انار «دورک» در انتظار توجه؛ صنایع تبدیلی ضرورتی برای توسعه اقتصادی
منتشرشده: · اقتصاد · چهارمحال و بختیاری
خبرگزاری مهر-گروه استان‌ها: چهارمحال و بختیاری با برخورداری از شرایط اقلیمی متنوع و ظرفیت‌های گوناگون کشاورزی، زمینه تولید محصولات باغی مختلفی را فراهم کرده است؛ محصولاتی که در کنار تامین بخشی از نیاز بازار، نقش مهمی در ایجاد…
خبرگزاری مهر-گروه استان‌ها: چهارمحال و بختیاری با برخورداری از شرایط اقلیمی متنوع و ظرفیت‌های گوناگون کشاورزی، زمینه تولید محصولات باغی مختلفی را فراهم کرده است؛ محصولاتی که در کنار تامین بخشی از نیاز بازار، نقش مهمی در ایجاد اشتغال و تامین معیشت خانوارهای روستایی دارند. در این میان، انار یکی از محصولات ارزشمند باغی استان است که در برخی مناطق به فعالیتی اقتصادی و تاثیرگذار در زندگی مردم تبدیل شده است.
در میان مناطق تولیدکننده انار چهارمحال و بختیاری، نام روستای دورک اناری در منطقه مشایخ شهرستان کیار بیش از سایر مناطق به چشم می‌خورد؛ روستایی که بخش عمده باغ‌های انار استان را در خود جای داده و سال‌هاست باغداری و برداشت این محصول بخشی از فعالیت اقتصادی و زندگی مردم آن را تشکیل می‌دهد.
بر اساس آمار سازمان جهاد کشاورزی چهارمحال و بختیاری، حدود ۲۰۰ هکتار از اراضی باغی استان به کشت انار اختصاص دارد و سالانه نزدیک به یک‌هزار و ۶۰۰ تن از این محصول تولید می‌شود. از این میزان سطح زیر کشت، حدود ۱۸۰ هکتار در دورک اناری قرار دارد؛ آماری که جایگاه ویژه این روستا را در تولید انار استان نشان می‌دهد.
اهمیت اقتصادی این محصول تنها به میزان تولید محدود نمی‌شود، بلکه فعالیت‌های مرتبط با برداشت، جمع‌آوری، حمل‌ونقل، فروش و فرآوری انار نیز زمینه اشتغال و گردش مالی را در منطقه فراهم می‌کند. بر اساس اعلام رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان، در فصل برداشت حدود ۳۵۰ خانوار در فعالیت‌های مرتبط با این محصول مشغول به کار می‌شوند؛ موضوعی که نشان‌دهنده ارتباط مستقیم باغداری انار با معیشت بخش قابل‌توجهی از مردم منطقه است.
با وجود این ظرفیت‌ها، توسعه اقتصادی انار در دورک اناری با موضوعات مهمی همچون بازاررسانی، بسته‌بندی، نگهداری محصول، توسعه صنایع تبدیلی و مدیریت باغ‌ها ارتباط دارد. در واقع، افزایش تولید زمانی می‌تواند به بهبود پایدار وضعیت اقتصادی باغداران منجر شود که در کنار آن، برای فروش مناسب محصول، کاهش ضایعات و ایجاد ارزش افزوده نیز برنامه‌ریزی شود؛ مسئله‌ای که آینده باغداری انار در این منطقه را به یکی از موضوعات مهم توسعه کشاورزی استان تبدیل کرده است.
باغداری انار؛ روایت کشاورزانی که معیشتشان به باغ‌ها گره خورده است
محمد صیفی یکی از باغداران در شهرستان کیار در گفتگو با خبرنگار مهر، اظهار کرد: برای کشاورزان دورک اناری، باغ‌های انار تنها قطعه‌ای از زمین کشاورزی نیستند، بلکه بخشی از سرمایه خانوادگی و پشتوانه اقتصادی زندگی آنان محسوب می‌شوند. بسیاری از فعالیت‌های خانوادگی در این منطقه با مراحل مختلف نگهداری درختان، رسیدگی به باغ‌ها و برداشت محصول پیوند خورده است.
وی با اشاره به اهمیت باغداری در زندگی مردم منطقه اظهار کرد: بخش مهمی از درآمد خانوارهای این روستا از طریق تولید و فروش انار تامین می‌شود و خانواده‌های زیادی در طول سال برای رسیدگی به باغ‌ها فعالیت می‌کنند. در زمان برداشت نیز افراد بیشتری برای جمع‌آوری و انتقال محصول وارد چرخه کار می‌شوند.
صیفی با بیان اینکه تولید انار به مراقبت مستمر و صرف هزینه نیاز دارد، افزود: باغدار در طول سال با هزینه‌هایی مانند آبیاری، کوددهی، هرس درختان، مبارزه با آفات و بیماری‌ها و سایر اقدامات نگهداری روبه‌رو است و در نهایت انتظار دارد محصول خود را با قیمت مناسبی به فروش برساند.
