مدیریت شهری و تامین پناهگاههای اضطراری در کلانشهرها
منتشرشده: · بهروزرسانی: · اقتصاد

در گزارش روزنامه «دنیایاقتصاد» به بررسی شکاف بین هشدارهای تخصصی و سرعت عملکرد شهرداریها پس از جنگهای ۱۲ و ۴۰ روزه پرداخته شد. مرکز تحقیقات مسکن و شهرسازی هشدار داد که کلانشهرها در معرض خطر هستند و نیاز به اقدامات اضطراری کوتاهمدت دارند، اما مدیران شهری بر پروژههای بلندمدت تمرکز کردهاند.
در گزارش روزنامه «دنیایاقتصاد» مورخ ۱۶ مهرماه، به موضوع هشدارهای تخصصی دربارهٔ شهرهای حساس اما بدون آمادگی در فاصله جنگهای ۱۲ و ۴۰ روزه پرداخته شد. گفته شد که تکالیف شهرداران برای تامین پناهگاه اضطراری پس از هشدار مرکز تحقیقات مسکن در فاصله ۱۲ و ۴۰ روزه از جنگ تصویب شد، اما مدیران شهر با غفلت از اقدام فوری مشغول طراحی پناهگاههای دائمی بودند.
مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی کلانشهرهای کشور را به دو دسته در معرض خطر تقسیم میکند: نخست شهرهایی مانند تهران، اصفهان، تبریز و مشهد که به دلیل تمرکز مراکز اداری، نظامی و شریانهای حیاتی هدف حملات هوایی هستند و دوم شهرهایی نظیر نطنز، فردو، بوشهر و عسلویه که به واسطه مجاورت با تاسیسات هستهای، پالایشگاهی و موشکی در معرض آسیب قرار دارند. با وجود هشدار کارشناسان مبنی بر ورود به فاز عملیاتی جنگ و نیاز به اقدامات اضطراری کوتاهمدت، غفلت و تمرکز مدیران شهری بر پروژههای دیربازده، شهرها را در برابر حملات بیدفاع گذاشته است.
در مورد پارکینگ پناهگاهها، شهرداری تهران پس از جنگ ۱۲ روزه اعلام کرد که در حال برنامهریزی برای احداث پناهگاههای بزرگ در پایتخت است، اما مکان آنها مشخص نیست. گفته شد که هدف از پارکینگهای زیرزمینی، فراهم کردن امکان استفاده بهعنوان پناهگاه در صورت بروز خطر است. تا کنون شاهد ساخت پناهگاه وعده دادهشده در تهران نیستیم.
مرکز تحقیقات مسکن برای ارتقای تابآوری شهری شش راهکار فوری ارائه کرده است که شامل تامین پناهگاه در ایستگاههای عمیق مترو، استفاده از پارکینگهای طبقاتی دولتی، تجهیز سولههای بحران شهرداری، تخلیه و آمادهسازی ۲۰ تا ۳۰ نقطه برای فضای بقای موقت، بهرهگیری از سازههای فلزی آماده و ایجاد پناهگاههای نیمهصحرایی در اطراف شهرها میشود. پاکسازی زیرزمینهای عمومی، اصلاح جانمایی کاربریهای خطرناک در پروژههای مسکن ملی، ارائه الگوی طراحی اضطراری و آموزش جامع شهروندان از طریق اپلیکیشن و بروشور نیز از الزامات تکمیلی این مداخلات فوری است.
بررسی عملکرد شهرداری تهران در دهه ۱۳۶۰ نشان میدهد که در سال ۱۳۶۶، در اوج حملات هوایی، ۴۷ پناهگاه عمومی در مدارس با همکاری آموزش و پرورش احداث شد. شهرداری با ارائه مصالح، انتشار برگههای راهنما در روزنامهها و آموزشهای شهروندی مانند مقاومسازی منازل، تجهیز زیرزمینها، پاکسازی مسیرها و تهیه کیف ایمنی نقش موثری در کاهش تلفات داشت. دستورالعمل جدید وزارت راه با عنوان «مکانیابی، برنامهریزی و طراحی پناهگاههای شهری و فضاهای امن» در سال جاری نیز در پی احیای ابعاد تخصصی آن است.