نمایشنامه «توفان» شکسپیر در دربار وایتهال ۱۶۱۱
منتشرشده: · بهروزرسانی: · فرهنگ و هنر

در اول نوامبر ۱۶۱۱، گروه نمایشی «مردان پادشاه» در کاخ وایتهال لندن نمایشنامهٔ «توفان» را در حضور جیمز اول اجرا کرد؛ این اجرا اولین ثبت تاریخی حضور اثر روی صحنه محسوب میشود.
در اول نوامبر ۱۶۱۱، دربار سلطنتی انگلستان میزبان اجرای نمایشنامهٔ «توفان» اثر ویلیام شکسپیر بود. این اجرا در حضور جیمز اول، پادشاه انگلستان، در کاخ وایتهال برگزار شد و نام نمایشنامه در اسناد تاریخی ثبت شد.
شکسپیر، نمایشنامهنویس و شاعر انگلیسی، در سالهای ۱۵۶۴ تا ۱۶۱۶ زندگی کرد و آثار او از جمله «هملت» و «مکبث» در طول قرنها روی صحنه میروند. «توفان» یکی از آثار اوست که بر پایه جادو، نیروهای فراطبیعی و رویدادهای رازآلود بنا شده است؛ تاریخ دقیق نگارش آن مشخص نیست، اما پژوهشگران معمولاً سالهای ۱۶۱۰ و ۱۶۱۱ را محتملترین دوره نگارش آن میدانند.
داستان نمایشنامه با زندگی پروسپرو، دوک برحق میلان، آغاز میشود؛ او توسط برادرش آنتونیو به تبعید فرستاده میشود و در جزیرهای دورافتاده با دخترش میراندا زندگی میکند. پروسپرو با کمک آریل، روحی جادویی، توفانی سهمگین برپا میکند تا کشتی حامل برادرش و دیگر شخصیتها را به جزیره بکشاند. این توفان باعث جدا شدن مسافران کشتی میشود و هرکدام با آزمونها و موقعیتهایی روبهرو میشوند که گذشته، قدرت و وجدانشان را به چالش میکشد.
یکی از نکات جالب دربارهٔ «توفان» ارتباط احتمالی آن با رویدادهای واقعی دریانوردی در اوایل قرن هفدهم است. در سال ۱۶۰۹، کشتی «سی وِنچر» در نزدیکی جزایر برمودا گرفتار توفان شد و سرنشینانش پس از حادثه زنده ماندند. گزارشی از این حادثه در سال ۱۶۱۰ به انگلستان رسید و ممکن است بر شکلگیری داستان شکسپیر تاثیر گذاشته باشد.
اجرای اول نوامبر ۱۶۱۱ به گروه نمایشی «مردان پادشاه» تعلق داشت؛ این گروه در آن دوره برای خانواده سلطنتی و مهمانان دربار برنامه اجرا میکرد. ثبت این اجرا در اسناد دربار، مهمترین مدرک تاریخی درباره نخستین حضور شناختهشدهٔ «توفان» روی صحنه است. نمایشنامه در سال ۱۶۱۳ نیز در جریان جشنهای درباری به مناسبت ازدواج الیزابت، دختر جیمز اول، با فریدریش پنجم، اجرا شد. با وجود این سابقه نمایشی، متن «توفان» تا سال ۱۶۲۳ در مجموعهٔ آثار شکسپیر به چاپ نرسید؛ این مجموعه نقش مهمی در حفظ شماری از نمایشنامههای او داشت.
«توفان» در طول قرنها با تفسیرها و بازخوانیهای متفاوتی روبهرو شده است؛ از داستانی درباره انتقام و بخشایش تا روایتی درباره مناسبات قدرت، سلطه و رابطه انسان با سرزمینهای ناشناخته. این ظرفیت چندلایه باعث شده است که نمایشنامه همچنان برای کارگردانان تئاتر، پژوهشگران ادبیات و هنرمندان الهامبخش باشد.