آیا سن مرد در موفقیت IVF تاثیر دارد؟ تاثیر افزایش سن بر کیفیت اسپرم و سلامت جنین
منتشرشده: · به‌روزرسانی: · ایران
پایگاه خبری تحلیلی: در درمان ناباروری به روش IVF، معمولاً بیشتر توجه‌ها به سن و وضعیت باروری زن معطوف می‌شود؛ اما سن مرد نیز می‌تواند بر کیفیت اسپرم، رشد جنین و احتمال موفقیت بارداری تاثیر بگذارد.
پایگاه خبری تحلیلی:
در درمان ناباروری به روش IVF، معمولاً بیشتر توجه‌ها به سن و وضعیت باروری زن معطوف می‌شود؛ اما سن مرد نیز می‌تواند بر کیفیت اسپرم، رشد جنین و احتمال موفقیت بارداری تاثیر بگذارد. و به نقل از انلی‌مای‌هلث؛ اگرچه مردان در تمام طول عمر خود اسپرم تولید می‌کنند، اما کیفیت اسپرم با افزایش سن ثابت نمی‌ماند. به‌ویژه پس از ۴۰ تا ۴۵ سالگی، ممکن است تحرک اسپرم کاهش یابد و احتمال آسیب به DNA آن بیشتر شود.
آیا افزایش سن مرد شانس موفقیت IVF را کاهش می‌دهد؟
بله. به گفته متخصص زنان و زایمان، کیفیت اسپرم به‌تدریج با افزایش سن کاهش پیدا می‌کند و این تغییرات معمولاً پس از ۴۰ تا ۴۵ سالگی محسوس‌تر می‌شوند.
این مسئله ممکن است بر تشکیل و رشد جنین، لانه‌گزینی، تداوم بارداری و احتمال تولد نوزاد زنده تاثیر بگذارد و خطر سقط جنین را نیز افزایش دهد.
با این حال، سن بالا به معنای ناباروری یا شکست قطعی IVF نیست و بسیاری از مردان بالای ۴۰ سال همچنان می‌توانند صاحب فرزند شوند.
افزایش سن چه تاثیری بر DNA اسپرم دارد؟
با افزایش سن، سلول‌های تولیدکننده اسپرم بارها تقسیم می‌شوند و در هر بار تقسیم، احتمال بروز خطاهای ژنتیکی وجود دارد. همچنین توانایی بدن برای ترمیم آسیب‌های سلولی ممکن است کاهش یابد.
یکی از پیامدهای این تغییرات، افزایش احتمال آسیب یا شکستگی DNA اسپرم (DNA Fragmentation) است.
اسپرمی که DNA آسیب‌دیده دارد، همچنان ممکن است تخمک را بارور کند؛ اما این آسیب می‌تواند رشد و تکامل جنین را مختل کند و احتمال توقف رشد جنین یا سقط را افزایش دهد.
با افزایش سن چه تغییرات دیگری در باروری مردان ایجاد می‌شود؟
افزایش سن ممکن است علاوه بر آسیب‌های ژنتیکی، تغییرات دیگری نیز ایجاد کند، از جمله:
کاهش حجم مایع منی و تحرک اسپرم
افزایش احتمال تغییرات ژنتیکی در اسپرم
کاهش سطح هورمون تستوسترون در برخی مردان
تاثیر بیماری‌هایی مانند دیابت، فشارخون و چاقی بر قدرت باروری
البته این تغییرات در همه مردان یکسان نیست.
آیا روش ICSI می‌تواند آسیب اسپرم ناشی از افزایش سن را برطرف کند؟
خیر. در روش ICSI یا تزریق اسپرم به داخل تخمک، یک اسپرم به‌صورت مستقیم وارد تخمک می‌شود. این روش می‌تواند مشکلاتی مانند تعداد کم یا تحرک ضعیف اسپرم را تا حدی برطرف کند.
اما نکته مهم این است که اسپرم با ظاهر مناسب زیر میکروسکوپ، لزوماً به معنای سالم بودن DNA آن نیست.
بنابراین ICSI نمی‌تواند آسیب ژنتیکی اسپرم را ترمیم کند و تمام مشکلات مرتبط با افزایش سن مرد را برطرف نمی‌سازد.
چه مردانی باید پیش از IVF بررسی دقیق‌تری انجام دهند؟
مردان بالای ۴۰ تا ۴۵ سال، به‌ویژه زمانی که همسرشان نیز بالای ۳۵ سال است، بهتر است پیش از اقدام به بارداری با متخصص ناباروری مشورت کنند.
همچنین بررسی وضعیت باروری در شرایط زیر اهمیت بیشتری دارد:
سابقه شکست مکرر IVF
رشد نامناسب جنین‌ها
سقط مکرر
ابتلا به دیابت یا چاقی
مصرف سیگار و الکل
سابقه مشکلات بیضه یا اختلالات باروری
چگونه می‌توان کیفیت اسپرم را بهبود بخشید؟
آزمایش آنالیز مایع منی (Semen Analysis) یکی از نخستین اقدامات برای ارزیابی باروری مردان است. در برخی شرایط، پزشک ممکن است آزمایش بررسی شکستگی DNA اسپرم را نیز توصیه کند.
برای حفظ سلامت اسپرم بهتر است:
سیگار و دخانیات کنار گذاشته شوند.
مصرف الکل محدود شود.
وزن در محدوده سالم حفظ شود.
فعالیت بدنی منظم و خواب کافی وجود داشته باشد.
تغذیه متعادل و سرشار از میوه، سبزیجات، مغزها و غلات کامل باشد.
بیماری‌هایی مانند دیابت به‌خوبی کنترل شوند.
از قرار گرفتن طولانی‌مدت بیضه‌ها در معرض گرمای زیاد پرهیز شود.
چه زمانی باید به متخصص ناباروری مراجعه کرد؟
اگر زوجی پس از ۱۲ ماه رابطه منظم و بدون جلوگیری باردار نشوند، بهتر است بررسی‌های ناباروری را آغاز کنند. در صورتی که سن زن بالای ۳۵ سال باشد، این بررسی‌ها پس از ۶ ماه توصیه می‌شود.
در صورت وجود مشکلات شناخته‌شده باروری، شکست‌های مکرر IVF یا سقط‌های مکرر، مراجعه زودتر ضروری است.
جمع‌بندی
سن مرد نیز مانند سن زن یکی از عوامل موثر بر موفقیت درمان ناباروری است. افزایش سن، به‌ویژه پس از ۴۰ تا ۴۵ سالگی، می‌تواند کیفیت اسپرم و سلامت DNA آن را تحت تاثیر قرار دهد و بر رشد جنین و احتمال موفقیت بارداری اثر بگذارد.
اگرچه تاثیر سن مرد معمولاً کمتر از تاثیر سن زن است، اما نباید نادیده گرفته شود. بررسی هم‌زمان وضعیت باروری هر دو نفر، شناسایی مشکلات احتمالی و اصلاح سبک زندگی می‌تواند به روش درمانی مناسب‌تر و افزایش شانس بارداری کمک کند.