چالش‌های تولید واکسن در ایران از قیمت‌گذاری تا زیرساخت
منتشرشده: · سلامت
مهدی پریان، معاون تولید و رئیس مجتمع تولیدی تحقیقاتی انستیتو پاستور ایران، درباره مشکلات اقتصادی، ساختاری و مدیریتی در تولید واکسن در کشور گفت.
مهدی پریان، معاون تولید و رئیس مجتمع تولیدی تحقیقاتی انستیتو پاستور ایران، در گفتگویی با وبدا اشاره کرد که تولید واکسن به سرمایه‌گذاری مستمر، زیرساخت‌های به‌روز، نیروی انسانی متخصص و بازار قابل پیش‌بینی نیاز دارد.
پریان بیان کرد که در ایران، با وجود ظرفیت‌های علمی در موسسه تحقیقات واکسن، سرم‌سازی رازی و انستیتو پاستور، چالش‌های اقتصادی و ساختاری مسیر توسعه این صنعت را دشوار می‌کند.
یکی از مهم‌ترین مسائل، فاصله میان قیمت خرید واکسن‌های تولید داخل و هزینه‌های واقعی تولید است؛ زمانی که قیمت‌گذاری محصولات با هزینه‌های مواد اولیه، تولید، کنترل کیفیت و سرمایه‌گذاری مجدد تناسب نداشته باشد، تولیدکننده منابع کافی برای توسعه فعالیت‌های خود در اختیار نخواهد داشت.
پریان افزود که ایجاد و توسعه زیرساخت‌های تولید واکسن، سرمایه‌گذاری سنگینی می‌طلبد و دستیابی به تولید اقتصادی و رقابت‌پذیر به تیراژ مناسب وابسته است. تجربه کشورهای موفقی مانند هند نشان می‌دهد که تولید انبوه و بهره‌گیری از اقتصاد مقیاس نقش مهمی در کاهش هزینه تمام شده و افزایش توان رقابت در بازار جهانی دارد؛ اما برای تولیدکنندگان ایرانی تحت تاثیر تحریم‌ها و محدودیت‌های صادراتی، آسان نیست.
پریان اشاره کرد که نبود قراردادهای بلندمدت و تضمین‌شده خرید، چشم‌انداز سرمایه‌گذاری را با عدم اطمینان مواجه می‌کند؛ تولیدکننده‌ای که از بازار آینده محصول خود اطمینان ندارد، نمی‌تواند با اطمینان برای توسعه خطوط تولید، انتقال فناوری و تحقیق و توسعه برنامه‌ریزی کند.
در کنار مسائل اقتصادی، تعدد نهادهای تصمیم‌گیر و طولانی بودن فرایندهای نظارتی نیز از موانع توسعه اکوسیستم واکسن به شمار می‌رود. تجربه دوران کرونا نشان داد که با طراحی سازوکارهای متناسب با شرایط اضطراری می‌توان فرایندهای بررسی و صدور مجوز را تسریع کرد.
پریان گفت که چالش دیگر، فرسودگی زیرساخت‌ها و دشواری دسترسی به تجهیزات، قطعات یدکی و فناوری‌های پیشرفته است؛ وابستگی به واردات مواد اولیه و محدودیت انتقال فناوری، ضرورت سرمایه‌گذاری هدفمند در پلتفرم‌های نوین تولید واکسن را دوچندان می‌کند. مهاجرت نیروی انسانی متخصص نیز تهدیدی جدی برای آینده این صنعت است.
پریان اشاره کرد که در کشورهای دیگر مسیر واحدی برای توسعه صنعت واکسن وجود ندارد؛ هند با ترکیب ظرفیت‌های دولتی و خصوصی، کوبا با پیوند میان پژوهش و تولید و برزیل با توسعه مشارکت‌های عمومی و خصوصی، الگوهای متفاوتی را دنبال کرده‌اند. وجه مشترک این تجربه‌ها، توجه به پیوند میان سیاست‌گذاری، سرمایه‌گذاری، فناوری و بازار است.
پریان افزود که برای صنعت واکسن ایران، عبور از حمایت‌های پراکنده و پروژه‌محور و حرکت به سمت توسعه پلتفرم‌های پایدار تولید می‌تواند راهبردی موثر باشد؛ بازنگری در سیاست‌های قیمت‌گذاری و خرید، انعقاد قراردادهای چندساله برای واکسن‌های اولویت‌دار، انتقال فناوری، حمایت هدفمند از تولید داخلی بر مبنای کیفیت، ایمنی، اثربخشی و قیمت رقابتی و تقویت هماهنگی میان تولیدکنندگان از اقداماتی است که می‌تواند زمینه‌ساز تحول باشد.
پریان در پایان گفت که صنعت واکسن بخشی از زیرساخت راهبردی سلامت کشور است و پایداری آن را نمی‌توان صرفاً با اتکا به توان علمی و تلاش متخصصان تضمین کرد؛ نوسازی زیرساخت‌ها، حفظ نیروی انسانی و تقویت ظرفیت تولید داخلی مستلزم سیاست‌های اقتصادی و حمایتی متناسب با واقعیت‌های این صنعت است؛ اصلاح نظام قیمت‌گذاری نقطه آغاز مهمی برای بازسازی توان تولیدی و تضمین آینده صنعت واکسن کشور خواهد بود.