کسری ۱.۶ میلیارد مترمکعبی آبخوان‌های البرز/مصرف آب در استان بیش از ظرفیت منابع است
منتشرشده: · به‌روزرسانی: · اقتصاد · البرز
داود نجفیان امروز در نشست خبری با موضوع مدیریت مصرف انرژی و منابع آب در فصل سرد سال که با حضور استاندار البرز و مدیران عامل شرکت‌های برق، گاز، آب و فاضلاب و پخش فرآورده‌های نفتی البرز در استانداری برگزار شد، ضمن تشریح وضعیت منابع…
داود نجفیان امروز در نشست خبری با موضوع مدیریت مصرف انرژی و منابع آب در فصل سرد سال که با حضور استاندار البرز و مدیران عامل شرکت‌های برق، گاز، آب و فاضلاب و پخش فرآورده‌های نفتی البرز در استانداری برگزار شد، ضمن تشریح وضعیت منابع آبی استان اظهار کرد: اگرچه اجرای طرح‌های زیرساختی و افزایش بهره‌مندی از منابع آب سطحی در سال‌های اخیر بخشی از مشکلات تامین آب را کاهش داده، اما پایداری منابع آبی البرز بدون اصلاح الگوی مصرف و کاهش فشار بر آبخوان‌ها امکان‌پذیر نخواهد بود.
وی با اشاره به افزایش جمعیت و توسعه فعالیت‌های صنعتی و خدماتی در استان افزود: طی دهه‌های گذشته، میزان بارگذاری جمعیتی و اقتصادی در البرز از ظرفیت منابع طبیعی آن فراتر رفته است. بخشی از صنایع مستقر در این استان نیز خدمات و تولیداتی فراتر از محدوده جغرافیایی البرز دارند و همین مسئله ضرورت مدیریت متناسب با ظرفیت منابع آب را افزایش داده است.
۷۵ درصد نیاز آبی البرز از منابع زیرزمینی تامین می‌شود
مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای البرز با تشریح ترکیب منابع تامین آب استان گفت: حدود ۷۵ درصد مصارف آب البرز از منابع زیرزمینی تامین می‌شود و سهم منابع آب سطحی نیز حدود ۲۵ تا ۳۰ درصد است.
نجفیان با بیان اینکه افزایش استفاده از ظرفیت سدهای کرج و طالقان نتوانسته به‌تنهایی پاسخگوی رشد تقاضای آب در استان باشد، خاطرنشان کرد: وابستگی بالای البرز به منابع زیرزمینی، در کنار برداشت‌های بیش از ظرفیت، شرایط نگران‌کننده‌ای برای آینده منابع آب استان ایجاد کرده است.
وی در تشریح وضعیت ذخایر سدهای استان نیز گفت: در حال حاضر حدود ۱۱۹ میلیون مترمکعب آب در سد کرج ذخیره شده، در حالی که ظرفیت این سد ۱۸۰ میلیون مترمکعب است؛ بنابراین برای تکمیل ظرفیت مخزن آن حدود ۶۰ میلیون مترمکعب دیگر آب نیاز است.
به گفته نجفیان، ذخیره سد طالقان نیز که در سال گذشته به حدود ۱۱۲ تا ۱۲۰ میلیون مترمکعب کاهش یافته بود، اکنون به حدود ۱۵۱ میلیون مترمکعب رسیده است.
وی با اشاره به بهبود نسبی وضعیت ذخایر سدها نسبت به سال گذشته اظهار امیدواری کرد که با تداوم بارش‌های پاییز و زمستان، امکان افزایش ذخایر و بهره‌برداری مناسب‌تر از منابع آب سطحی فراهم شود.
مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای البرز یکی از دلایل بهبود ذخیره سد کرج را مدیریت رهاسازی آب عنوان کرد و گفت: امسال بخش بیشتری از رهاسازی‌ها از سد طالقان انجام شده تا بتوانیم ذخیره سد کرج را برای تامین نیازهای آبی در وضعیت مناسب‌تری حفظ کنیم.
نجفیان در عین حال تاکید کرد: بخشی از ذخایر سدهای کرج و طالقان بر اساس تخصیص‌های مشخص برای تامین آب شرب استان‌های البرز و تهران در نظر گرفته شده است و نمی‌توان صرفاً با اتکا به افزایش ذخایر سدها، از ضرورت مدیریت مصرف غافل شد.
برداشت ۵۰ میلیون مترمکعب بیشتر از ظرفیت آبخوان‌ها
وی در بخش دیگری از سخنان خود، برداشت بی‌رویه از منابع آب زیرزمینی را یکی از مهم‌ترین چالش‌های زیست‌محیطی و زیرساختی استان دانست و اظهار کرد: در شرایطی که میزان آب قابل برنامه‌ریزی برای منابع زیرزمینی البرز حدود ۱۸۰ میلیون مترمکعب است، میزان برداشت به حدود ۲۳۰ میلیون مترمکعب رسیده است.