این باغدار یکی از دغدغه‌های تولیدکنندگان را موضوع فروش محصول عنوان کرد و گفت: زمانی که محصول به مرحله برداشت می‌رسد، باغداران باید بتوانند در مدت مناسب آن را به بازار عرضه کنند. نبود امکانات کافی برای نگهداری و بسته‌بندی یا محدودیت دسترسی به خریداران عمده می‌تواند قدرت انتخاب کشاورز را کاهش دهد.
وی با اشاره به ظرفیت فرآوری انار در منطقه ادامه می‌دهد: بخشی از محصول قابلیت تبدیل به فرآورده‌هایی مانند رب انار، آب انار و لواشک را دارد و اگر زمینه فعالیت واحدهای فرآوری فراهم شود، علاوه بر ایجاد بازار جدید برای محصول، امکان اشتغال افراد بیشتری در روستا به وجود می‌آید.
این باغدار همچنین بر ضرورت حمایت از تولیدکنندگان تاکید می‌کند و می‌گوید: تامین نهاده‌های مورد نیاز، آموزش روش‌های نوین باغداری، بهبود امکانات بسته‌بندی و ایجاد ارتباط مستقیم با خریداران می‌تواند به باغداران کمک کند تا محصول خود را با شرایط مناسب‌تری عرضه کنند.
صنایع تبدیلی و بسته‌بندی راهی برای افزایش ارزش اقتصادی انار
علی کیوانی کارشناس صنایع غذایی و کشاورزی در گفتگو با خبرنگار مهر، اظهار کرد: توسعه باغداری بدون توجه به صنایع وابسته نمی‌تواند تمام ظرفیت اقتصادی یک محصول را بالفعل کند. در حوزه تولید انار نیز فرآوری، بسته‌بندی و ایجاد بازارهای جدید از جمله موضوعاتی است که می‌تواند فاصله میان تولید محصول خام و کسب درآمد بیشتر را کاهش دهد.
وی توسعه صنایع تبدیلی را یکی از ضرورت‌های مهم در مناطق تولیدکننده انار می‌داند و اظهار کرد: انار از جمله محصولاتی است که قابلیت تبدیل به فرآورده‌های متنوع را دارد و همین موضوع فرصت مناسبی برای ایجاد فعالیت‌های اقتصادی در مناطق باغداری فراهم می‌کند.
کیوانی افزود: تولید رب انار، آب انار، کنسانتره، شربت، مربا، لواشک، ترشک و سرکه از جمله ظرفیت‌های فرآوری این محصول است. هر اندازه فرآوری متناسب با کیفیت محصول و نیاز بازار توسعه پیدا کند، امکان افزایش ارزش افزوده و ایجاد فرصت‌های شغلی جدید نیز بیشتر خواهد شد.
این کارشناس با اشاره به اینکه حدود ۴۰ درصد انار تولیدی چهارمحال و بختیاری بر اساس آمار اعلام‌شده به فرآوری اختصاص دارد، تصریح کرد: این سهم نشان‌دهنده وجود ظرفیت در بخش فرآوری است، اما برای توسعه بیشتر باید میزان تولید، توان واحدهای موجود، نیاز بازار و امکان سرمایه‌گذاری جدید به‌صورت دقیق بررسی شود.
وی بسته‌بندی را نیز یکی از حلقه‌های مهم زنجیره ارزش انار می‌داند و ادامه داد: محصولی که به‌درستی درجه‌بندی و بسته‌بندی شود، امکان عرضه منظم‌تر و حضور در بازارهای متنوع‌تری را خواهد داشت. معرفی محصول با هویت منطقه تولیدکننده نیز می‌تواند در شناخته‌شدن آن میان مصرف‌کنندگان موثر باشد.
کیوانی خاطرنشان کرد: برای توسعه صنایع تبدیلی در دورک اناری باید میان باغداران، سرمایه‌گذاران و دستگاه‌های مسئول ارتباط موثری شکل بگیرد. ایجاد واحدهای کوچک و متوسط فرآوری، حمایت از سرمایه‌گذاران محلی، آموزش نیروی انسانی و فراهم‌کردن شرایط عرضه استاندارد محصولات می‌تواند به تقویت اقتصاد این منطقه کمک کند.
وی همچنین مدیریت محصول پس از برداشت را ضروری می‌داند و معتقد است که کاهش ضایعات، استفاده از تجهیزات مناسب نگهداری و رعایت اصول بهداشتی در فرآوری، علاوه بر حفظ کیفیت محصول، در افزایش اعتماد مصرف‌کنندگان و قدرت رقابت فرآورده‌های تولیدی نقش دارد.
تولید سالانه یک‌هزار و ۶۰۰ تن انار در چهارمحال و بختیاری
حسین بهرامی رئیس سازمان جهاد کشاورزی چهارمحال و بختیاری در گفتگو با خبرنگار مهر، با اشاره به ظرفیت‌های باغداری استان از تولید سالانه یک‌هزار و ۶۰۰ تن انار در باغ‌های این منطقه خبر داد.
