اقتصاد جهانی و تاثیر جنگ بر قیمت انرژی و رشد اقتصادی
منتشرشده: · بهروزرسانی: · اقتصاد

جنگهای بزرگ در طول تاریخ باعث افزایش قیمت انرژی و کاهش رشد اقتصادی شدهاند؛ در عین حال، وجود بازدارندگی هستهای و عدم وقوع جنگ مستقیم میان ابرقدرتها، به ثبات بازارهای مالی و انرژی کمک کرده است.
جنگهای بزرگ در تاریخ، مانند جنگهای جهانی، جنگ اعراب و اسرائیل در 1973 و جنگ اوکراین در سالهای اخیر، باعث افزایش شدید قیمت انرژی و تورم در کشورهای متاثر شدهاند. در سال 1973، تحریمهای عربی نفت باعث شد قیمت بشکه نفت از 2.9 دلار به 11.65 دلار در ژانویه 1974 برسد. در اوت 2022، گاز اروپا به بیش از 300 یورو برای هر مگاواتساعت رسید و تورم اتحادیه اروپا در همان سال به 11.5 درصد رسید.
در طول نیمهٔ نخست قرن بیستم، دو جنگ جهانی و جنگهای نیابتی در کره، ویتنام و خاورمیانه، هرچند که هیچوقت مستقیم به هم شلیک نکردهاند، باعث شد که کشورهای بزرگ از بازدارندگی هستهای بهره ببرند. این بازدارندگی باعث کاهش احتمال جنگ مستقیم و حفظ بازارهای مالی، تجارت و انرژی شد.
هزینهٔ دفاعی آمریکا در سال 1953، پس از جنگ کره، حدود 14 درصد تولید ناخالص بود؛ اما با تکیه بر سلاح هستهای، آن را تا 1960 به حدود 9 درصد کاهش داد. در همان دوره، اقتصاد جهان بهطور میانگین نزدیک به 5 درصد در سال رشد کرد.
پالایشگاهها، نیروگاهها، فولادسازی و خطوط لوله نیاز به سرمایهگذاری بلندمدت دارند؛ ترس از جنگ باعث کاهش سرمایهگذاری و پسانداز میشود. این ترس حتی بدون شلیک گلوله، اقتصاد را تحت تاثیر قرار میدهد.
تنگه هرمز در 2023 روزانه حدود 20 میلیون بشکه نفت و فراورده را جابهجا میکند؛ هر جنگ گسترده در آنجا باعث افزایش قیمت نفت، بیمه کشتیها و محصولات پتروشیمی در سراسر جهان میشود. بازدارندگی معتبر میتواند احتمال تبدیل بحران به جنگ بزرگ را کاهش دهد.
در 1993، آمریکا و روسیه قرارداد مگاتن به نام مگاتون به مگاوات را بستند؛ روسیه 500 تن اورانیوم غنیشده نظامی را به آمریکا فروخت که تا 2013 نزدیک به 10 درصد برق آمریکا را تامین کرد. این معامله در دورهای انجام شد که دو طرف یاد گرفته بودند نمیتوانند یکدیگر را نابود کنند.
اوکراین پس از فروپاشی شوروی حدود 1800 کلاهک راهبردی در خاک خود داشت؛ در 1994 با توافق بوداپست، آنها را از دست داد و در عوض تضمین استقلال و تمامیت ارضی گرفت. در 2014، روسیه کریمه را ضمیمه کرد و در 2022 حمله گسترده را آغاز کرد. در 2025، اوکراین حدود 84.1 میلیارد دلار خرج نظامی کرد، یعنی 40 درصد تولید ناخالص خود. این نشان میدهد که تضمین کاغذی بدون پشتوانه قدرت همیشه کار نمیکند.