تجربهٔ ساخت ماهوارهٔ کوچک در ازبکستان
منتشرشده: · جهان

مهندسان جوان از ۱۵ کشور در تاشکند ماهوارههای کوچک، اندازهٔ قوطی نوشیدنی، ساخت و پرتاب کردند و در طول پرواز دادهها را جمعآوری و ارسال کردند.
ساخت یک ماهواره معمولاً زمان، تجهیزات تخصصی و بودجه قابل توجهی میطلبد. در یک فرودگاه خارج از تاشکند، مهندسان جوان از ۱۵ کشور با چالشی متفاوت روبهرو شدند: ساخت مدل مینیاتوری ماهوارهای که در یک قوطی نوشیدنی جا بگیرد و سپس آن را به آسمان برسانند.
این سازهها، که به نام کنست شناخته میشوند، مجهز به حسگرها، قطعات الکترونیکی و سامانههای مخابراتی بودند تا در طول پرواز دادهها را جمعآوری کنند. کنستها با موشکها پرتاب و سپس با چتر نجات رها میشدند تا فرود بیایند و برای دانشجویان فرصتی برای آزمایش مهارتهای مهندسی در شرایط واقعی فراهم کنند.
بر خلاف ماهوارههای معمول، کنستها وارد مدار نمیشوند؛ بلکه در شرایط واقعی پرواز، بخشی از کارکردهای یک ماموریت فضایی را شبیهسازی میکنند. تیمها چند روز در دانشگاه پلیتکنیک تورین در تاشکند صرف مونتاژ قطعات الکترونیکی، تنظیم حسگرها و برنامهنویسی دستگاههای خود کردند و سپس آنها را برای پرتاب آماده ساختند. این برنامه ۵۰ شرکتکننده بینالمللی و بیش از ۱۰۰ دانشجو از ازبکستان را گرد هم آورد.
در مرحله فرود، چالش اصلی این بود که کنستها بهطور مستقل به کار خود ادامه دهند؛ حسگرها دادهها را ثبت میکردند و سامانههای مخابراتی اطلاعات را به ایستگاههای زمینی میفرستادند. یکی از تیمهای ازبکستانی علاوه بر حسگرهای دما و فشار هوا، یک دوربین هم به دستگاه خود افزود و سعی کرد در طول پرواز تصاویر زنده مخابره کند. احمدخون لطیپوف گفت: «چالش اصلی اینجاست که تلهمتری پایدار ایجاد کنیم؛ ارتباط باید بین ایستگاه زمینی و خود کنست برقرار بماند.» این دستگاهها همچنین اطلاعات را در حافظه داخلی خود ذخیره میکردند تا در صورت اختلال در ارتباط، دادهها قابل بازیابی باشند.
باریش بینک، مدرس دانشگاه فنی استانبول، توضیح داد که این روند بخشی اساسی از نحوه کار ماهوارههای واقعی را بازتولید میکند: «در یک پروژه ماهواره واقعی، ماهواره دادهها را برای ایستگاه زمینی ارسال میکند و همزمان آن را در حافظه خود نگه میدارد؛ کاری که ما در اینجا هم انجام میدهیم.»
پس از فرود، تیمها دستگاههای خود را بازیابی و دادههای ثبتشده در طول پرواز را تحلیل کردند. به این ترتیب توانستند محاسبات خود را با عملکرد واقعی سامانههای الکترونیکی، حسگرها، ارتباطات و چتر نجات مقایسه کنند. به گفته برگزارکنندگان، ۱۴ تیم به مرحله نهایی رسیدند که در نهایت تیم «نبولا» رتبهٔ نخست را کسب کرد و تیمهای «پگاسوس» و «اسکای لب» در جایگاههای بعدی قرار گرفتند.
این رقابت بخشی از پنجمین کارگاه بینالمللی آموزش کنست بود که توسط سازمان فضایی ازبکستان اوزکاسموس، سازمان جهانی اسلامی آموزش، علوم و فرهنگ (آیسسکو) و دانشگاه پلیتکنیک تورین در تاشکند برگزار شد. محمد شریف، مشاور علم و محیط زیست در آیسسکو، گفت استفاده روزافزون از فناوری ماهواره، تقاضا برای مهارتهایی فراتر از مهندسی کلاسیک هوافضا ایجاد کرده است. او بر اهمیت حوزههایی چون پایش زمین، ارتباطات ماهوارهای و هوش مصنوعی تاکید کرد و در کنار آن، به کاربردهای این فناوری در کشاورزی، امنیت غذایی و رصد اقلیم اشاره کرد.
برنامه همچنین کار گروهی بینالمللی را در مرکز چالش مهندسی قرار میدهد. باریش بینک گفت: «آنها باید از مهارتهای خود استفاده کنند و در عین حال با دیگران همکاری داشته باشند؛ در فضا، همکاری بینالمللی مهمترین عامل است.» برای سازمان فضایی ازبکستان، این برنامه فرصتی برای آموزش متخصصان جوان برای بخش رو به رشد فضایی این کشور است. محیدین ابراهیموف، معاون رئیس اوزکاسموس، با تاکید بر اینکه درگیر کردن جوانان در فناوری فضایی ضروری است، گفت حتی پیشرفتهترین پروژهها نیز به مهارتها و تیمهای مناسب وابستهاند.