باران پاییزی و آغاز کشت؛کشاورزی کهگیلویه و بویراحمد در انتظار بهره وری
منتشرشده: · اقتصاد · کهگیلویه و بویراحمد
خبرگزاری مهر، گروه استانها: پاییز برای کشاورزان کهگیلویه و بویراحمد فقط فصل باران و آغاز شخم و بذرپاشی نیست، این فصل نقطه شروع زنجیره‌ای از تصمیم‌ها است که نتیجه آن چند ماه بعد در میزان برداشت، کیفیت محصولات و درآمد خانوارهای…
خبرگزاری مهر، گروه استانها: پاییز برای کشاورزان کهگیلویه و بویراحمد فقط فصل باران و آغاز شخم و بذرپاشی نیست، این فصل نقطه شروع زنجیره‌ای از تصمیم‌ها است که نتیجه آن چند ماه بعد در میزان برداشت، کیفیت محصولات و درآمد خانوارهای روستایی نمایان می‌شود.
نخستین بارندگی‌های موثر پاییزی، رطوبت مورد نیاز خاک را برای آماده‌سازی زمین و آغاز کشت فراهم می‌کند و کشاورزان در مناطق سردسیری و گرمسیری، متناسب با شرایط اقلیمی هر منطقه، وارد مرحله تازه‌ای از فعالیت زراعی می‌شوند.
اهمیت این مقطع در استانی مانند کهگیلویه و بویراحمد دوچندان است، استانی که در فاصله‌ای نه‌چندان زیاد، از ارتفاعات سرد و پربارش دنا و بویراحمد تا دشت‌ها و مناطق گرمسیری گچساران، کهگیلویه و باشت، شرایط متفاوتی برای تولید محصولات کشاورزی دارد، همین تفاوت اقلیمی، ظرفیت تنوع تولید را افزایش داده، اما در مقابل، برنامه‌ریزی برای زمان کشت، انتخاب محصول، مدیریت آب و تغذیه خاک را نیز پیچیده‌تر کرده است.
در چنین شرایطی، بارندگی مناسب زمانی به افزایش تولید منجر می‌شود که با آماده‌سازی اصولی زمین، انتخاب بذر سازگار، تامین به‌موقع کود و رعایت تقویم زراعی همراه باشد، وجود منابع کودی در انبارها و تحویل نهاده‌ها به کارگزاران، بخشی از مقدمات تولید را فراهم می‌کند، اما آنچه سرنوشت نهایی مزارع را تعیین می‌کند، نحوه استفاده از این امکانات در کنار شناخت ظرفیت خاک و نیاز واقعی گیاه است.
تنوع اقلیمی؛ مزیت کشاورزی و ضرورت مدیریت متفاوت مزارع
کهگیلویه و بویراحمد از نظر جغرافیایی و اقلیمی استانی کوهستانی و متنوع است، ارتفاعات شمال و شمال‌شرق، به‌ویژه مناطق بویراحمد و دنا، از شرایط سردسیری و بارندگی بیشتری برخوردارند، در مقابل، بخش قابل توجهی از مناطق جنوبی و غربی استان در محدوده گرمسیری قرار گرفته‌اند و از نظر دما، میزان بارش و طول دوره رشد محصولات با مناطق سردسیر تفاوت دارند.
این تفاوت سبب شده است تقویم زراعی در استان یکسان نباشد، در مناطق سردسیری، کشاورزان معمولاً زودتر وارد عملیات کشت پاییزه می‌شوند و در مناطق گرمسیری، با توجه به دمای بالاتر و زمان مناسب استقرار بارندگی‌ها، کشت غلات با فاصله زمانی بیشتری آغاز می‌شود.
بارش‌های پاییزی در این استان اهمیت ویژه‌ای دارند، زیرا بخش قابل توجهی از تولید زراعی به کشت دیم وابسته است، در این شیوه، بارندگی نه یک عامل مکمل، بلکه اصلی‌ترین منبع تامین آب مورد نیاز گیاه در طول فصل رشد محسوب می‌شود. بنابراین زمان آغاز بارش، میزان بارندگی و مهم‌تر از آن، پراکنش زمانی و مکانی بارش‌ها می‌تواند بر عملکرد مزارع اثر مستقیم بگذارد.
