حضرت فاطمه زهرا پیش از تصرف فدک اقدام کردند
منتشرشده: · بهروزرسانی: · ایران

در بازخوانی خطبه فدکیه، گفته میشود که حضرت فاطمه زهرا پیش از تصمیم ابوبکر برای منع فدک، اقدام کردند؛ این اقدام به عنوان حرکت پیشدستانه در برابر تحولات سیاسی پس از سقیفه مطرح میشود.
در بازخوانی خطبه فدکیه، اشاره میشود که حضرت فاطمه زهرا پیش از تحقق رسمی تصرف فدک و پس از آگاهی از تصمیم ابوبکر برای منع این ملک، اقدام کردند؛ این اقدام به عنوان حرکت پیشدستانه در برابر تحولات سیاسی پس از سقیفه مطرح میشود.
به گفتهٔ پژوهشگر تاریخ، در نقل مورد بررسی، حضرت زهرا پیش از تحقق رسمی تصرف فدک و پس از آگاهی از تصمیم ابوبکر برای منع این ملک، اقدام کردند؛ اقدامی که میتوان آن را حرکتی پیشدستانه در برابر تحولات سیاسی پس از سقیفه دانست.
در این روایت، همزمان با ایام کشتهشدن حضرت فاطمه زهرا، در گفتوگو با حجتالاسلام امیرحسن مظفریزاد، کارشناس و پژوهشگر تاریخ، به بازخوانی ابعاد تاریخی و سیاسی خطبه فدکیه پرداخته است.
فدک، منطقهای آباد در فاصله حدود ۱۴۰ کیلومتری مدینه بود. پس از جنگ خیبر، ساکنان این منطقه به پیامبر اکرم پیشنهاد صلح دادند و فدک بدون درگیری نظامی در اختیار پیامبر قرار گرفت. از نظر حقوقی، اموالی که بدون جنگ و لشکرکشی به دست پیامبر میرسید، در شمار اموال «فیء» قرار میگرفت.
پژوهشگر معتقد است فدک تنها یک ملک شخصی نبود؛ بلکه میتوانست منبع درآمدی مهم برای خاندان پیامبر و پشتوانهای اقتصادی برای اداره جامعه اسلامی در صورت تحقق حکومت امیرالمومنین علی باشد. از این منظر، حفظ فدک به معنای حفظ نوعی استقلال اقتصادی برای اهلبیت بود؛ استقلالی که میتوانست در مناسبات سیاسی و اجتماعی جامعه پس از رحلت پیامبر تاثیرگذار باشد.
در جریان مطالبه فدک، حضرت زهرا برای اثبات حق خود به شاهدانی استناد کردند که از جایگاه ویژهای برخوردار بودند؛ از جمله این افراد، امیرالمومنین علی، امام حسن، امام حسین، امایمن و خزیمه بن ثابت بودند. در این روایت، کشتهشدن این افراد پذیرفته نشد.
یکی از نقلهای قابلتوجه درباره ماجرای فدک، گفتوگوی ابن ابیالحدید با استادش، علی بن فارقی، است؛ در آن، استاد او تلویحاً صداقت حضرت را تایید میکند و میگوید اگر ابوبکر ادعای ایشان را میپذیرفت، حضرت زهرا روز بعد برای همسر خود، امیرالمومنین علی، مطالبه خلافت میکرد.
این پاسخ، در تحلیل پژوهشگر تاریخ، نشاندهنده پیوندی است که میان مسئله فدک و موضوع خلافت و ولایت وجود داشت.