از کرم گلوگاه تا نبود بازار فروش؛ چالش‌های جدی انارکاران/کاهش شدید منابع آبی و خشکسالی، کیفیت و کمیت محصول را به شدت تحت‌تاثیر قرار داده است
منتشرشده: · اقتصاد · چهارمحال و بختیاری
ویژگی منحصربه‌فرد انار چهارمحال و بختیاری در تمرکز شدید جغرافیایی آن نهفته است. از مجموع حدود ۲۰۰ هکتار باغ انار استان، نزدیک به ۱۸۰ هکتار آن در منطقه دورک اناری شهرستان کیار قرار دارد.
ویژگی منحصربه‌فرد انار چهارمحال و بختیاری در تمرکز شدید جغرافیایی آن نهفته است. از مجموع حدود ۲۰۰ هکتار باغ انار استان، نزدیک به ۱۸۰ هکتار آن در منطقه دورک اناری شهرستان کیار قرار دارد. این تمرکز، دورک اناری را به قطب تولید انار استان تبدیل کرده است؛ منطقه‌ای که در فصل برداشت، حدود ۳۵۰ خانوار را به طور مستقیم در فعالیت‌های مرتبط با برداشت مشغول به کار می‌کند.
یکی از باغداران منطقه درباره کاشت انار در دورک اناری به خبرنگار گفت: کاهش شدید منابع آبی و خشکسالی، کیفیت و کمیت محصول را به شدت تحت‌تاثیر قرار داده و انگیزه کشاورزان را کاهش داده است.
وی افزود: همچنین از طرفی قطعی برق، فرآیند آبیاری را مختل کرده و باغداران برای تامین سوخت موتور برق (گازوئیل) با مشکل مواجه‌اند. توسعه سیستم‌های آبیاری قطره‌ای به عنوان یک ضرورت مطرح شده است.
این باغدار با اشاره به خسارت آفات و بیماری‌ها بیان کرد: کرم گلوگاه انار مهم‌ترین آفت است که باعث کاهش کمی و کیفی محصول می‌شود و به طور متوسط ۲۵ تا ۳۰ درصد خسارت وارد می‌کند.
این کشاورز ادامه داد: بیماری اسکب که با ایجاد لکه‌های چوب‌پنبه‌ای روی میوه، موجب بدشکلی، چروکیدگی و ریزش گل‌ها می‌شود و در انارستان‌های کیار شایع است.
وی نبود صنایع تبدیلی و فرآوری را بزرگ‌ترین خلا برای درآمدزایی باغداران عنوان کرد و افزود: انار تولیدی عمدتاً به صورت تازه‌خوری به بازار عرضه می‌شود و از داشتن واحدهای فرآوری محروم است.
نبود صنایع تبدیلی و بازار مطمئن؛ حلقه مفقوده حمایت از انارکاران
یکی دیگر از کشاورزان در گفت و گو با خبرنگار گفت: باغداران انار شهرستان کیار با مجموعه‌ای از مشکلات تولیدی، اقتصادی، فنی و بازاریابی مواجه هستند که افزایش هزینه‌های تولید، کاهش کیفیت محصول و محدود شدن درآمد باغداران را به دنبال دارد.
وی افزود: کمبود منابع آبی و خشکسالی، افزایش هزینه‌های تولید، آفات و بیماری‌های درختان انار، سرمازدگی و نوسانات دمایی، نبود صنایع تبدیلی و فرآوری کافی، مشکلات فروش و نوسان قیمت، کمبود سردخانه و امکانات نگهداری، ضعف بسته‌بندی و بازاریابی صادراتی، خرد بودن اراضی و سنتی بودن باغداری، کمبود حمایت‌های مالی و بیمه‌ای، کمبود آموزش و خدمات ترویجی و ضایعات پس از برداشت را از مهم ترین مشکلات باغداران انار برشمرد.
وی تامین آب پایدار و توسعه سامانه‌های آبیاری نوین، ارائه تسهیلات کم‌بهره برای نوسازی و اصلاح باغات، تقویت پوشش بیمه محصولات باغی و پرداخت سریع خسارت‌ها، ساماندهی بازار فروش و فراهم کردن زمینه صادرات مستقیم و حمایت از ایجاد تعاونی‌های باغداران و حذف واسطه‌های غیرضروری را از مهم ترین مطالبات باغداران استان عنوان کرد.
تولید سالانه ۱۶۰۰ تن و اشتغال فصلی ۳۵۰ خانوار
رئیس سازمان جهاد کشاورزی چهارمحال و بختیاری در گفت و گو با خبرنگار اظهار داشت: سالانه حدود یک‌هزار و ۶۰۰ تن انار از ۲۰۰ هکتار باغ استان تولید می‌شود که ۱۸۰ هکتار آن در روستای دورک اناری شهرستان کیار متمرکز است؛ محصولی که در فصل برداشت برای حدود ۳۵۰ خانوار اشتغال فصلی ایجاد می‌کند.