از سوی دیگر، بارندگی زیاد به‌تنهایی تضمین‌کننده تولید بیشتر نیست، اگر بارش‌ها در زمان نامناسب اتفاق بیفتند یا به‌صورت رگباری و با شدت بالا باشند، ممکن است عملیات آماده‌سازی زمین، ورود ماشین‌آلات، کاشت و حتی استقرار اولیه گیاه را با مشکل مواجه کنند، به همین دلیل، استفاده از پیش‌بینی‌های هواشناسی و هماهنگی تقویم کشت با شرایط واقعی هر منطقه اهمیت دارد.
خاک؛ سرمایه پنهان مزارع و حلقه تعیین‌کننده تولید
در کنار بارندگی و منابع آبی، وضعیت خاک یکی از مهم‌ترین عوامل تعیین‌کننده ظرفیت کشاورزی کهگیلویه و بویراحمد است، گستردگی ارتفاعات، دشت‌ها، دامنه‌ها و زمینهای هموار موجب شده است خاک‌های استان از نظر عمق، بافت، میزان مواد آلی، ظرفیت نگهداری رطوبت و قابلیت کشت یکسان نباشند، در برخی دشت‌ها و اراضی آبرفتی، بستر مناسب‌تری برای کشت محصولات زراعی فراهم است، در حالی که زمینهای شیب‌دار و کوهستانی ممکن است با محدودیت عمق خاک، سنگریزه، فرسایش و شسته‌شدن عناصر غذایی مواجه باشند.
این تفاوت‌ها اهمیت شناخت خاک پیش از انتخاب محصول و تعیین میزان مصرف کود را نشان می‌دهد، نمی‌توان برای تمام اراضی استان یک نسخه کودی واحد در نظر گرفت زیرا نیاز غذایی گندم در یک زمین دیم با خاک کم‌عمق، با نیاز همین محصول در یک مزرعه آبی و حاصلخیز یکسان نیست حتی دو زمین مجاور نیز ممکن است به دلیل تفاوت در سابقه کشت، میزان مواد آلی و مدیریت آبیاری، نیاز تغذیه‌ای متفاوتی داشته باشند.
از همین رو، آزمایش خاک و تعیین میزان عناصر غذایی مورد نیاز گیاه باید مبنای برنامه تغذیه مزارع قرار گیرد، مصرف بی‌رویه یک نوع کود، به‌ویژه کودهای ازته، نه‌تنها لزوماً عملکرد محصول را افزایش نمی‌دهد، بلکه ممکن است تعادل عناصر غذایی خاک را برهم بزند و هزینه تولید را نیز بالا ببرد.
اهمیت این موضوع در اراضی دیم بیشتر است زیرا در چنین زمین‌هایی، حفظ رطوبت و جلوگیری از تخریب ساختمان خاک نقش مستقیمی در پایداری تولید دارد، رعایت تناوب زراعی، باقی گذاشتن بقایای گیاهی در مزرعه، کاهش عملیات غیرضروری خاک‌ورزی، جلوگیری از چرای بی‌رویه و کنترل فرسایش در زمینهای شیب‌دار از جمله اقداماتی است که می‌تواند به حفظ توان تولیدی خاک کمک کند.
آمارهای منتشرشده درباره وضعیت اراضی استان نیز نشان می‌دهد که مدیریت منابع آب یکی از مسائل محوری کشاورزی منطقه است، بر اساس اعلام رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان، از حدود ۲۷۲ هزار هکتار زمین کشاورزی، نزدیک به ۱۸۷ هزار و ۷۸۴ هکتار دیم و حدود ۸۴ هزار و ۲۱۶ هکتار آبی است که نسبت بالای اراضی دیم نشان می‌دهد که بخش مهمی از تولید استان به بارش‌های موثر و مدیریت رطوبت خاک وابسته است.
