رئیس انجمن مهندسی دریایی ایران به ضرورت تغییر نگاه راهبردی به خزر اشاره کرد
منتشرشده: · بهروزرسانی: · ایران · مازندران

رئیس انجمن مهندسی دریایی ایران، حسنرضا صفری، در گفتگویی با رسانهای، بر این نکته تاکید کرد که خزر باید بهعنوان یک کریدور دریایی مستقل و جبهه دوم لجستیکی در شرایط بحران مورد توجه قرار گیرد. او به بررسی مولفههای فنی، ژئوپلیتیکی و حقوقی این منطقه پرداخت.
رئیس انجمن مهندسی دریایی ایران، حسنرضا صفری، در گفتگویی با رسانهای، بر ضرورت تغییر نگاه راهبردی به خزر تاکید کرد. او بیان کرد که در شرایط کنونی باید از نگاه دریاچهای به خزر عبور کنیم و با تدوین و اجرای یک دکترین دریایی، این پهنه آبی را بهعنوان جبهه دوم لجستیک ملی در روزهای بحران در نظر بگیریم.
صفری افزود که اقتصاد ترابری ایران باید از حاشیهنگری به یک رویکرد دریامحور تغییر کند و دریای خزر از یک پهنه آبی محصور به قلب تپنده پدافند غیرعامل کشور تبدیل شود. او اشاره کرد که هرگونه سناریوی محاصره، تحریم حداکثری یا انسداد شریانهای مواصلاتی در سواحل جنوبی، از جمله سواحل خلیج فارس، تنگه هرمز و دریای عمان، نیازمند یک چرخش پارادایمی است.
رئیس انجمن مهندسی دریایی ایران بیان کرد که دیگر نمیتوان و نباید دریای خزر را با رویکرد سنتی و تقلیلگرایانه، صرفاً یک دریاچه محصور دانست. او توضیح داد که خزر یک عرصه راهبردی و کریدور تمامعیار دریانوردی است که تمام عناصر، مولفهها و رژیمهای یک اکوسیستم دریایی بینالمللی را در مقیاسی جدید در خود جای داده است.
صفری به پنج مولفه ساختاری این گذار پارادایمی اشاره کرد. نخستین مولفه، تمرکز همزمان تمامی عناصر یک کریدور دریایی در محدوده دریای خزر است. او توضیح داد که در بسیاری از کریدورهای دریایی جهان، اجزای این زنجیره در جغرافیاهای مختلف پراکنده هستند، اما در خزر با یک کریدور فشرده و متمرکز مواجه هستیم.
او افزود که یک پهنه آبی زمانی از تعریف یک دریاچه محلی خارج میشود و به عرصه دریایی ارتباطی ارتقا مییابد؛ ساختار فنی و سازمانی آن تمام اجزای زنجیره حملونقل اقیانوسی را در خود دارد و میتواند این اجزا را بازتولید کند. دریای خزر نیز این مولفهها را بهصورت فشرده و یکپارچه در اختیار دارد.
صفری جزئیات زنجیره دریایی را شرح داد. نخستین بخش، ناوگان تخصصی بازرگانی است؛ انواع شناورهای فلزی، فلهبر، کانتینربر، تانکر و رو-رو در این پهنه فعالیت میکنند. بخش دیگر، زنجیره پسکرانه و پیشکرانه است که شامل اتصال به شریانهای ریلی و جادهای بینالمللی، شبکه خطوط منظم کشتیرانی، بنادر و پایانههای چندمنظوره میشود. وجود حوضچههای آرامش، اسکلههای تخصصی و تجهیزات مدرن بندری نیز جزو مولفههای این ساختار است.
او به موقعیت ارتباطی دریای خزر با آبهای آزاد اشاره کرد. یکی دیگر از مولفههای مهم، وجود گلوگاه ارتباطی با آبهای آزاد از طریق کانال ولگا دن و اتصال به سامانه پنجدریایی روسیه است که امکان ارتباط با آبهای بینالمللی از طریق دریای آزوف و دریای سیاه را فراهم میکند؛ هرچند بخشی از این مسیر حدود سه تا چهار ماه با یخزدگی و شرایط خاص مواجه است.
صفری تاکید کرد که تقلیل این مجموعه متکامل به یک دریاچه، موجب خطای محاسباتی در تخصیص سرمایه، غفلت از لجستیک چندوجهی و کمبرآوردی ظرفیت ترانزیتی کشور در شرایط پدافندی میشود.
او به دیگر مولفههای راهبردی دریای خزر اشاره کرد؛ شمولیت رژیمهای فنی، کنوانسیونها و نظامهای ردهبندی، امنیت حقوقی و استقلال ژئوپلیتیکی خزر در مقایسه با آبهای جنوبی کشور اهمیت ویژهای دارد.
رئیس انجمن مهندسی دریایی ایران بیان کرد که دریای خزر از مزیت حقوقی و امنیتی منحصربهفردی برخوردار است و میتوان از کنوانسیون سال ۲۰۱۸ بهعنوان یک پشتوانه قانونی استفاده کرد. او افزود که بر اساس رژیم حقوقی جدید دریای خزر، حضور قدرتهای نظامی بیگانه در این پهنه ممنوع شده است و شناورهایی که پرچم کشورهای ساحلی را ندارند نیز اجازه تردد در آن را نخواهند داشت. این موضوع به معنای تبدیل خزر به یک دالان حیاتی و امن برای کشورهای ساحلی است.
صفری بیان کرد که این رژیم حقوقی پنججانبه، دریای خزر را به مسیری امن تبدیل میکند که در آن کشتیهای تحت پرچم ملی میتوانند بدون تهدید محاصره مستقیم نظامی یا عملیات رهگیری، امنیت خطوط مواصلاتی کشور را حفظ کنند. او اشاره کرد که این وضعیت تجسم عینی پدافند غیرعامل در سطح دریایی است.