خوشه‌های سرخ و گل‌های ارغوانی جاذبه‌های پاییزی خراسان جنوبی
منتشرشده: · گردشگری · خراسان جنوبی
خبرگزاری مهر، گروه استان‌ها: خراسان جنوبی با برخورداری از ظرفیت‌های گسترده در تولید محصولات کشاورزی شاخص، از جمله زعفران، زرشک و عناب، فرصت مناسبی برای توسعه گردشگری کشاورزی دارد؛ ظرفیتی که با برگزاری جشنواره‌های برداشت، طراحی…
خبرگزاری مهر، گروه استان‌ها: خراسان جنوبی با برخورداری از ظرفیت‌های گسترده در تولید محصولات کشاورزی شاخص، از جمله زعفران، زرشک و عناب، فرصت مناسبی برای توسعه گردشگری کشاورزی دارد؛ ظرفیتی که با برگزاری جشنواره‌های برداشت، طراحی تورهای تخصصی و پیوند فعالیت‌های کشاورزی با اقامتگاه‌های بوم‌گردی می‌تواند به رونق اقتصادی مناطق روستایی کمک کند.
فصل برداشت زعفران و زرشک که از نیمه مهرماه آغاز می‌شود و تا پایان آبان‌ماه ادامه دارد، فرصت مناسبی برای حضور گردشگران در مزارع و باغ‌های استان است. در این شیوه گردشگری، بازدیدکنندگان علاوه بر آشنایی با مراحل تولید و برداشت محصولات، می‌توانند در فعالیت‌هایی مانند چیدن گل زعفران، جداسازی کلاله‌ها و برداشت زرشک مشارکت کنند.
خراسان جنوبی در تولید زرشک رتبه نخست جهان و در تولید زعفران رتبه دوم را دارد و این دو محصول از مهم‌ترین ظرفیت‌های اقتصادی بخش کشاورزی استان به شمار می‌روند.
گردشگری کشاورزی با ایجاد ارتباط مستقیم میان تولیدکننده و گردشگر، علاوه بر معرفی محصولات بومی، امکان کسب درآمد از محل ارائه خدمات گردشگری و فروش مستقیم محصولات را برای کشاورزان فراهم می‌کند.
افین؛ جشنواره‌ای برای پیوند کشاورزی و گردشگری
روستای افین در شهرستان زیرکوه، یکی از مناطق شاخص تولید زرشک در خراسان جنوبی است که به عنوان پایتخت طلای سرخ شناخته می‌شود. برگزاری جشنواره مردمی زرشک در این روستا با هدف معرفی محصول، حمایت از تولیدکنندگان و ایجاد ارتباط مستقیم میان کشاورزان و بازار انجام شده است.
محمود مشاوری‌نیا، مدیر جهاد کشاورزی شهرستان زیرکوه، در گفتگو با خبرنگار مهر با تاکید بر اهمیت این جشنواره اظهار کرد: برگزاری چنین رویدادهایی فرصت مناسبی برای معرفی زرشک زیرکوه و توانمندی‌های بهره‌برداران کشاورزی است و می‌تواند در توسعه بازار و ارتباط مستقیم میان تولیدکننده و مصرف‌کننده نقش موثری داشته باشد.
وی افزود: این جشنواره‌ها زمینه معرفی محصولات فرآوری‌شده، توسعه صنایع تبدیلی، افزایش ارزش افزوده و انتقال تجربه میان کشاورزان را فراهم می‌کنند.
مدیر جهاد کشاورزی شهرستان زیرکوه بیان کرد: افزودن برنامه‌هایی مانند بازدید از باغ‌های زرشک، تورهای برداشت، عرضه غذاهای محلی و معرفی آیین‌های بومی می‌تواند زمینه تبدیل این رویدادها به جاذبه‌های گردشگری کشاورزی را فراهم کند.
عناب؛ پیوند ظرفیت کشاورزی با میراث فرهنگی
در کنار زعفران و زرشک، عناب نیز از محصولات شاخص خراسان جنوبی است که ظرفیت قابل توجهی برای توسعه گردشگری کشاورزی دارد.
رئیس سازمان جهاد کشاورزی خراسان جنوبی در گفتگو با مهر گفت: سالانه حدود ۴۰ هزار تن عناب در سطح ۶۲۰۰ هکتار از اراضی کشاورزی استان تولید می‌شود.
محسن اسفندیاری بیان کرد: ثبت نشان جغرافیایی عناب خراسان جنوبی در سال ۱۳۹۵، ثبت برند عناب بیرجند و ثبت آیین‌های مرتبط با این محصول در فهرست میراث فرهنگی کشور، از جمله ظرفیت‌های قابل استفاده برای معرفی این محصول در حوزه گردشگری است.
