عبور داروها از سد محافظ مغز و رسیدن آن‌ها به تومورهای سرطانی
منتشرشده: · سلامت
همشهری آنلاین -یکتا فراهانی: درمان سرطان مغز فقط به پیدا کردن داروی موثر محدود نمی‌شود؛ گاهی رساندن همان دارو به محل بیماری دشوارترین مرحله درمان است.
همشهری آنلاین -یکتا فراهانی: درمان سرطان مغز فقط به پیدا کردن داروی موثر محدود نمی‌شود؛ گاهی رساندن همان دارو به محل بیماری دشوارترین مرحله درمان است. مغز برای محافظت از خود در برابر مواد مضر، دیواری طبیعی به نام سد خونی - مغزی دارد که مانع ورود بسیاری از مواد، از جمله داروهای درمانی، می‌شود. پژوهشگران دانشگاه ویرجینیا اکنون روی روشی کار می‌کنند که با استفاده از امواج صوتی متمرکز و حباب‌های بسیار کوچک، این سد را به طور موقت و کنترل‌شده باز می‌کند تا داروها راحت‌تر به سلول‌های سرطانی برسند.
دیواری که درمان سرطان مغز را دشوار می‌کند
یکی از خطرناک‌ترین انواع سرطان مغز، گلیوبلاستوما نام دارد؛ توموری تهاجمی که رشد سریعی دارد و درمان آن با چالش‌های جدی روبه‌روست. جراحی، پرتودرمانی و شیمی‌درمانی از روش‌های رایج مقابله با این بیماری هستند، اما یکی از مشکلات اساسی، رساندن مقدار کافی دارو به بافت سرطانی است.
مغز انسان یک سیستم محافظ طبیعی دارد که به آن سد خونی مغزی گفته می‌شود. این سد مانند یک فیلتر بسیار دقیق عمل می‌کند و اجازه نمی‌دهد بسیاری از مواد موجود در خون وارد بافت مغز شوند. این ویژگی برای محافظت از مغز ضروری است، اما در زمان بیماری می‌تواند به مانعی جدی تبدیل شود؛ زیرا بعضی داروهای ضدسرطان نیز پشت همین دیوار متوقف می‌شوند.
امواج صوتی چگونه راه را باز می‌کنند؟
پژوهشگران دانشگاه ویرجینیا به سراغ فناوری اولتراسوند متمرکز رفته‌اند؛ روشی که در آن امواج صوتی با دقت بالا به نقطه مشخصی از بدن هدایت می‌شوند.
در این فناوری، از حباب‌های بسیار ریزی به نام میکروحباب نیز استفاده می‌شود. این حباب‌ها پس از ورود به جریان خون، با برخورد امواج صوتی به ارتعاش درمی‌آیند. حرکت آن‌ها می‌تواند به ایجاد تغییرات موقت در سد خونی مغزی کمک کند و مسیر عبور برخی داروها را بازتر کند.
به زبان ساده، دانشمندان می‌خواهند به‌جای آنکه برای رساندن دارو به مغز این سد محافظ را کاملاً از بین ببرند، فقط در محل موردنظر و برای مدت محدودی راه عبور ایجاد کنند.
مزیت احتمالی این روش آن است که دارو می‌تواند با دقت بیشتری به ناحیه تومور برسد، بدون آنکه نیازی به جراحی برای بازکردن مسیر ورود آن باشد.
بیشتر بخوانید:
نخستین جراحی نقص مادرزادی قلب با هوش مصنوعی انجام شد
اولین نشانه‌های سکته مغزی چیست؟؛ شایع‌ترین علائم سکته مغزی
آیا این روش واقعاً سرطان را درمان می‌کند؟
به گزارش University of Virginia Health System در کنار پژوهش‌های مربوط به انتقال دارو، دانشمندان دانشگاه ویرجینیا در حال بررسی کاربرد دیگری از امواج صوتی نیز هستند.
در یک کارآزمایی بالینی اولیه، ترکیب ماده‌ای به نام ۵-ALA با اولتراسوند کم‌شدت برای آسیب‌رساندن به سلول‌های گلیوبلاستوما بررسی می‌شود. در این روش، ماده موردنظر در سلول‌های توموری تجمع پیدا می‌کند و سپس با امواج صوتی فعال می‌شود. هدف، آسیب‌زدن به سلول‌های سرطانی و حفظ بافت سالم اطراف است.
این روش هنوز آزمایشی است و ایمنی و امکان اجرای آن در بیماران در حال بررسی است. بنابراین نمی‌توان آن را درمان تاییدشده سرطان مغز دانست.
امیدی تازه برای عبور از بزرگ‌ترین مانع درمان
اهمیت این تحقیقات در آن است که دانشمندان به‌جای تمرکز صرف بر ساخت داروهای قوی‌تر، به یکی از موانع اصلی درمان نیز توجه کرده‌اند: رساندن دارو به مقصد.
اگر این فناوری در مطالعات انسانی نیز ایمنی و اثربخشی خود را نشان دهد، ممکن است در آینده راه تازه‌ای برای درمان تومورهای مغزی و حتی برخی بیماری‌های عصبی ایجاد کند.
شاید در آینده، امواج صوتی فقط برای تصویربرداری پزشکی استفاده نشوند؛ بلکه به ابزاری تبدیل شوند که به داروها کمک می‌کند از یکی از محافظت‌شده‌ترین بخش‌های بدن عبور کنند و به جایی برسند که بیش از هر زمان دیگری به درمان نیاز دارد.