حکومت ایران گزینه‌های مختلفی در مواجهه با آمریکا دارد
منتشرشده: · ایران
جلسات و نامه‌نگاری‌های بین ایران و آمریکا نشان می‌دهد که خطر رویارویی نظامی همچنان وجود دارد و مذاکرات در حال ادامه است. رهبر ایران و مسئولان امنیتی به دنبال پایان وضعیت «نه جنگ، نه صلح» هستند.
جلسات بازیگران منطقه‌ای در تهران و دوحه و نامه‌نگاری‌های بین ایران و آمریکا از تلاش‌ها برای جلوگیری از وقوع جنگی دیگر حکایت دارد. گزارش‌ها از حمله آمریکا به جزیره قشم در پی شلیک موشک به سمت یک هواپیمای آمریکایی نیز نشان می‌دهد که با وجود تلاش‌های دیپلماتیک، خطر رویارویی نظامی همچنان وجود دارد.
مجتبی خامنه‌ای، رهبر ایران، از فرماندهان ارشد نظامی خواسته است که برای «بازدارندگی حداکثری»، به تهدیدها «پاسخ فوری و بدون محدودیت جغرافیایی» داده شود. محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران، اعلام کرد تا زمانی که آمریکا پیش‌شرط‌های ایران را اجرا نکند، خبری از مذاکره نخواهد بود.
در هفته‌ای که گذشت، نمایندگان کشورهایی از جمله پاکستان و قطر پیام‌هایی را میان طرف‌ها ردوبدل کردند و رایزنی‌ها در دوحه ادامه یافت. اختلاف‌ها بر سر شروط آغاز مذاکرات همچنان پابرجاست و هنوز راهی برای خروج از بن‌بست میان ایران و آمریکا پیدا نشده است.
با بالا گرفتن تنش میان دو کشور و ضرب‌الاجل‌هایی که مقام‌های آمریکایی مطرح کرده‌اند، به نظر می‌رسد گزینه‌های پیش روی دو طرف روزبه‌روز محدودتر می‌شود. ایران بر شروط هفت‌گانه خود اصرار دارد و تا تحقق آنها حاضر به مذاکره بر سر مسائل هسته‌ای نیست. آمریکا نیز این شروط را نپذیرفته و همزمان تسلیحات و تجهیزات نظامی بیشتری در منطقه مستقر کرده است.
یک موضوع نیز بارها از زبان مقام‌های ایرانی تکرار می‌شود: اینکه وضعیت «نه جنگ، نه صلح» قابل ادامه نیست. مجتبی خامنه‌ای ۵ آبان‌ماه در دیداری با محسن رضایی، از دبیرخانه شورای عالی امنیت ملی به عنوان «چهارراه تدبیر» یاد کرده و خواهان پایان دادن به وضعیت «نه جنگ، نه صلح» شده است. او در عین حال، پایان این وضعیت را مشروط به «پیگیری تامین حقوق و منافع مردم ایران و گروه‌های هم‌پیمان با ایران در منطقه از طریق تحقق شروط مطرح‌شده» دانسته است.
مسعود پزشکیان، رئیس جمهور ایران، نیز ۳۰ تیرماه در نشستی با صنعتگران و تولیدکنندگان، از قول مجتبی خامنه‌ای گفته بود که او در گفت‌وگوهای خصوصی بر ضرورت پایان دادن به وضعیت «نه جنگ، نه صلح» تاکید کرده است.
بخشی از روزنامه‌ها و چهره‌های سیاسی حامی مذاکره با آمریکا نیز از تاکید بر پایان دادن به وضعیت «نه جنگ، نه صلح» حمایت کردند. علی خامنه‌ای، رهبر سابق ایران، خواهان پایان دادن به این وضعیت شده بود، اما پس از آن جنگ ۴۰ روزه رخ داد که در جریان آن، او و شماری از فرماندهان و مقام‌های ارشد جمهوری اسلامی کشته شدند.
برای خروج از وضعیت کنونی میان ایران و آمریکا، در نگاه اول سه سناریو قابل تصور است: وقوع جنگ، دستیابی به توافق یا ادامه شرایط «نه جنگ، نه صلح». در صورت ادامه آن، ایران نیز همچنان با فشارهای ناشی از تحریم‌ها و محاصره دریایی روبه‌رو خواهد بود.
در روزنامه‌ها، دیدگاه‌های چهره‌هایی که مذاکره و اجتناب از جنگ را راهی برای خروج از وضعیت «نه جنگ، نه صلح» می‌دانند، بازتاب یافته است. حسین مرعشی، دبیرکل حزب کارگزاران سازندگی، در یادداشتی در روزنامه سازندگی، نامه جی‌دی ونس، معاون رئیس جمهور آمریکا، به محسن رضایی را «فرصت طلایی» دانست و نوشت: «آقای ونس با نوشتن نامه به آقای رضایی، در واقع با نزدیک‌ترین فرد به رهبری وارد تعامل سیاسی شده است و این موضوع به‌خودی‌خود می‌تواند، شانس موفقیت مذاکرات را افزایش دهد».
حسین مرعشی اولویت محسن رضایی را «خارج کردن کشور از وضعیت جنگی و حرکت به سمت صلح» دانست و از او خواست از این «فرصت طلایی» استفاده کند و مانع وقوع جنگ سوم و تحمیل هزینه‌های آن به مردم شود.