دبیرخانه ثبت تاریخ شفاهی چهره‌های ماندگار در اصفهان تشکیل شد
به نقل از وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، امیر کرم‌زاده امروز ۱۲ آبان ماه در نشست تشکیل دبیرخانه تاریخ شفاهی استان اصفهان که در دفتر مدیرکل میراث‌فرهنگی استان برگزار شد، با اشاره به ابلاغ دستورالعمل وزارت میراث‌فرهنگی،…
به نقل از وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، امیر کرم‌زاده امروز ۱۲ آبان ماه در نشست تشکیل دبیرخانه تاریخ شفاهی استان اصفهان که در دفتر مدیرکل میراث‌فرهنگی استان برگزار شد، با اشاره به ابلاغ دستورالعمل وزارت میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی در زمینه مستندسازی تاریخ شفاهی و برگزاری دوره آموزشی مرتبط در سطح ملی، گفت: مستندسازی تاریخ شفاهی باید به یکی از ماموریت‌های جدی و مستمر اداره‌کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان تبدیل شود و تمامی معاونت‌ها، شهرستان‌ها و بخش‌های مرتبط در تحقق این مسئولیت مشارکت کنند.
مدیرکل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان اصفهان با تاکید بر ضرورت عبور از ثبت پراکنده خاطرات و اطلاعات و حرکت به سمت شکل‌گیری یک نظام جامع مستندسازی ادامه داد: تاریخ شفاهی صرفاً به گردآوری خاطرات شخصی محدود نمی‌شود، بلکه مجموعه‌ای از اسناد، مدارک، روایت‌های تصویری، تجربه‌های زیسته و اطلاعات ارزشمندی را در بر می‌گیرد که می‌توانند بخش‌های کمتر ثبت‌شده تاریخ فرهنگی و اجتماعی یک جامعه را برای نسل‌های آینده حفظ کنند.
او با اشاره به اهمیت ثبت روایت‌های چهره‌های برجسته و تاثیرگذار پیش از درگذشت آنان افزود: شخصیت‌های فرهنگی، ادبی، علمی، هنرمندان، اندیشمندان و افرادی که در شکل‌گیری و اعتلای سرمایه‌های فرهنگی استان نقش داشته‌اند، بخشی از حافظه تاریخی اصفهان هستند و نباید اجازه داد تجربه‌ها، خاطرات و دانش ارزشمند آنان تنها در حافظه شخصی باقی بماند و با گذشت زمان از دسترس نسل‌های بعدی خارج شود.
او با اشاره به ضرورت مستندسازی تصویری و چندرسانه‌ای تاریخ شفاهی تصریح کرد: ثبت تصویری روایت‌ها در بسیاری از موارد می‌تواند گویاتر و اثربخش‌تر از مستندات مکتوب باشد. از این رو، لازم است در کنار گردآوری اسناد و دست‌نوشته‌ها، گفت‌وگوهای تخصصی و چندجانبه با شخصیت‌های مورد نظر از زوایای مختلف انجام شود تا ابعاد گوناگون زندگی، فعالیت‌ها، دیدگاه‌ها و نقش اجتماعی و فرهنگی آنان به شکلی دقیق و قابل استناد ثبت شود.
کرم‌زاده با بیان اینکه تاریخ شفاهی تنها به شخصیت‌های شناخته‌شده و حوزه‌های محدود میراث فرهنگی اختصاص ندارد، گفت: بخش مهمی از تاریخ یک سرزمین در زندگی روزمره مردم، شیوه‌های معیشت، سنت‌های بومی، فعالیت عشایر، مشاغل سنتی، مهارت‌های در حال فراموشی و ارتباط جوامع محلی با محیط طبیعی نهفته است. روایت‌های مرتبط با زاینده‌رود، زندگی عشایری، شیوه‌های سنتی دامداری، پل‌ها، مسیرهای کوچ و تعامل انسان با طبیعت نیز از موضوعاتی هستند که باید در چارچوب تاریخ شفاهی مورد توجه و مستندسازی قرار گیرند.
مدیرکل میراث فرهنگی استان اصفهان با تاکید بر اینکه حفاظت از میراث‌فرهنگی بدون شناخت پیوندهای تاریخی، اجتماعی و زیست‌محیطی آن کامل نخواهد بود، افزود: بسیاری از رفتارها، سنت‌ها و مناسباتی که در نگاه نخست ساده و روزمره به نظر می‌رسند، در واقع حامل اطلاعات مهمی درباره ساختار زندگی جوامع گذشته و تحولات فرهنگی و اجتماعی هستند و ثبت این تجربه‌ها می‌تواند در شناخت دقیق‌تر تاریخ یک منطقه نقش تعیین‌کننده‌ای داشته باشد.
او با پیشنهاد گسترش دامنه فعالیت دبیرخانه و دعوت از دستگاه‌های اجرایی و مراکز تخصصی استان برای مشارکت در این طرح گفت: سازمان حفاظت محیط زیست، آموزش و پرورش، مرکز اسناد و سایر مجموعه‌های مرتبط می‌توانند با گردآوری و ارائه اطلاعات و مستندات حوزه تخصصی خود در این حرکت مشارکت کنند. هدف آن است که اطلاعات و روایت‌های موجود در دستگاه‌های مختلف گردآوری، سامان‌دهی، نگهداری و در قالبی قابل استفاده برای پژوهشگران و نسل‌های آینده منتشر شود.
مدیرکل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان اصفهان با انتقاد از پراکندگی و فقدان مستندات منسجم درباره بخشی از فعالیت‌ها و تجربه‌های سازمانی در حوزه میراث فرهنگی و صنایع دستی تصریح کرد: اگر برای ثبت و نگهداری تجربیات و اطلاعات وقت کافی اختصاص داده نشود، بخش مهمی از دستاوردها و دانش انباشته‌شده در گذر زمان از بین می‌رود. حتی در حوزه‌هایی مانند صنایع دستی نیز باید کارنامه فعالیت‌ها، تحولات، تجربه‌های استادکاران و مسیر انتقال مهارت‌ها به شکلی منظم مستندسازی شود تا امکان تدوین آثار مرجع و استفاده پژوهشی از این اطلاعات فراهم شود.
او همچنین بهره‌گیری از ظرفیت فناوری‌های نوین و هوش مصنوعی را در تقویت فرایند مستندسازی تاریخ شفاهی موثر دانست و گفت: فناوری‌های جدی می‌توانند در ثبت، پردازش، سامان‌دهی و بهره‌برداری از اطلاعات و روایت‌های تاریخی به این فرایند کمک کنند، اما آنچه اهمیت دارد، ایجاد یک ساختار علمی و ماندگار برای گردآوری و حفاظت از این سرمایه‌هاست.
کرم‌زاده در پایان، تشکیل بانک اطلاعاتی جامع از شخصیت‌ها، روایت‌ها و اسناد مرتبط با تاریخ فرهنگی و اجتماعی استان را از ظرفیت‌های پیش‌روی این دبیرخانه دانست و تاکید کرد: تاریخ شفاهی باید به یک حرکت مستمر و بین‌بخشی تبدیل شود و با برگزاری نشست‌های تخصصی، هم‌اندیشی‌ها و برنامه‌های مستندسازی، زمینه ثبت و انتقال سرمایه‌های انسانی و فرهنگی اصفهان به نسل‌های آینده فراهم شود.
در پایان این نشست، شهرام امیری به عنوان مسئول دبیرخانه تاریخ شفاهی اداره‌کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان اصفهان انتخاب شد.