دشت کرمان خشک‌تر از همیشه؛ ال نینو درمان خشکسالی نشد
در دشت کرمان، ۴۰ روز پس از آغاز پاییز، هنوز بارانی نباریده و خشکی استان به شدت افزایش یافته است. پیش‌بینی‌های اولیه دربارهٔ تاثیر ال نینو بر بارش، با واقعیت‌های میدانی متفاوت بوده‌اند.
در دشت کرمان، ۴۰ روز پس از آغاز پاییز، هنوز بارانی نباریده و خشکی استان به شدت افزایش یافته است. بزرگ‌ترین استان کشور، که قرار بود زیر بارش‌های ال نینو نفس تازه کند، با آسمانی صاف، زمینی تشنه و سدهایی که روزبه‌روز خالی‌تر می‌شوند، وارد دومین ماه پاییز شده است.
پیش‌بینی‌های اولیه اقلیمی، پیش از فرارسیدن پاییز، از تقویت ال نینو و بارش‌های فراتر از نرمال در پاییز و زمستان خبر می‌داد؛ پیش‌بینی‌هایی که احتمال سیلاب و طغیان رودخانه‌های فصلی در جنوب استان را مطرح کرده بود. اما در عمل، نه باران، بلکه گرد و غبار رخ داده است.
در روزهای ۱۲ و ۱۳ مهرماه، شهر کرمان و چند شهرستان اطراف با تداوم آلودگی هوا و افزایش شاخص‌های آلایندگی ناشی از خیزش ریزگردها روبه‌رو شدند؛ شرایطی که به تعطیلی دو روزه مدارس و دانشگاه‌ها و تعطیلی یک‌روزه ادارات در بخش مرکزی استان منجر شد. منشا این گرد و غبار، ترکیبی از کانون‌های داخلی و فرامرزی بود و تالاب خشک‌شده جازموریان و اراضی بیابانی جنوب شهربابک به عنوان دو کانون اصلی بحرانی معرفی شدند.
کرمان در جمع استان‌های بدون بارش پاییزی قرار گرفته است. از ابتدای مهرماه تاکنون، در اکثر شهرستان‌های استان حتی یک قطره بارش ثبت نشده و شهرستان کرمان نیز در همین فهرست قرار دارد. شرایطی که در سال‌های اخیر بی‌سابقه توصیف شده است. پیامد این خشکی، تنها در آسمان خلاصه نمی‌شود؛ سطح آب سدهای استان کرمان نیز به شدت کاهش یافته و گزارش‌ها از افت محسوس ذخایر آبی حکایت دارد.
پدیده ال نینو، که از ماه‌ها پیش به عنوان یک رویداد اقلیمی قوی در اقیانوس آرام شناسایی شده بود، انتظار می‌رفت با تغییر الگوی دما و بارش، کرمان را تحت تاثیر قرار دهد. اما آنچه در استان کرمان رخ داد، با پیش‌بینی‌ها فاصله داشت. قدرت ال نینو در نقشه‌های ماه‌های اخیر رو به کاهش گذاشته و وجود این پدیده، به معنای قطعیت بارش نیست.
رئیس مرکز پیش‌بینی و مخاطرات جوی اداره کل هواشناسی کرمان، گفت: «در سال‌های گذشته نیز سال‌هایی داشته‌ایم که با وجود ال نینو، بارش کشور کمتر از حد نرمال بوده است.» حمیده حبیبی افزود: «نکته مهم دیگری که ابعاد این خشکی را روشن‌تر می‌کند، سهم ناچیز ماه‌های پاییزی از کل بارش سالانه استان کرمان است.» او ادامه داد: «میانگین بارش سالانه کرمان حدود ۱۳۹ میلی‌متر است و سهم ماه مهر از این مقدار، تنها یک درصد؛ سهم آبان نیز سه درصد و میانگین بارش آبان و آذر در بلندمدت حدود ۱۸ میلی‌متر است. به عبارت دیگر، حتی اگر بارش‌های پاییزی در حد نرمال یا کمی بیشتر باشد، به دلیل سهم اندک این ماه‌ها، تاثیر محسوسی بر جبران کمبود آب نخواهد داشت؛ آنچه اهمیت دارد، بارش‌های دی، بهمن و اسفند است که به ترتیب ۲۰، ۲۱ و ۱۹ درصد از کل بارش سالانه استان را تشکیل می‌دهند. بنابراین، پاییز خشک کنونی، اگر با زمستانی کم‌بارش همراه شود، می‌تواند بحرانی را که سال‌هاست بر استان سایه انداخته، عمیق‌تر کند.»
کرمان پیش از این نیز با خشکسالی دست‌وپنجه نرم می‌کرد، اما تداوم آن، ابعاد تازه‌ای به خود گرفته است. بر اساس گزارش‌ها، ۹۴ درصد منابع آب استان کرمان زیرزمینی است و با کاهش بارش‌ها، هم‌اکنون هفت شهر در شرایط بحرانی آب قرار دارند و ۶۲۸ روستا نیز درگیر تنش آبی هستند. این وضعیت، تنها یک عدد در گزارش‌های رسمی نیست؛ واقعیتی است که در زندگی روزمره ساکنان مناطق شهری و روستایی استان، از افت فشار آب گرفته تا جیره‌بندی و آبرسانی سیار، نمود پیدا کرده است.
در چنین شرایطی، آماده‌باش دستگاه‌های اجرایی و امدادی برای مقابله با پیامدهای احتمالی، همچنان برقرار است. مدیرکل مدیریت بحران استانداری کرمان، گفت: «آمادگی کامل برای مواجهه با بارش‌های مقطعی و شدید داریم و بر لزوم لایروبی مسیل‌ها و بازگشایی مسیرهای ورود سیلاب به تالاب جازموریان تاکید می‌کنیم.» غلامرضا نژاد خالقی افزود: «استان کرمان همزمان با خشکسالی و کم‌آبی دست‌وپنجه نرم می‌کند و در عین حال، باید برای بارش‌های رگباری و سیلاب‌های ناگهانی نیز آماده باشد. احتمال بارش‌های سیل‌آسا و لحظه‌ای در جنوب و غرب کرمان زیاد است و پیش‌بینی می‌شود بروز این گونه بارش‌های سیل‌آسا دور از انتظار نباشد.» او افزود: «برای جلوگیری از حوادث، کار لایروبی رودخانه‌ها انجام شده و پیش‌بینی‌های لازم برای مقابله با بحران انجام شده تا اگر سیلاب روی داد با خسارت به مردم مواجه نشویم.»