نکته مهم دیگر، تفاوت پراکنش بارندگی با میزان مجموع بارش است. ممکن است یک منطقه در طول سال بارندگی قابل توجهی دریافت کند، اما اگر بارش‌ها در مراحل حساس رشد گیاه اتفاق نیفتند، عملکرد محصول کاهش یابد که رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان در درباره چالش تولید دیم گفت: با وجود برخورداری استان از بارندگی مناسب، پراکنش نامناسب زمانی و مکانی بارش‌ها می‌تواند پایداری تولید را تهدید کند به‌ویژه آنکه بخش قابل توجهی از اراضی دیم در مناطق گرمسیری قرار دارد، در حالی که سهم بیشتری از بارندگی‌ها در مناطق سردسیری ثبت می‌شود.
در چنین شرایطی، توسعه اراضی آبی، استفاده از روش‌های نوین آبیاری، افزایش بهره‌وری آب و انتخاب محصولات متناسب با ظرفیت هر منطقه، ضرورت‌هایی فراتر از توصیه‌های معمول کشاورزی به شمار می‌روند.
تنوع اقلیمی استان، امکان کشت محصولات مختلفی را فراهم کرده است، ظرفیتی که در صورت برنامه‌ریزی صحیح می‌تواند از وابستگی بیش از حد به چند محصول مشخص بکاهد و زمینه افزایش درآمد کشاورزان را فراهم کند.
ظرفیت کشت ۳۰ محصول؛ برنامه جهاد کشاورزی برای تغییر نقشه مزارع
مدیر زراعت سازمان جهاد کشاورزی کهگیلویه و بویراحمد در گفت‌وگو با خبرنگار مهر با اشاره به ظرفیت تولیدی بخش کشاورزی استان اظهار کرد: این استان با برخورداری از ظرفیت‌های متنوع اقلیمی و کشاورزی، قابلیت کشت حدود ۳۰ محصول زراعی را دارد و استفاده از این ظرفیت می‌تواند زمینه‌ساز تحول در الگوی کشت و افزایش درآمد بهره‌برداران باشد.
امین حیاتی افزود: در همین راستا، توسعه کشت محصولاتی همچون چغندرقند، کاملینا و کلزا در سال زراعی جاری مورد توجه ویژه قرار گرفته است که علاوه بر ارزش اقتصادی مناسب، از ظرفیت بازار فروش مطلوب‌تری برخوردارند و می‌توانند به تنوع‌بخشی منابع درآمدی کشاورزان کمک کنند.
وی با اشاره به آغاز کشت پاییزه در برخی مناطق استان بیان کرد: عملیات کشت محصولات زراعی از جمله گندم و جو در مناطق سردسیری، به‌ویژه شهرستان بویراحمد، آغاز شده و برنامه‌ریزی برای تامین نهاده‌ها و مدیریت مزارع نیز در حال اجراست.
۹۶ هزار هکتار از اراضی استان به کشت گندم اختصاص می‌یابد
مدیر زراعت سازمان جهاد کشاورزی کهگیلویه و بویراحمد با تشریح برنامه کشت گندم در سال زراعی جاری گفت: با توجه به برنامه‌ریزی انجام‌شده و پیش‌بینی بارش‌های مطلوب پاییزی، ۷۵ هزار هکتار از اراضی دیم و ۲۱ هزار هکتار از اراضی آبی استان به کشت گندم اختصاص خواهد یافت.
وی ادامه داد: همچنین برای کشت سایر محصولات پاییزه، سه هزار و ۵۰۰ هکتار اراضی آبی و ۲۱ هزار هکتار اراضی دیم در نظر گرفته شده است.
حیاتی ادامه داد: این برنامه کشت در شرایطی اجرا می‌شود که گندم همچنان یکی از محصولات اصلی و راهبردی استان به شمار می‌رود و میزان تولید آن علاوه بر شرایط آب‌وهوایی، به کیفیت بذر، زمان کاشت، مدیریت تغذیه و میزان دسترسی به آب بستگی دارد.
