آیا کوتاه‌تر شدن روزها بر روحیه تاثیر منفی دارد؟
منتشرشده: · ایران
با کوتاه شدن روزها و کاهش نور خورشید، برخی افراد دچار افت خلق‌وخو می‌شوند؛ تغییری که اگر عمیق و طولانی باشد و زندگی روزمره را مختل کند، ممکن است نشانه اختلال عاطفی فصلی یا SAD باشد.
با کوتاه شدن روزها و کاهش نور خورشید، برخی افراد دچار افت خلق‌وخو می‌شوند؛ تغییری که اگر عمیق و طولانی باشد و زندگی روزمره را مختل کند، ممکن است نشانه اختلال عاطفی فصلی یا SAD باشد. این اختلال نوعی افسردگی است که با تغییر فصل‌ها ارتباط دارد و علائم آن معمولاً هر سال در زمان مشخصی بازمی‌گردد و ممکن است چهار تا پنج ماه ادامه پیدا کند.
شایع‌ترین نوع افسردگی فصلی، الگوی زمستانی آن است که از اواخر پاییز یا اوایل زمستان آغاز می‌شود و با رسیدن بهار کاهش می‌یابد. البته این اختلال در تابستان هم ممکن است بروز کند و علائم آن معمولاً از اواخر بهار یا اوایل تابستان شروع می‌شود.
علت افسردگی فصلی چیست؟
پژوهشگران هنوز علت دقیق این اختلال را مشخص نکرده‌اند، اما ژنتیک، تغییرات شیمیایی مغز و اختلال در ساعت زیستی بدن از عوامل موثر بر آن هستند. دو ماده شیمیایی سروتونین و ملاتونین نیز نقش مهمی دارند. سروتونین در تنظیم خلق‌وخو موثر است و کاهش نور روز می‌تواند فعالیت آن را تحت تاثیر قرار دهد. از سوی دیگر، تغییر در میزان تولید ملاتونین، هورمون تنظیم‌کننده خواب، ممکن است باعث خواب‌آلودگی و اختلال در چرخه خواب و بیداری شود.
علائم افسردگی فصلی
احساس غم و ناامیدی در بیشتر روزها، از دست دادن علاقه به فعالیت‌های موردعلاقه، خستگی و کمبود انرژی، اختلال در تمرکز، تحریک‌پذیری، اضطراب، تغییر در خواب و اشتها و حتی دردهای جسمی بدون علت مشخص از علائم این اختلال هستند.
اگر این نشانه‌ها دو هفته یا بیشتر ادامه پیدا کنند، مراجعه به پزشک ضروری است. تشخیص افسردگی فصلی معمولاً با بررسی سابقه علائم و تکرار دوره‌های افسردگی در یک فصل مشخص طی دست‌کم دو سال متوالی انجام می‌شود.
چگونه افسردگی فصلی درمان می‌شود؟
افسردگی فصلی قابل درمان است و معمولاً ترکیبی از روش‌های درمانی به بهبود آن کمک می‌کند. نوردرمانی یکی از روش‌های موثر، به‌ویژه برای نوع زمستانی این اختلال است. در این روش از لامپ مخصوص با شدت ۱۰ هزار لوکس، حدود ۲۰ دقیقه در ساعات ابتدایی پس از بیدار شدن استفاده می‌شود.
روان‌درمانی، به‌ویژه رفتاردرمانی شناختی، نیز به افراد کمک می‌کند افکار منفی و عادت‌های نامناسب خود را تغییر دهند. در برخی موارد پزشک ممکن است داروهای ضدافسردگی مانند سرترالین، فلوکستین یا اسیتالوپرام تجویز کند.
در کنار درمان‌های تخصصی، وقت گذراندن در فضای باز و دریافت نور طبیعی، ورزش منظم، حفظ ارتباط با دوستان و خانواده و داشتن تغذیه سالم نیز می‌تواند به بهبود علائم کمک کند.
اگر علائم افسردگی فصلی هر سال در زمان مشخصی آغاز می‌شود، شروع زودهنگام درمان، پیش از بروز علائم، می‌تواند به پیشگیری از تشدید آن کمک کند.