به گفته وی آیین سنتی «عناب‌ته‌کنی» با شماره ۲۲۲۸ در ۱۶ دی‌ماه ۱۳۹۹ در فهرست میراث فرهنگی ناملموس کشور به ثبت رسیده است. همچنین درخت کهنسال عناب محسنی در روستای خونیک پایین شهرستان خوسف با قدمتی حدود ۳۰۰ سال در فهرست میراث طبیعی کشور قرار دارد.
وی عنوان کرد: مراسم عناب‌ته‌کنی خراسان جنوبی نیز در اول مهرماه ۱۴۰۲ در تقویم رویدادهای گردشگری کشور ثبت شده است.
شهرستان خوسف با حدود ۲۷۰۰ هکتار سطح زیر کشت عناب، یکی از مناطق مهم تولید این محصول در کشور است. باغ‌های عناب، مزارع زعفران و گل‌های نرگس، ظرفیت‌های این شهرستان برای طراحی برنامه‌های گردشگری در فصل‌های مختلف سال به شمار می‌روند.
برگزاری جشن برداشت عناب و جشنواره گل نرگس نیز امکان آشنایی گردشگران با شیوه تولید محصولات بومی و حضور در محیط‌های کشاورزی را فراهم می‌کند.
در این شهرستان هفت اقامتگاه بوم‌گردی فعال وجود دارد که می‌توانند با ارائه خدمات اقامتی، پذیرایی محلی و برنامه‌های مرتبط با زندگی روستایی، در افزایش مدت اقامت گردشگران نقش داشته باشند.
زعفران؛ از تجربه برداشت تا رونق گردشگری روستایی
مزارع زعفران در شهرستان‌های مختلف استان، به‌ویژه در فصل گل‌دهی، چشم‌اندازهای ارغوانی ایجاد می‌کنند که می‌تواند به یکی از جاذبه‌های گردشگری پاییزی تبدیل شود. حضور گردشگران در ساعات اولیه صبح، تماشای گل‌دهی مزارع، مشارکت در چیدن گل‌ها و آشنایی با مراحل جداسازی کلاله و فرآوری زعفران، از جمله تجربه‌هایی است که امکان طراحی تورهای تخصصی را فراهم می‌کند.
اهمیت این موضوع تنها به بازدید از مزارع محدود نمی‌شود؛ معرفی شیوه‌های سنتی تولید، آموزش تشخیص کیفیت زعفران، عرضه مستقیم محصول و آشنایی با زندگی کشاورزان می‌تواند زنجیره‌ای از فعالیت‌های اقتصادی و گردشگری را در مناطق روستایی شکل دهد.
برگزاری جشنواره‌های زعفران و تورهای برداشت نیز فرصتی برای معرفی این محصول در بازارهای داخلی و خارجی است. در این میان، پیوند مزارع زعفران با اقامتگاه‌های بوم‌گردی، غذاهای محلی و جاذبه‌های فرهنگی روستاها می‌تواند مدت اقامت گردشگران را افزایش دهد و منافع بیشتری برای جوامع محلی به همراه داشته باشد.
همچنین برگزاری رویدادهای ملی زعفران با مشارکت خراسان جنوبی و خراسان رضوی، از جمله پیشنهادهای مطرح‌شده در حوزه گردشگری است که می‌تواند به تقویت جایگاه این محصول و معرفی ظرفیت‌های گردشگری مناطق تولیدکننده کمک کند.
سربیشه؛ ظرفیت تازه گردشگری زرشک
شهرستان سربیشه نیز از مناطق مستعد توسعه گردشگری کشاورزی در خراسان جنوبی است. باغ‌های زرشک، جاذبه‌های روستایی، موقعیت مرزی و اقامتگاه‌های بوم‌گردی از جمله ظرفیت‌های این شهرستان برای جذب گردشگر محسوب می‌شوند.
بازدید مدیرکل توسعه گردشگری خارجی وزارت میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی از مزارع زرشک چاه اشرفی اصفهانی و اقامتگاه بوم‌گردی شهر مرزی درح، با هدف بررسی ظرفیت‌های گردشگری کشاورزی و وضعیت خدمات اقامتی منطقه انجام شده است.
مسلم شجاعی در این بازدید، زرشک را یکی از محصولات راهبردی خراسان جنوبی دانست و بر قابلیت آن برای توسعه گردشگری کشاورزی و معرفی فرهنگ تولید و فرآوری محصولات بومی تاکید کرد.
معرفی مزارع زرشک، آشنایی با مراحل کاشت، داشت و برداشت و فراهم کردن امکان عرضه مستقیم محصولات، می‌تواند فرصت‌های اقتصادی جدیدی برای کشاورزان و جوامع محلی ایجاد کند.
برنامه‌ریزی برای بیش از ۵۰ رویداد پاییزی
برگزاری رویدادهای متناسب با فصل برداشت محصولات، یکی از راهکارهای توسعه گردشگری کشاورزی در خراسان جنوبی است.
مدیرکل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی خراسان جنوبی در گفتگو با مهر، اعلام کرد: بیش از ۵۰ رویداد، جشنواره و کارگاه گردشگری برای پاییز امسال برنامه‌ریزی شده که بخشی از آن‌ها با محوریت گردشگری کشاورزی و روستایی برگزار می‌شود.