توزیع ۱۱ هزار و ۵۰۰ تن بذر یارانه‌ای بین کشاورزان
مدیر زراعت سازمان جهاد کشاورزی کهگیلویه و بویراحمد با اشاره به حمایت‌های دولت از تولیدکنندگان بخش کشاورزی تصریح کرد: در فصل کشت جاری، ۱۱ هزار و ۵۰۰ تن بذر فرآوری‌شده به‌صورت یارانه‌ای میان کشاورزان استان توزیع می‌شود.
وی میزان کودهای شیمیایی تامین‌شده برای کشت پاییزه را نیز تشریح کرد و گفت: در این راستا هفت هزار و ۱۷۴ تن کود اوره، ۱۶۹ تن کود فسفاته و ۱۰۲ تن کود پتاسه به‌صورت یارانه‌ای در اختیار بهره‌برداران قرار گرفته است.
حیاتی همچنین با اشاره به محدودیت‌های تامین سوخت ماشین‌آلات کشاورزی افزود: برای مدیریت مصرف سوخت و تسهیل فعالیت کشاورزان، دستگاه‌های GPS روی ماشین‌آلات کشاورزی نصب شده است تا سوخت مورد نیاز بهره‌برداران از طریق نظام مهندسی کشاورزی تامین و مدیریت شود.
تناوب زراعی؛ راهکار حفظ حاصلخیزی خاک و افزایش تولید
وی با تاکید بر ضرورت اصلاح الگوی کشت و رعایت تناوب زراعی اظهار کرد: کشت متوالی یک محصول در زمین کشاورزی موجب تخلیه برخی عناصر غذایی خاک و افزایش زمینه شیوع آفات و بیماری‌های خاص می‌شود؛ از این رو تغییر نوع محصول در دوره‌های مختلف کشت، نقش مهمی در حفظ سلامت خاک دارد.
مدیر زراعت سازمان جهاد کشاورزی کهگیلویه و بویراحمد افزود: اجرای تناوب زراعی علاوه بر جلوگیری از کاهش حاصلخیزی خاک، به کنترل آفات و بیماری‌های خاک‌زاد کمک کرده و نیاز به مصرف سموم و نهاده‌های شیمیایی را کاهش می‌دهد.
وی استفاده از بذور اصلاح‌شده و دارای برچسب معتبر، تغذیه اصولی گیاه، آماده‌سازی مناسب بستر کشت و کنترل به‌موقع آفات و بیماری‌ها را از الزامات افزایش عملکرد مزارع دانست.
تولید ۵۰۰ هزار تن محصول زراعی در سال
حیاتی با اشاره به گستردگی اراضی کشاورزی استان بیان کرد: کهگیلویه و بویراحمد دارای ۲۷۰ هزار هکتار اراضی کشاورزی است که از این میزان ۱۶۰ هزار هکتار به اراضی زراعی اختصاص دارد.
وی افزود: بهره‌برداران استان سالانه حدود یک میلیون تن انواع محصولات کشاورزی تولید می‌کنند که نیمی از آن، معادل حدود ۵۰۰ هزار تن، مربوط به محصولات زراعی است.
مدیر زراعت سازمان جهاد کشاورزی کهگیلویه و بویراحمد تاکید کرد: توسعه کشت محصولات اقتصادی، تنوع‌بخشی به الگوی کشت، رعایت تناوب زراعی و استفاده از روش‌های نوین مدیریت مزرعه از مهم‌ترین راهکارهای افزایش بهره‌وری، حفظ منابع خاک و پایداری تولید در بخش کشاورزی استان به شمار می‌رود.
تامین کود؛ گام نخست پشتیبانی از کشت پاییزه
در کنار برنامه‌ریزی برای توسعه محصولات زراعی، تامین نهاده‌های مورد نیاز کشاورزان یکی از پیش‌شرط‌های آغاز به‌موقع کشت پاییزه است. بذر مناسب، کودهای مورد نیاز گیاه، سوخت ماشین‌آلات و دسترسی به نهاده‌ها در زمان مناسب، مجموعه عواملی هستند که می‌توانند فاصله میان برنامه‌ریزی روی کاغذ و اجرای موفق عملیات زراعی را کاهش دهند.
