وقتی نرخ تتر در صرافی‌ها فرق می‌کند
منتشرشده: · اقتصاد
به گزارش سایت دیدبان ایران؛ خیلی از کاربران وقتی برای اولین بار نرخ تتر را در دو صرافی مختلف مقایسه می‌کنند، تعجب می‌کنند. یک صرافی عددی را نشان می‌دهد و صرافی دیگر چند صد تومان بالاتر یا پایین‌تر.
به گزارش سایت دیدبان ایران؛ خیلی از کاربران وقتی برای اولین بار نرخ تتر را در دو صرافی مختلف مقایسه می‌کنند، تعجب می‌کنند. یک صرافی عددی را نشان می‌دهد و صرافی دیگر چند صد تومان بالاتر یا پایین‌تر. اولین فکری که به ذهن می‌رسد این است که یکی از این دو اشتباه می‌کند یا می‌خواهد سود بیشتری بگیرد. اما واقعیت ساده‌تر است: تتر در ایران یک قیمت رسمی و واحد ندارد و هر صرافی، قیمت را از معامله‌های کاربران خودش می‌سازد.
هر صرافی یک بازار جداست
صرافی‌های رمزارز ایرانی بیشتر با مدل اوردربوک کار می‌کنند. یعنی خریدارها سفارش خرید با قیمت دلخواه خودشان ثبت می‌کنند، فروشنده‌ها سفارش فروش، و هر جا این دو به هم برسند معامله انجام می‌شود. قیمتی که در صفحه‌ی اصلی صرافی می‌بینید، معمولا قیمت آخرین معامله یا میانگین بهترین پیشنهاد خرید و فروش است. چون کاربران هر صرافی متفاوت‌اند و حجم سفارش‌ها هم یکی نیست، طبیعی است که آخرین معامله در دو صرافی با دو عدد متفاوت ثبت شود.
عمق بازار هم مهم است. در صرافی‌ای که حجم معاملات تتر بالاست، سفارش‌های زیادی نزدیک به هم ثبت شده و فاصله‌ی بهترین قیمت خرید و فروش کم است. در صرافی کوچک‌تر، چند سفارش بزرگ می‌تواند قیمت را چند صد تومان جابه‌جا کند. به همین دلیل، اختلاف قیمت در ساعت‌های شلوغ کمتر و در ساعت‌های خلوت، مثلا نیمه‌شب یا صبح جمعه، بیشتر است.
نقش اسپرد و کارمزد
عدد قیمت تنها چیزی نیست که هزینه‌ی واقعی خرید را تعیین می‌کند. هر صرافی دو قیمت دارد: قیمتی که با آن می‌خرید و قیمتی که با آن می‌فروشید. فاصله‌ی این دو را اسپرد می‌گویند. صرافی‌ای که قیمت پایین‌تری نشان می‌دهد ممکن است اسپرد بیشتری داشته باشد و اگر بخواهید همان روز تتر را بفروشید، ضرر بیشتری کنید. کارمزد معامله هم جدا از اسپرد است و بسته به سطح کاربری و حجم معاملات، از یک صرافی تا صرافی دیگر فرق می‌کند. یک توضیح تفاوت نرخ صرافی‌ها که چندی پیش منتشر شد، این اجزا را یکی‌یکی باز کرده و نشان می‌دهد چرا مقایسه‌ی صرف عدد قیمت، تصویر کاملی از هزینه نمی‌دهد.
چرا اختلاف قیمت زود بسته نمی‌شود؟
در بازارهای جهانی، اگر یک دارایی در دو جا با دو قیمت متفاوت معامله شود، معامله‌گرهایی پیدا می‌شوند که از یکی ارزان می‌خرند و در دیگری گران می‌فروشند و خیلی زود فاصله را از بین می‌برند. این کار که آربیتراژ نامیده می‌شود، در بازار ایران هم انجام می‌شود اما سرعتش پایین‌تر است. دلیلش محدودیت‌های جابه‌جایی تومان است. واریز و برداشت ریالی به چرخه‌های تسویه‌ی بانکی وابسته است، سقف روزانه دارد و در روزهای تعطیل انجام نمی‌شود. انتقال خود تتر بین صرافی‌ها سریع‌تر است، اما کارمزد شبکه و زمان تایید تراکنش را هم باید حساب کرد.
