سوزش عضلات در حین ورزش به دلیل تجمع لاکتات
منتشرشده: · ورزش
سوزش عضلات در حین تمرینات ورزشی معمولاً به تجمع لاکتات در عضلات مرتبط است، اما لاکتات تنها عامل خستگی نیست. این ماده می‌تواند به عنوان منبع انرژی برای عضلات و سایر بافت‌ها استفاده شود.
سوزش عضلات هنگام تمرینات ورزشی شدید برای بسیاری از ورزشکاران آشنا است. این حالت اغلب به تجمع اسید لاکتیک نسبت داده می‌شود، اما تحقیقات اخیر نقش لاکتات در تولید انرژی و عملکرد عضلات را دقیق‌تر توضیح داده‌اند.
در حین فعالیت بدنی، بدن برای تامین انرژی مورد نیاز عضلات از مسیرهای مختلف سوخت‌وساز استفاده می‌کند. یکی از این مسیرها گلیکولیز است که در آن گلوکز تجزیه می‌شود و لاکتات تولید می‌شود. با افزایش شدت تمرین، سرعت تولید لاکتات نیز افزایش می‌یابد؛ این فرایند حتی در حضور اکسیژن کافی رخ می‌دهد و صرفاً نشانگر کمبود اکسیژن در عضلات نیست.
لاکتات ماده زائد و بی‌مصرف نیست. این ترکیب می‌تواند به عنوان منبع انرژی برای عضلات، قلب و سایر بافت‌ها مورد استفاده قرار گیرد. بخشی از لاکتات به کبد منتقل می‌شود و در فرایند تولید دوباره گلوکز نقش دارد.
نکته مهم این است که لاکتات به تنهایی عامل اصلی خستگی یا سوزش عضلات نیست. تغییرات شیمیایی و تعادل اسیدی عضلات در جریان فعالیت شدید، همراه با عوامل دیگری مانند تغییر غلظت یون‌ها و افزایش نیاز انرژی، در ایجاد احساس خستگی و ناراحتی نقش دارند.
سوزش عضلات معمولاً در حین فعالیت شدید یا بلافاصله پس از آن احساس می‌شود و با کاهش شدت تمرین و استراحت به تدریج فروکش می‌کند. در مقابل، درد عضلانی با شروع تاخیری (DOMS) معمولاً ۱۲ تا ۲۴ ساعت پس از تمرین شدید یا ناآشنا ظاهر می‌شود و ممکن است طی ۲۴ تا ۷۲ ساعت به اوج برسد. این درد با آسیب‌های میکروسکوپی و پاسخ التهابی ناشی از فشار مکانیکی بر بافت عضلانی مرتبط است، نه تجمع لاکتات. سطح لاکتات پس از ورزش در مدت نسبتاً کوتاهی کاهش می‌یابد و نمی‌تواند علت درد چند روز بعد باشد.
برای کاهش ناراحتی عضلات هنگام ورزش، تنظیم شدت تمرین یکی از موثرترین راهکارهاست. افزایش تدریجی فشار تمرینی به بدن فرصت می‌دهد خود را با فعالیت سازگار کند. همچنین در تمرینات پرفشار، استراحت‌های کوتاه و متناسب با شدت فعالیت به بازیابی توان عضلات کمک می‌کنند.
انجام حرکات سبک پس از تمرین، مانند پیاده‌روی آرام، می‌تواند به گردش خون و مصرف لاکتات کمک کند. خواب کافی، دریافت آب به میزان مناسب و تغذیه متعادل نیز در بازسازی و بازیابی عضلات اهمیت دارند.
لاکتات بخشی طبیعی از سوخت‌وساز بدن است و افزایش آن هنگام ورزش به خودی خود نشانه بیماری نیست. با این حال، ضعف شدید، تهوع و استفراغ غیرعادی یا تنگی نفس در شرایط استراحت، به ویژه در افراد دارای بیماری‌های زمینه‌ای، نیازمند ارزیابی پزشکی است. اسیدوز لاکتیک یک اختلال متابولیک جدی است و نباید آن را با افزایش طبیعی لاکتات هنگام ورزش اشتباه گرفت.
این مطلب به منزله تشخیص پزشکی نیست و صرفاً با هدف اطلاع‌رسانی تهیه شده است. در صورت بروز علائم غیرعادی یا مداوم هنگام فعالیت بدنی، مشورت با پزشک ضروری است.