در همین ارتباط مدیر شرکت خدمات حمایتی کشاورزی کهگیلویه و بویراحمد در گفت‌وگو با خبرنگار مهر با اشاره به وضعیت تامین نهاده‌های مورد نیاز کشاورزان اظهار کرد: شرکت خدمات حمایتی کشاورزی استان با هدف تامین نهاده‌های مورد نیاز بخش کشاورزی، نیاز کودی کشاورزان در حوزه‌های زراعی، گلخانه‌ای و تولید محصولات سبزی و صیفی را تامین می‌کند.
سید علی لاهوتی افزود: کارگزاران توزیع این شرکت بر اساس برنامه‌ریزی و نیازسنجی سازمان جهاد کشاورزی استان، کودهای مورد نیاز را در اختیار کشاورزان قرار می‌دهند و از نظر تامین و ذخیره‌سازی کودهای کشاورزی هیچ‌گونه مشکلی وجود ندارد.
وی با اشاره به وضعیت ذخایر کودی استان تصریح کرد: در انبارهای شرکت خدمات حمایتی کشاورزی در سه شهرستان بویراحمد، کهگیلویه و گچساران، به میزان کافی انواع کودهای کشاورزی برای تحویل به کارگزاران و توزیع میان بهره‌برداران ذخیره‌سازی شده است.
مدیر شرکت خدمات حمایتی کشاورزی استان با اشاره به آغاز فصل کشت پاییزه و بارش‌های اخیر بیان کرد: با فراهم شدن شرایط مناسب جوی، کشاورزان فعالیت کشت محصولات پاییزه را آغاز کرده‌اند و توصیه ما به بهره‌برداران این است که برای دستیابی به عملکرد مطلوب و افزایش حاصلخیزی خاک، از مصرف تک‌بعدی کود اوره خودداری کرده و کودهای فسفاته و پتاسه را نیز متناسب با نیاز خاک و محصول در برنامه تغذیه گیاه قرار دهند.
وی ادامه داد: مصرف متعادل و ترکیبی کودهای کشاورزی، در کنار رعایت توصیه‌های فنی کارشناسان کشاورزی، می‌تواند نقش موثری در بهبود رشد گیاه، افزایش کیفیت محصول و ارتقای بهره‌وری تولید داشته باشد.
لاهوتی در تشریح عملکرد شرکت از ابتدای سال جاری تاکنون گفت: در این مدت، هفت هزار و ۵۳۳ تن کود اوره، ۱۱۷ تن کود پتاسه و ۱۷۳ تن کود فسفاته در سطح استان تامین و به کارگزاران شرکت تحویل شده است تا بین کشاورزان توزیع شود.
وی اضافه کرد: خرید کودهای فسفاته و پتاسه نیز مشمول پرداخت یارانه مستقیم به کشاورزان است که این موضوع می‌تواند به کاهش هزینه تامین نهاده‌ها و تشویق بهره‌برداران به استفاده متعادل از عناصر غذایی مورد نیاز محصولات کشاورزی کمک کند.
مصرف متعادل کود؛ عبور از کشاورزی نهاده‌محور به کشاورزی دانش‌محور
تامین کود در انبارها و توزیع آن میان کشاورزان، اگرچه بخش مهمی از زنجیره پشتیبانی تولید محسوب می‌شود، اما به‌تنهایی تضمین‌کننده افزایش عملکرد مزارع نیست، مسئله اصلی در این مرحله، تبدیل نهاده تامین‌شده به محصول بیشتر و باکیفیت‌تر است؛ موضوعی که بدون شناخت نیاز خاک و گیاه، رعایت زمان مصرف و مدیریت علمی تغذیه امکان‌پذیر نخواهد بود.
در بسیاری از مزارع، مصرف کود اوره به دلیل تاثیر قابل مشاهده آن بر رشد رویشی گیاه مورد توجه قرار می‌گیرد، اما تغذیه گیاه تنها به تامین نیتروژن محدود نمی‌شود، فسفر در توسعه ریشه و استقرار اولیه گیاه نقش دارد و پتاسیم نیز در تنظیم فعالیت‌های فیزیولوژیک، افزایش مقاومت گیاه در برابر تنش‌های محیطی و بهبود کیفیت محصول موثر است.
