نرسیده است. این وضعیت می‌تواند سال‌ها بدون علامت باقی بماند، اما شناسایی به موقع آن فرصت مناسبی برای پیشگیری یا تاخیر در بروز دیابت نوع 2 فراهم می‌کند.
تشخیص پیش‌دیابت از طریق آزمایش خون انجام می‌شود. سه معیار اصلی برای شناسایی این وضعیت عبارتند از: قند خون ناشتا بین 100 تا 125 میلی‌گرم در دسی‌لیتر، هموگلوبین A1C بین 5.7 تا 6.4 درصد، و قند خون دو ساعت پس از آزمایش تحمل گلوکز بین 140 تا 199 میلی‌گرم در دسی‌لیتر. آزمایش A1C میانگین قند خون در حدود سه ماه گذشته را نشان می‌دهد، در حالی که آزمایش قند ناشتا وضعیت قند خون را در زمان نمونه‌گیری مشخص می‌کند.
عوامل احتمال ابتلا به پیش‌دیابت عبارتند از: اضافه وزن و چاقی، به ویژه تجمع چربی در ناحیه شکم؛ سابقه خانوادگی دیابت نوع 2؛ کم‌تحرکی و نداشتن فعالیت بدنی منظم؛ فشار خون بالا؛ سابقه دیابت بارداری؛ ابتلا به سندرم تخمدان پلی‌کیستیک؛ و افزایش سن، به ویژه پس از 45 سالگی.
پیش‌دیابت معمولاً نشانه مشخصی ندارد و بسیاری از افراد بدون آزمایش خون از ابتلا خود آگاه نمی‌شوند. برخی تغییرات ممکن است احتمال مقاومت به انسولین یا افزایش قند خون را نشان دهند، از جمله تیرگی پوست (آکانتوز نیگریکانس)، تشنگی غیرعادی، تکرر ادرار، خستگی مداوم، تاری دید، و افزایش گرسنگی. این علائم خاص پیش‌دیابت نیستند و در دیابت آشکار دیده می‌شوند؛ برای تشخیص نمی‌توان به نشانه‌های ظاهری اکتفا کرد.
برای جلوگیری از پیشرفت پیش‌دیابت، تغییر سبک زندگی نقش مهمی دارد. در صورت اضافه وزن، کاهش حدود 5 تا 7 درصد از وزن بدن مفید است. حداقل 150 دقیقه فعالیت بدنی با شدت متوسط در هفته، مانند پیاده‌روی تند، توصیه می‌شود. مصرف نوشیدنی‌های شیرین، شیرینی و کربوهیدرات‌های تصفیه‌شده را کاهش دهید و سبزیجات، حبوبات، غلات کامل و میوه‌های کامل را در برنامه غذایی قرار دهید. خواب کافی و منظم داشته باشید و از مصرف دخانیات خودداری کنید.
پیش‌دیابت به معنای ابتلا قطعی به دیابت نیست؛ در بسیاری از افراد با اصلاح سبک زندگی می‌توان قند خون را به محدوده طبیعی بازگرداند یا پیشرفت بیماری را به تاخیر انداخت. افرادی که عوامل خطر یا نتایج آزمایشگاهی مشکوک دارند، باید برای ارزیابی و تعیین زمان تکرار آزمایش با پزشک مشورت کنند. در صورت تشنگی شدید، تکرر ادرار یا تاری دید جدید، بررسی قند خون اهمیت دارد.