نتیجه این است که اختلاف قیمت بین صرافی‌ها تا وقتی از مجموع این هزینه‌ها و ریسک‌ها کمتر باشد، باقی می‌ماند. هر جا فاصله از این حد بیشتر شود، معامله‌گرها وارد می‌شوند و قیمت‌ها دوباره به هم نزدیک می‌شوند. برای همین است که اختلاف‌های کوچک چند ده تا چند صد تومانی تقریبا همیشه دیده می‌شوند، ولی اختلاف‌های بزرگ عمر کوتاهی دارند.
قیمتی که می‌بینید با قیمتی که می‌خرید یکی نیست
یک دلیل دیگر برای حس «تفاوت قیمت»، فاصله‌ی بین عدد نمایش‌داده‌شده و قیمتی است که سفارش شما در آن پر می‌شود. وقتی با سفارش بازار خرید می‌کنید، صرافی سفارش را با ارزان‌ترین پیشنهادهای فروش موجود پر می‌کند. اگر مبلغ خرید بزرگ باشد و پیشنهادهای ارزان کافی نباشد، بخشی از سفارش با قیمت‌های بالاتر پر می‌شود و میانگین قیمت خرید از عدد اولیه بیشتر می‌شود. این پدیده را اسلیپیج می‌گویند و در صرافی‌هایی که عمق بازار کمتری دارند، محسوس‌تر است.
راه کنترل این مشکل، استفاده از سفارش محدود است. در این روش خودتان قیمت مورد نظر را تعیین می‌کنید و سفارش فقط با همان قیمت یا بهتر از آن پر می‌شود. ممکن است کمی صبر لازم باشد، اما مطمئن می‌شوید که چیزی بیشتر از قیمتی که انتخاب کرده‌اید نمی‌پردازید. برای خریدهای کوچک تفاوت این دو روش ناچیز است، ولی هر چه مبلغ بالاتر برود، انتخاب نوع سفارش اهمیت بیشتری پیدا می‌کند و گاهی از خود اختلاف قیمت بین صرافی‌ها هم تعیین‌کننده‌تر می‌شود.
به همین دلیل، وقتی کسی می‌گوید در یک صرافی «گران‌تر خریده»، همیشه مشخص نیست مشکل از نرخ صرافی بوده یا از نوع سفارش و زمان خرید. مقایسه‌ی منصفانه یعنی هر دو صرافی را با یک نوع سفارش، یک مبلغ و در یک بازه‌ی زمانی بسنجید.
هنگام مقایسه به چه چیزهایی نگاه کنیم؟
اگر می‌خواهید نرخ تتر را بین چند صرافی مقایسه کنید، به عدد بزرگ صفحه‌ی اول اکتفا نکنید. اول ببینید آن عدد قیمت خرید است یا فروش یا آخرین معامله. بعد کارمزد معامله و کارمزد برداشت را کنار هم بگذارید، چون برای خرید مبلغ کم، کارمزد ثابت برداشت می‌تواند از اختلاف قیمت هم مهم‌تر باشد. حجم معاملات ۲۴ ساعت گذشته را هم نگاه کنید. صرافی پرمعامله قیمت پایدارتری دارد و سفارش بزرگ را با قیمتی نزدیک‌تر به نرخ نمایش‌داده‌شده پر می‌کند.
نکته‌ی آخر، زمان است. اختلاف‌های بزرگ بیشتر در لحظه‌های پرهیجان بازار دیده می‌شوند، مثل انتشار یک خبر مهم یا ریزش ناگهانی رمزارزها، و چند ساعت بعد کم می‌شوند. اگر عجله‌ای ندارید، بهتر است در ساعت‌های عادی و پرمعامله خرید کنید تا هم اسپرد کمتر باشد و هم احتمال پر شدن سفارش با قیمت نامناسب پایین بیاید.
جمع‌بندی
تفاوت نرخ تتر در صرافی‌ها نشانه‌ی اشتباه یا تقلب نیست، بلکه نتیجه‌ی طبیعی بازارهایی است که هر کدام عرضه، تقاضا و هزینه‌های خودشان را دارند. کاربری که این ساختار را بشناسد، به‌جای دنبال کردن کمترین عدد، هزینه‌ی کامل معامله را مقایسه می‌کند و تصمیم بهتری می‌گیرد.