از این منظر، توصیه به مصرف ترکیبی کودهای اوره، فسفاته و پتاسه، زمانی می‌تواند نتیجه مطلوب داشته باشد که میزان و زمان مصرف هر یک متناسب با شرایط خاک، نوع محصول و مرحله رشد تعیین شود، مصرف بیش از اندازه کود نیز نه‌تنها راهکار افزایش تولید نیست، بلکه می‌تواند هزینه کشاورز را افزایش دهد و در برخی شرایط به خاک و منابع آب آسیب برساند.
در اراضی دیم استان، اهمیت این مسئله بیشتر است، کشاورز برای تولید محصول به بارندگی وابستگی دارد و اگر رطوبت کافی در خاک وجود نداشته باشد، حتی تامین مناسب عناصر غذایی نیز نمی‌تواند تمام ظرفیت عملکردی گیاه را محقق کند. به همین دلیل، مدیریت هم‌زمان آب و تغذیه گیاه باید در دستور کار قرار گیرد.
توجه به بقایای گیاهی، افزایش مواد آلی خاک، رعایت تناوب زراعی و جلوگیری از تخریب ساختمان خاک نیز می‌تواند به حفظ رطوبت و افزایش کارایی کودهای مصرفی کمک کند. در واقع، کود زمانی بیشترین اثرگذاری را خواهد داشت که خاک از شرایط مناسب فیزیکی و زیستی برای رشد ریشه برخوردار باشد.
فاصله میان ظرفیت تولید و بهره‌وری واقعی مزارع
کهگیلویه و بویراحمد با برخورداری از ۲۷۰ هزار هکتار اراضی کشاورزی، ۱۶۰ هزار هکتار زمین زراعی و ظرفیت کشت حدود ۳۰ محصول، از قابلیت قابل توجهی برای توسعه تولید برخوردار است، تولید سالانه حدود یک میلیون تن محصولات کشاورزی و اختصاص نیمی از این میزان به محصولات زراعی، نشان‌دهنده جایگاه این بخش در اقتصاد استان است.
با این حال، ظرفیت زمین و میزان تولید به‌تنهایی نمی‌تواند معیار موفقیت کشاورزی باشد، آنچه اهمیت دارد، میزان محصول برداشت‌شده از هر هکتار، هزینه تمام‌شده تولید، درآمد خالص کشاورز و پایداری منابعی است که تولید بر پایه آنها شکل می‌گیرد.
در این میان، تفاوت میان اراضی آبی و دیم یکی از مهم‌ترین متغیرهای تعیین‌کننده آینده کشاورزی استان است. توسعه کشت آبی بدون توجه به منابع پایدار آب می‌تواند فشار بر منابع زیرزمینی و سطحی را افزایش دهد و ادامه اتکای کامل به بارندگی در اراضی دیم نیز تولید را در برابر تغییرات اقلیمی آسیب‌پذیر می‌کند.
راهکار موثر، حرکت به سمت مدیریت تلفیقی منابع آب و خاک است به این معنا که در مناطق دارای ظرفیت تامین آب، توسعه روش‌های نوین آبیاری و افزایش راندمان مصرف آب دنبال شود و در اراضی دیم نیز محصول متناسب با میزان بارندگی، عمق خاک، شیب زمین و شرایط اقلیمی انتخاب شود.
همچنین توسعه کشت محصولاتی مانند کاملینا و کلزا باید همراه با بررسی دقیق بازار فروش، هزینه تولید، امکان فرآوری و دسترسی کشاورزان به نهاده‌های مورد نیاز باشد زیرا صرف اقتصادی بودن یک محصول در مرحله معرفی، به معنای تضمین سودآوری آن در زمان برداشت نیست، وجود بازار مطمئن و زنجیره خرید و فروش، یکی از شروط استقبال کشاورزان از تغییر الگوی کشت خواهد بود.
