توییت ایرانی بهعنوان سیگنال احتمالی آزمایش سلاح هستهای
منتشرشده: · بهروزرسانی: · اقتصاد

یک توییت از سوی یک چهره رسانهای/امنیتی ایران باعث شد که برخی ناظران آن را بهعنوان سیگنال احتمالی گذار ایران به فاز بازدارندگی حداکثری و آزمایش سلاح هستهای تعبیر کنند.
یک پژوهشگر ژئوپلیتیک دانشگاه کانزاس در یادداشتی نوشت که انتشار توییتی از سوی یکی از چهرههای رسانهای/امنیتی ایران در حین آغاز دور دیگری از جنگ، موجی از خوانشهای متضاد را برانگیخته است؛ «فعالشدن دکترین دست مرده».
در ادبیات راهبردی، اصطلاح «دست مرده» به سامانهای نیمهخودکار اشاره دارد که در صورت حمله اتمی غافلگیرکننده آمریکا به شوروی، مجوز و فرمان شلیک موشکهای اتمی را بدون نیاز به دستور مستقیم رهبران سیاسی صادر میکرد.
از دید برخی ناظران، توییت مورد اشاره سیگنالی غیرمستقیم مبنی بر احتمال گذار ایران به فاز بازدارندگی حداکثری و حتی آزمایش سلاح هستهای تلقی شده است، با فرض در اختیار داشتن ذخایر قابل اتکا.
این رخداد نمادین، فارغ از ارزش تاکتیکی فوری آن، بار دیگر پرسش بنیادین را مطرح میکند که در صورت استمرار اصطکاک میان تهران و واشنگتن و قفلشدن ابزارهای بازدارندگی متعارف، روند تحولات با چه پویاییهایی به سمت تغییر موازنه اتمی احتمالی سوق خواهد یافت و این بنبست چگونه شکل میگیرد.
برای دههها، استراتژیستهای واشنگتن بر این فرضیه تکیه میکردند که با سرمایهگذاری سنگین روی سپرهای دفاع ضد موشکی میتوان امنیت را به یک متغیر مکانیکی تبدیل کرد؛ اما در میدان واقعی، ریاضیات جنگ جور دیگری رقم خورد.
سپرهای دفاع موشکی حامل یک تناقض ذاتی هستند: تا زمانی که کارآمدی یک سپر صد درصد مطلق نباشد، هیچ امنیت پایدار و مصونیتی خلق نمیکند. عبور تنها ده درصد از موشکهای سنگین نقطهزن کافی است تا یک پایگاه هوایی، مرکز پالایشگاهی یا بندر استراتژیک را به تلی از خاکستر بدل سازد.
در مقابل، جغرافیای قدرتمند و کارآمدی نسبی رزم نامتقارن ایران قرار گرفته است؛ پنهانسازی تاسیسات هستهای و شهرهای موشکی در اعماق کوهها و صخرههای نفوذناپذیر، گزینه حمله خلعسلاحکننده را برای مهاجم از بین میبرد.
وقتی دفاع ناممکن میشود، تعریف ارتشها و تسلیحات دگرگون میگردد. اقتصاددان برنده نوبل، توماس شلینگ، دو کارکرد کاملاً متمایز برای نیروی نظامی نشان داد: نخست، نیروی محض؛ دوم، قدرت آسیبزدن. قدرت آسیبزدن زمانی به اوج بازدهی میرسد که بهعنوان یک اهرم چانهزنی و گروگانگیری نگه داشته شود.
امروزه موشکهای مستقر در دل تونلها در نقش یک سپر راهبردی عمل میکنند؛ آنها پایگاههای منطقهای، ناوها و گلوگاههای نفتی را در تیررس دارند تا به تصمیمگیرندگان غربی یادآوری کنند که هر اقدام تهاجمی هزینهای نامتناسب و گزاف در پی خواهد داشت. در طرف دیگر نیز آمریکا به شیوهای دیگر، در حال انجام عملی مشابه است.