سفر هیئتهای قطری و نشستهای ارشد عربستان، پاکستان و ترکیه در تهران و دوحه
منتشرشده: · بهروزرسانی: · اقتصاد

در هفتهٔ آبان، هیئتهای قطری و مقامهای ارشد عربستان، پاکستان و ترکیه در تهران و دوحه دیدار کردند. پیام معاون رئیسجمهور آمریکا در جریان مذاکرات بررسی شد و ایران اعلام کرد هنوز برنامهای برای دیدار با مقامهای آمریکایی وجود ندارد.
در فاصله یکشنبه چهارم تا شنبه نهم آبان، هیئتهای قطری، نشست مقامهای ارشد عربستان، پاکستان و ترکیه در تهران و تایید دریافت پیام جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، از فعالبودن کانالهای دیپلماتیک برای اجتناب از شعلهور شدن مجدد جنگ تمام عیار در منطقه حکایت داشت.
در طول یک هفته گذشته رسانهها مجموعهای از گمانهزنیها درباره محتوای پیام آمریکا، پیشنهادهای هستهای، امتیازهای اقتصادی و پیشرفت گفتوگوها منتشر کردند؛ ادعاهایی که هیچ یک از آنها تاکنون تایید نشدهاست.
سیدعباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران، شنبه نهم آبان در گفتوگو با الجزیره، تصویر روشنتری از موضوع رایزنیها ارائه کرد: پیام ونس در سطوح عالی بررسی شده، میانجیهای قطری و پاکستانی درباره شروط ایران در تماساند و هیئت بلندپایه ایران، به ریاست یکی از معاونان وزیر امور خارجه، برای ادامه رایزنیها به دوحه رفته است. با این حال، او تصریح کرد فعلاً برنامهای برای دیدار با مقامهای آمریکایی وجود ندارد، هرچند ایران انعطاف زیادی در چارچوب برنامه زمانبندی بازگشایی تنگه هرمز و آغاز مذاکرات مرحله دوم در صورت عملی شدن شروطش نشان دادهاست.
یکشنبه چهارم آبان، هیئتی قطری برای گفتوگو با مقامهای ایرانی به تهران سفر کرد. وزارت امور خارجه قطر هدف از این سفر را حمایت از میانجیگری اعلام کرد. نیویورکتایمز مدعی شد پیام جیدی ونس، معاون رئیس جمهور آمریکا، همان روز از طریق واسطههای قطری تحویل داده شده و رویترز از ارائه پیشنویس ابتکاری جدید برای پایان جنگ خبر داد.
دوشنبه پنجم آبان، خالد بن سلمان، وزیر دفاع عربستان، عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان و ابراهیم کالین، رئیس دستگاه اطلاعاتی ترکیه، در تهران با محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، دیدار کردند. ترکیب نظامی و امنیتی شرکتکنندگان، اهمیت موضوع امنیت منطقه را نشان میداد. با این حال مشخص نیست که آیا علاوه بر موضوعهای مشترک مورد نظر سه طرف، به ویژه مساله امنیت منطقه، آیا ابتکار جدید یا طرحی برای پایان جنگ توسط این سه کشور به ایران ارائه شدهاست یا نه.
جمعه هشتم آبان، هیئت قطری بار دیگر وارد تهران شد. ریاست این هیئت بر عهده مشاور ارشد نخستوزیر و وزیر خارجه قطر بود. پایگاه خبری اکسیوس مدعی شد مذاکرات این سفر بیش از دوازده ساعت طول کشیده و میانجیها در جریان آن با کاخ سفید در تماس منظم بودهاند. این رسانه به نقل از منابع دیپلماتیک مدعی «پیشرفت مثبت» در این گفتوگوها شد. سفر یک روز بعد هیئت ایرانی به دوحه، احتمال موید پیشرفت مثبت در مذاکرات روز جمعه تهران است.
عراقچی روز شنبه توضیح داد پیام ونس که وجود آن چهارشنبه هفته گذشته در رسانههای آمریکایی اعلام شده بود، با دقت بررسی و در نشستهای سطوح عالی مطرح شده است. با این حال جزئیات دقیقی از این پیام به صورت رسمی منتشر نشدهاست.
وزیر امور خارجه در گفتوگو با الجزیره، تلاش طرف آمریکایی برای گشودن باب گفتوگو و تفاهم گستردهتر را گامی مثبت توصیف کرد، اما همزمان هشدار داد اگر هدف واشنگتن از این پیام ایجاد اختلاف باشد، اشتباه دیگری به اشتباهات پیشین آن افزوده خواهد شد.
دیوید ایگناتیوس، ستوننویس ارشد واشنگتن پست در یادداشتی به نقل از یک مقام آمریکایی آشنا با مذاکرات، مدعی شده ونس آمادگی خود را برای دیدار شخصی با رضایی اعلام کرده است. او همچنین ادعا کرده واشنگتن خواستار معرفی نمایندگانی با اختیار گفتوگو درباره مسائل هستهای است.
در برابر این ادعاها، موضع علنی عراقچی روشن است: فعلاً برنامهای برای دیدار با مقامهای آمریکایی وجود ندارد. او همچنین گفته است پس از موافقت واشنگتن با شروط ایران، درباره مستقیم یا غیرمستقیم بودن مذاکرات تصمیمگیری خواهد شد. بنابراین، از نگاه در حال حاضر تهران، تعیین شکل مذاکره در انتهای این مرحله قرار دارد، نه در ابتدای آن.