حسین بهرامی با اشاره به ظرفیت‌های باغداری استان گفت: انار یکی از محصولات باغی ارزشمند چهارمحال و بختیاری است که علاوه بر کیفیت و تنوع ارقام، نقش مهمی در اشتغال فصلی، رونق اقتصادی مناطق روستایی و توسعه صنایع تبدیلی و تکمیلی دارد.
وی با اشاره به جایگاه ویژه روستای دورک اناری در تولید این محصول افزود: از مجموع ۲۰۰ هکتار باغ انار استان، حدود ۱۸۰ هکتار در روستای دورک اناری، واقع در منطقه مشایخ شهرستان کیار، قرار دارد. این موضوع نشان‌دهنده اهمیت این منطقه در تولید انار و نقش آن در اقتصاد کشاورزی استان است.
رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان ادامه داد: باغ‌های انار دورک اناری علاوه بر تولید محصول باکیفیت، زمینه اشتغال و فعالیت اقتصادی شمار قابل‌توجهی از خانوارهای منطقه را فراهم می‌کنند و حفظ و توسعه این باغ‌ها می‌تواند به تقویت اقتصاد روستایی و پایداری فعالیت‌های کشاورزی کمک کند.
وی با تاکید بر نقش اقتصادی انار در معیشت خانوارهای روستایی تصریح کرد: در فصل برداشت این محصول، حدود ۳۵۰ خانوار در فعالیت‌های مرتبط با برداشت انار مشغول به کار می‌شوند؛ ظرفیتی که انار را از یک محصول باغی فراتر برده و به عاملی موثر در ایجاد اشتغال فصلی و گردش اقتصادی منطقه تبدیل کرده است.
بهرامی درباره نحوه عرضه و مصرف انار تولیدی استان نیز گفت: بر اساس آمار ارائه‌شده، حدود ۴۰ درصد از محصول انار تولیدی استان به فرآوری اختصاص می‌یابد و ۶۰ درصد دیگر به‌صورت تازه‌خوری در بازار عرضه می‌شود.
وی خاطرنشان کرد: فرآوری انار و تبدیل آن به محصولات متنوع، از جمله رب انار، آب انار، شربت، مربا، لواشک، ترشک و سرکه انار، ظرفیت ارزشمندی برای افزایش ارزش افزوده محصولات کشاورزی و ایجاد فرصت‌های جدید کسب‌وکار است.
رئیس سازمان جهاد کشاورزی چهارمحال و بختیاری با اشاره به تنوع ارقام انار در استان اظهار کرد: از جمله ارقام انار استان می‌توان به انار پوست‌سفید شیرین، پوست‌قرمز، رباب، ترش، ملس ممتاز و واندرفول اشاره کرد. این تنوع، ظرفیت مناسبی برای عرضه محصول متناسب با ذائقه مصرف‌کنندگان و استفاده در فرآوری‌های مختلف ایجاد می‌کند.
بهرامی با تاکید بر ضرورت توجه به تمام مراحل تولید تا عرضه محصول گفت: توسعه باغداری تنها به افزایش سطح زیر کشت و میزان تولید محدود نمی‌شود، بلکه مدیریت اصولی باغ‌ها، ارتقای کیفیت محصول، کاهش ضایعات، توسعه فرآوری، بسته‌بندی مناسب و دسترسی به بازارهای هدف نیز از مولفه‌های مهم پایداری اقتصادی این بخش هستند.
وی خاطرنشان کرد: با بهره‌گیری از ظرفیت باغداران، حمایت از صنایع تبدیلی و تکمیلی و تقویت زنجیره ارزش انار، می‌توان زمینه رونق بیشتر تولید، افزایش درآمد خانوارهای روستایی و تقویت جایگاه محصولات باغی چهارمحال و بختیاری را فراهم کرد. بخش عمده انار تولیدی استان به صورت تازه‌خوری و عمدتاً در بازار استان و استان‌های همجوار همچون اصفهان و تهران به فروش می‌رسد. با این حال، مسئولان استان بر ظرفیت انار برای توسعه صنایع تبدیلی و تکمیلی و ایجاد زنجیره ارزش تاکید دارند. ایجاد این زنجیره می‌تواند از طریق فرآوری محصول، کاهش ضایعات، افزایش درآمد باغداران و ایجاد اشتغال پایدارتر، نقش انار در اقتصاد روستایی منطقه را به طور قابل‌توجهی ارتقا دهد. تقویت زیرساخت‌های تولید، بهبود شیوه‌های برداشت و توسعه بسته‌بندی از دیگر اولویت‌هایی است که می‌تواند به افزایش بهره‌وری و ارتقای درآمد تولیدکنندگان کمک کند.