از سوی دیگر، اجرای تناوب زراعی نباید تنها در حد توصیه کارشناسی باقی بماند و فراهم کردن زمینه اقتصادی تغییر محصول، ارائه آموزش‌های میدانی و معرفی الگوهای موفق کشاورزی می‌تواند مشارکت بهره‌برداران را افزایش دهد.
کشاورزی پایدار در گرو پیوند دانش، نهاده و مدیریت منابع
بارندگی‌های پاییزی برای کشاورزان کهگیلویه و بویراحمد فرصتی تازه برای آغاز یک دوره تولیدی دیگر فراهم می‌کند؛ فرصتی که بهره‌برداری صحیح از آن نیازمند هماهنگی میان شرایط اقلیمی، ظرفیت خاک، زمان کشت، کیفیت بذر و مدیریت تغذیه گیاه است.
اظهارات مدیر زراعت سازمان جهاد کشاورزی استان درباره برنامه کشت ۹۶ هزار هکتاری گندم، توزیع بذر یارانه‌ای و توسعه محصولات اقتصادی، در کنار گزارش مدیر شرکت خدمات حمایتی کشاورزی از ذخایر مناسب کود و تحویل نهاده‌ها به کارگزاران، نشان می‌دهد بخشی از زیرساخت‌های پشتیبانی کشت پاییزه فراهم شده است.
با این حال، چالش اصلی در مرحله بعدی قرار دارد؛ یعنی اینکه این امکانات تا چه اندازه می‌توانند به افزایش عملکرد در واحد سطح، کاهش هزینه تولید و بهبود درآمد کشاورزان منجر شوند.
تحقق این هدف مستلزم آن است که خدمات کشاورزی از مرحله توزیع نهاده فراتر برود و آموزش، آزمایش خاک، توصیه کودی اختصاصی، نظارت بر مزارع و مشاوره مستمر کارشناسان نیز در کنار تامین نهاده قرار گیرد زیرا کشاورز باید بداند چه محصولی را در چه زمینی بکارد، چه مقدار بذر مصرف کند، کدام کود برای خاک مزرعه او ضروری است و در چه زمانی باید آن را به کار ببرد.
توجه به زمینهای شیب‌دار و جلوگیری از فرسایش، توسعه آبیاری نوین در اراضی مستعد، استفاده از ارقام اصلاح‌شده، رعایت تناوب زراعی و مدیریت بقایای گیاهی نیز باید به‌عنوان بخش جدایی‌ناپذیر برنامه‌های افزایش بهره‌وری دنبال شود.
در کنار این موارد، ایجاد ارتباط موثر میان تولیدکننده، مراکز خرید، صنایع تبدیلی و بازار مصرف می‌تواند انگیزه کشاورزان را برای حرکت به سمت محصولات اقتصادی افزایش دهد که بدون اطمینان از فروش محصول و بازگشت سرمایه، تغییر الگوی کشت با استقبال پایدار بهره‌برداران همراه نخواهد شد.
اکنون که بارندگی‌های پاییزی زمینه آغاز کشت در مناطق مختلف استان را فراهم کرده است، فرصت مناسبی برای پیوند دادن ظرفیت‌های طبیعی با دانش فنی و حمایت‌های نهاده‌ای به وجود آمده است. کهگیلویه و بویراحمد برای افزایش تولید صرفاً به بارندگی بیشتر یا انبارهای مملو از کود نیاز ندارد بلکه به مدیریتی نیازمند است که بتواند آب، خاک، بذر، کود، نیروی انسانی و بازار را در یک زنجیره هماهنگ قرار دهد.
تغییر واقعی در کشاورزی استان زمانی اتفاق می‌افتد که از نگاه صرفاً تامین‌محور به نهاده‌ها عبور شود و هر هکتار زمین کشاورزی بر اساس ظرفیت واقعی خود مدیریت شود؛ مسیری که می‌تواند بارندگی‌های پاییزی را از یک فرصت طبیعی به زمینهای برای تولید پایدار، افزایش درآمد روستاییان و تقویت امنیت غذایی تبدیل کند.