احمد برآبادی با اشاره به ظرفیت‌های گردشگری استان، برگزاری رویدادهای بومی را راهکاری برای معرفی جاذبه‌های کمتر شناخته‌شده و افزایش حضور گردشگران در مناطق مختلف دانسته است.
همچنین انوشیروان محسنی‌بندپی، معاون گردشگری وزارت میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی نیز در سفر به خراسان جنوبی، با اشاره به ظرفیت تولید زعفران در خراسان جنوبی، برگزاری رویدادهای ملی زعفران با مشارکت استان‌های خراسان جنوبی و خراسان رضوی را اقدامی موثر برای تقویت برند ملی این محصول و توسعه گردشگری کشاورزی عنوان کرده است.
طراحی بسته‌های تخصصی گردشگری ضروری است
با وجود ظرفیت‌های موجود، توسعه گردشگری کشاورزی در استان به طراحی بسته‌های تخصصی سفر نیاز دارد.
در حوزه زعفران، حضور گردشگران در مزارع هنگام طلوع خورشید، مشارکت در چیدن گل، آشنایی با روش جداسازی کلاله‌ها و خرید مستقیم محصول می‌تواند بخشی از برنامه سفر باشد.
در گردشگری زرشک نیز بازدید از باغ‌ها، مشارکت در برداشت، آشنایی با روش‌های خشک‌کردن و فرآوری و معرفی محصولات جانبی قابل اجراست.
در حوزه عناب نیز تورهای باغ‌گردی، حضور در مراسم عناب‌ته‌کنی، آشنایی با روش‌های سنتی برداشت و فرآوری و معرفی محصولات غذایی و فرآوری‌شده می‌تواند زمینه جذب گردشگر را فراهم کند.
پیوند این برنامه‌ها با اقامتگاه‌های بوم‌گردی، غذاهای محلی، صنایع‌دستی و بازارچه‌های محصولات روستایی نیز می‌تواند به افزایش مدت اقامت و هزینه‌کرد گردشگران در مناطق روستایی منجر شود.
زیرساخت‌ها؛ حلقه مفقوده توسعه گردشگری کشاورزی
توسعه گردشگری کشاورزی علاوه بر ظرفیت‌های تولیدی و فرهنگی، به زیرساخت‌های حمل‌ونقل، اقامت، پذیرایی و خدمات گردشگری نیاز دارد.
گرانی بلیت هواپیما در مسیر تهران بیرجند، نامنظم بودن برخی پروازها و مشکلات تامین سوخت در مسیرهای جاده‌ای از جمله موانعی است که می‌تواند بر تصمیم گردشگران برای سفر به استان تاثیر بگذارد.
سلمان اسحاقی نماینده مردم قاینات و زیرکوه در مجلس شورای اسلامی نیز با اشاره به این مشکلات، خواستار حمایت دولت از هزینه پروازهای تهران بیرجند، سامان‌دهی برنامه پروازها و رفع مشکلات تامین سوخت شده است.
از سوی دیگر، سید محمدرضا هاشمی استاندار خراسان جنوبی با تاکید بر ظرفیت‌های گردشگری استان، خواستار تامین اعتبارات ملی برای توسعه زیرساخت‌ها شده است.
وجود حدود ۱۲۵ اقامتگاه بوم‌گردی فعال در استان، ظرفیت مناسبی برای توسعه گردشگری روستایی و کشاورزی فراهم کرده است؛ با این حال، ارتقای کیفیت خدمات و تقویت امکانات مناطق مستعد همچنان ضرورت دارد.
در کنار توسعه زیرساخت‌ها، آموزش کشاورزان در زمینه میزبانی، ارتباط با گردشگران، معرفی محصولات و رعایت الزامات ایمنی نیز اهمیت دارد. ایجاد مسیرهای بازدید ایمن در مزارع، فراهم کردن امکانات بهداشتی و تعیین ظرفیت پذیرش گردشگر از جمله اقداماتی است که می‌تواند از آسیب به روند تولید محصولات کشاورزی جلوگیری کند.
توسعه همکاری میان کشاورزان، تعاونی‌های روستایی و دفاتر خدمات مسافرتی نیز می‌تواند زمینه حضور منظم گردشگران در مناطق تولیدکننده محصولات شاخص استان را فراهم کند.
در مجموع، تبدیل ظرفیت‌های کشاورزی خراسان جنوبی به جاذبه‌های گردشگری، نیازمند هماهنگی دستگاه‌های اجرایی، مشارکت بخش خصوصی و تدوین برنامه‌ای منسجم برای پیوند جشنواره‌ها، زمان برداشت محصولات، اقامتگاه‌های بوم‌گردی و خدمات گردشگری است؛ موضوعی که می‌تواند سهم جوامع روستایی از اقتصاد گردشگری استان را افزایش دهد.