رآکتورهای همجوشی برای کار خود به دمایی بالاتر از خورشید نیاز دارند
منتشرشده: · بهروزرسانی: · ایران

رآکتورهای همجوشی زمینی معمولاً به دماهای بیش از ۱۰۰ میلیون درجه سلسیوس هدف میگیرند، در حالی که خورشید در هستهاش دمایی حدود ۱۵ میلیون درجه دارد. این تفاوت به دلیل محدودیتهای گرانش، چگالی و روشهای محصورسازی در زمین است.
رآکتورهای همجوشی زمینی معمولاً به دماهای بالاتر از ۱۰۰ میلیون درجه سلسیوس هدف میگیرند، در حالی که خورشید در هستهاش دمایی حدود ۱۵ میلیون درجه دارد.
در خورشید، گرانش ماده را فشرده میکند و پلاسمای داغ را محصور میکند، در حالی که رآکتورهای زمینی باید شرایطی را برای همجوشی در فضای بسیار کوچکتری ایجاد کنند. سوخت و روشهای محصورسازی در این دو محیط متفاوت است، بنابراین رسیدن به دمای هسته خورشید به تنهایی کافی نیست.
همجوشی زمانی رخ میدهد که هستههای اتمی سبک به هم نزدیک شوند و انرژی آزاد کنند. در خورشید، گرانش ماده را فشرده میکند و پلاسمای متراکم را فراهم میکند؛ در رآکتورهای مغناطیسی، سوخت بسیار رقیقتری استفاده میشود و هر هسته کمتر شریکی در حجم مشخص دارد.
افزایش دما احتمال وقوع همجوشی را در برخوردها افزایش میدهد، زیرا دما نمایانگر میانگین انرژی جنبشی ذرات است. با داغتر شدن پلاسما، هستهها سریعتر حرکت میکنند و بخش بیشتری از برخوردها دارای انرژی مناسب برای همجوشی هستند. تونلزنی کوانتومی نیز به هستهها امکان میدهد از سد الکتریکی عبور کنند؛ اما دمای بالاتر نمیتواند بهطور نامحدود کمبود چگالی یا اتلاف سریع انرژی را جبران کند.
خورشید از طریق زنجیره پروتون‑پروتون انرژی تولید میکند، در حالی که رآکتورهای زمینی برای تولید انرژی مفید نیاز به واکنشی دارند که بتواند انرژی را در دستگاه جمعوجور آزاد کند. بنابراین، بسیاری از طرحهای همجوشی از ایزوتوپهای سنگینتر هیدروژن مانند دوتریوم و تریتیوم استفاده میکنند. همجوشی دوتریوم‑تریتیوم در دسترسترین واکنش برای تولید انرژی همجوشی روی زمین است و در دماهای پایینتری نسبت به سایر ترکیبها عمل میکند.
در طراحیهای عملی، معمولاً دماهای ۱۰۰ تا ۱۵۰ میلیون درجه سلسیوس مد نظر قرار میگیرند؛ این اعداد اهداف عملیاتی هستند و نه معیار جهانی. چالش اصلی دستیابی به سرعت واکنش کافی و کنترل تلفات انرژی است.
عملکرد همجوشی از طریق دما، چگالی ذرات و زمان حبس انرژی ارزیابی میشود. زمان حبس انرژی نشان میدهد که انرژی گرمایی با چه سرعتی از پلاسما خارج میشود. دستگاههای توکامک و استلاریتور از میدانهای مغناطیسی برای محدود کردن پلاسما استفاده میکنند، در حالی که همجوشی لیزری یک قرص سوخت کوچک را فشرده و گرم میکند تا واکنشها پیش از پراکندگی رخ دهند. این رویکردها تعادلهای متفاوتی میان چگالی و زمان حبس برقرار میکنند.