نجفیان افزود: به این ترتیب سالانه حدود ۵۰ میلیون مترمکعب بیش از ظرفیت قابل برنامه‌ریزی از منابع زیرزمینی برداشت می‌شود که استمرار این روند، پایداری آبخوان‌ها و دشت‌های استان را با تهدید مواجه می‌کند.
وی با اشاره به پیامدهای برداشت‌های بی‌رویه در دهه‌های گذشته تصریح کرد: کسری تجمعی منابع آب زیرزمینی استان به حدود یک میلیارد و ۶۰۰ میلیون مترمکعب رسیده است؛ رقمی که نشان‌دهنده فشار طولانی‌مدت بر سفره‌های آب زیرزمینی است.
مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای البرز با هشدار نسبت به افت سطح آب‌های زیرزمینی و بروز فرونشست زمین در برخی مناطق، بر ضرورت کنترل برداشت‌ها، صیانت از آبخوان‌ها و حفاظت از زیرساخت‌های حیاتی استان تاکید کرد.
سرانه مصرف آب در البرز ۲۳۰ لیتر؛ هدف‌گذاری برای رسیدن به ۱۱۰ لیتر
نجفیان با تاکید بر اینکه مدیریت منابع آب صرفاً با اجرای پروژه‌های عمرانی محقق نمی‌شود، گفت: سرانه مصرف آب در استان البرز حدود ۲۳۰ لیتر برای هر نفر در شبانه‌روز است که فاصله قابل توجهی با الگوی مصرف مطلوب دارد.
وی با اشاره به اینکه در برخی کلان‌شهرها از جمله مشهد، سرانه مصرف حدود ۱۴۰ لیتر اعلام شده است، افزود: با توجه به محدودیت منابع آبی و شرایط خاص استان البرز، باید کاهش مصرف به یک اولویت جدی در میان شهروندان و دستگاه‌های اجرایی تبدیل شود.
مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای البرز ادامه داد: حرکت به سمت استاندارد مصرف ۱۱۰ لیتر برای هر نفر در شبانه‌روز، هدفی ضروری است و تحقق آن می‌تواند فشار بر منابع زیرزمینی را کاهش دهد و فرصت بیشتری برای احیای آبخوان‌ها فراهم کند.
وی همچنین از دنبال شدن برنامه کاهش ۱۵ درصدی برداشت و مصرف آب در استان خبر داد و گفت: محدودسازی برداشت از چاه‌ها، کنترل منابع، توسعه سامانه‌های هوشمند و کاهش هدررفت آب از جمله اقداماتی است که برای مدیریت شرایط موجود در دستور کار قرار دارد.
بارندگی به معنای پایان تنش آبی نیست
نجفیان در ادامه با اشاره به اینکه افزایش بارندگی‌ها لزوماً به معنای برطرف شدن مشکلات منابع آب نیست، اظهار کرد: حتی اگر در ماه‌های آینده بارش‌های مناسبی داشته باشیم، نمی‌توانیم از کسری انباشته‌شده منابع زیرزمینی و برداشت‌های فراتر از ظرفیت چشم‌پوشی کنیم.
وی تاکید کرد: جبران کسری آبخوان‌ها به برنامه‌ریزی بلندمدت، کنترل برداشت و همراهی جدی مردم نیاز دارد و تکمیل پروژه‌های تامین و انتقال آب نیز به‌تنهایی نمی‌تواند پاسخگوی افزایش تقاضا باشد.
مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای البرز با اشاره به نیاز مالی قابل توجه طرح‌های آبی استان، نقش رسانه‌ها را در آگاهی‌بخشی و اصلاح رفتار مصرف‌کنندگان مهم دانست و گفت: کاهش مصرف خانگی، جلوگیری از نشت و هدررفت در شبکه‌های انتقال و توزیع و تغییر عادت‌های نادرست مصرفی، می‌تواند نقش موثری در عبور از شرایط فعلی داشته باشد.
نجفیان در پایان با تاکید بر اینکه حفاظت از منابع آب مسئولیتی مشترک میان مردم و دستگاه‌های اجرایی است، خاطرنشان کرد: منابع آب زیرزمینی حاصل سال‌ها ذخیره طبیعی هستند و جبران برداشت‌های بی‌رویه به زمان زیادی نیاز دارد؛ بنابراین باید از امروز برای حفظ این منابع و تامین نیاز نسل‌های آینده اقدام کنیم.