وی تصریح کرد: انار یکی از محصولات باغی ارزشمند چهارمحال و بختیاری است که علاوه بر برخورداری از کیفیت و تنوع ارقام، نقش مهمی در اشتغال فصلی، رونق اقتصادی مناطق روستایی و توسعه فعالیت‌های مرتبط با صنایع تبدیلی و تکمیلی دارد.
بهرامی افزود: در حال حاضر حدود ۲۰۰ هکتار از اراضی باغی استان به کشت انار اختصاص دارد و با متوسط برداشت هشت تن محصول از هر هکتار، میزان تولید سالانه به حدود یک‌هزار و ۶۰۰ تن می‌رسد.
رئیس سازمان جهاد کشاورزی چهارمحال و بختیاری با اشاره به جایگاه ویژه دورک اناری در تولید این محصول گفت: از مجموع ۲۰۰ هکتار باغ انار استان، حدود ۱۸۰ هکتار در روستای دورک اناری واقع در منطقه مشایخ شهرستان کیار قرار دارد که این موضوع اهمیت این منطقه را در اقتصاد کشاورزی استان نشان می‌دهد.
بهرامی ادامه داد: باغ‌های انار دورک اناری علاوه بر برخورداری از ظرفیت تولید محصول باکیفیت، زمینه اشتغال و فعالیت اقتصادی شمار قابل‌توجهی از خانوارهای منطقه را فراهم می‌کنند و حفظ و توسعه این باغ‌ها از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.
وی با تاکید بر نقش اقتصادی انار در معیشت خانوارهای روستایی تصریح کرد: در فصل برداشت این محصول، حدود ۳۵۰ خانوار در فعالیت‌های مرتبط با برداشت انار مشغول به کار می‌شوند که این ظرفیت، اهمیت انار را به‌عنوان عاملی موثر در ایجاد اشتغال فصلی و گردش اقتصادی منطقه نشان می‌دهد.
رئیس سازمان جهاد کشاورزی چهارمحال و بختیاری با اشاره به ضرورت تقویت زیرساخت‌های تولید خاطرنشان کرد: بهبود شیوه‌های برداشت، توسعه بسته‌بندی و فراهم‌کردن زمینه عرضه مناسب محصول می‌تواند به افزایش بهره‌وری، کاهش ضایعات و ارتقای درآمد تولیدکنندگان کمک کند.
بهرامی درباره نحوه عرضه و مصرف انار تولیدی استان نیز گفت: حدود ۴۰ درصد از محصول انار تولیدی استان به فرآوری اختصاص می‌یابد و ۶۰ درصد دیگر به‌صورت تازه‌خوری در بازار عرضه می‌شود.
وی افزود: فرآوری انار و تبدیل آن به محصولاتی از جمله رب انار، آب انار، شربت، مربا، لواشک، ترشک و سرکه انار، ظرفیت ارزشمندی برای افزایش ارزش افزوده محصولات کشاورزی و ایجاد فرصت‌های جدید کسب‌وکار به شمار می‌رود.
رئیس سازمان جهاد کشاورزی چهارمحال و بختیاری تاکید کرد: توسعه صنایع تبدیلی و تکمیلی در کنار باغ‌های انار می‌تواند ضمن کمک به جذب محصول تولیدی، زمینه کاهش ضایعات، تنوع‌بخشی به محصولات قابل عرضه در بازار و ایجاد اشتغال پایدار را فراهم کند.
وی با اشاره به تنوع ارقام انار در استان اظهار کرد: از جمله ارقام انار چهارمحال و بختیاری می‌توان به انار پوست‌سفید شیرین، پوست‌قرمز، رباب، ترش، ملس ممتاز و واندرفول اشاره کرد.
بهرامی ادامه داد: شناخت ویژگی‌های ارقام مختلف، توجه به نیاز بازار و برنامه‌ریزی برای عرضه هدفمند محصولات می‌تواند به بهره‌برداری بهتر از ظرفیت باغ‌های انار استان کمک کند. همچنین معرفی توانمندی‌های مناطق تولیدکننده، به‌ویژه روستای دورک اناری، می‌تواند زمینه افزایش شناخت بازار از محصولات باغی استان را فراهم سازد. روستای دورک اناری با برخورداری از حدود ۱۸۰ هکتار باغ انار، جایگاهی ویژه در تولید این محصول در چهارمحال و بختیاری دارد. تولید سالانه یک‌هزار و ۶۰۰ تن انار در استان و اشتغال حدود ۳۵۰ خانوار در فصل برداشت نشان می‌دهد که این محصول علاوه بر اهمیت کشاورزی، نقش قابل‌توجهی در اقتصاد و معیشت مردم منطقه ایفا می‌کند.
با این حال، تداوم این ظرفیت و افزایش منافع اقتصادی آن نیازمند توجه به تمام مراحل زنجیره تولید است. حمایت از باغداران، مدیریت علمی باغ‌ها، بهبود امکانات نگهداری، توسعه صنایع تبدیلی، بسته‌بندی استاندارد و ایجاد بازارهای فروش مطمئن از جمله اقداماتی است که می‌تواند به افزایش درآمد تولیدکنندگان و کاهش آسیب‌پذیری فعالیت‌های کشاورزی کمک کند.