تاثیر انفجار سلاح هستهای بر محیط و افراد
منتشرشده: · بهروزرسانی: · حوادث

انفجار سلاح هستهای باعث ایجاد موج انفجار، تشعشعات حرارتی و انتشار رادیواکتیو میشود که به سرعت ساختمانها و افراد آسیب میرساند و باعث مرگ و میر فوری میشود.
هنگامی که یک سلاح هستهای منفجر میشود، نوری بسیار شدیدی در آسمان ظاهر میشود که میتواند باعث نابینایی و سوختگی در محدوده مشخصی شود. افرادی که هشدار دریافت نکرده باشند، فرصت کمی برای محافظت در برابر تشعشعات حرارتی ندارند.
در محل انفجار، تقریباً همهچیز در هم میشکند و میسوزد. آنچه باقی میماند، ترکیبی از دود، گازها و ذرات ریزی است که به سمت آسمان بالا میروند و ابری شبیه قارچ ایجاد میکنند.
مدتی کوتاه پس از انفجار، موج ضربهای به مناطق اطراف میرسد. این موج قدرتی دارد که میتواند ساختمانها را ویران کند و جان انسانها را حتی در فاصله چندین کیلومتری از محل انفجار بگیرد. سرعت موج انفجار ممکن است به چند صد کیلومتر در ساعت برسد؛ افراد در نزدیکی محل ممکن است تنها بر اثر همین موج جان خود را از دست بدهند. در فاصلههای دورتر، تغییر ناگهانی فشار هوا میتواند آسیبهای داخلی مانند صدمه به ریهها، پارگی پرده گوش و خونریزی داخلی ایجاد کند.
بخش بزرگی از خسارتهای ناشی از موج انفجار به شکل غیرمستقیم اتفاق میافتد. ساختمانها فرو میریزند و افراد زیر آوار گرفتار میشوند. اشیای اطراف مانند شیشه، آجر، بتن و چوب با سرعت زیادی به اطراف پرتاب میشوند و صدمات گستردهای به افراد وارد میکنند. موج انفجار و تشعشعات حرارتی دو عامل اصلی مرگومیر و جراحتهای فوری در انفجار هستهای هستند.
برآوردها درباره بمباران اتمی ناگازاکی نشان میدهد که حدود ۹ درصد از افرادی که بلافاصله پس از انفجار جان باختند، بر اثر برخورد قطعات پرتابشده شیشه کشته شدند. تقریباً همین میزان نیز بر اثر برخورد سایر اجسام پرتابشده با سرعت بالا جان خود را از دست دادند. در هیروشیما نیز تخمین زده میشود که سقوط آوار و برخورد اجسام پرتابشده، عامل حدود ۳۰ درصد از کل مرگومیرها بوده باشد.
تشعشعات حرارتی در فاصله مشخصی از محل انفجار به اندازهای شدید هستند که تقریباً همهچیز را تبخیر میکنند. در چنین شرایطی، حتی بدن انسانها نیز ممکن است بر اثر گرمای فوقالعاده زیاد بهشدت تخریب شود. گرما با سرعت بسیار زیادی منتشر میشود؛ اگر افراد از قبل هشدار دریافت نکرده باشند، امکان محافظت از خود در برابر تشعشعات حرارتی بسیار محدود خواهد بود. در فاصلههای دورتری که دیگر خطر مرگ فوری بر اثر گرما وجود ندارد، افراد زیادی همچنان دچار سوختگی میشوند. تشعشعات حرارتی مستقیماً پوست بدون پوشش را میسوزانند؛ حتی لباسهایی که در اثر انفجار آتش میگیرند، میتوانند سوختگیهای بسیار شدیدی ایجاد کنند.
درمان افراد دچار سوختگی نیاز به زمان، نیروی انسانی و امکانات پزشکی زیادی دارد؛ به همین دلیل رسیدگی به این مصدومان یکی از بزرگترین چالشهای نظام درمانی پس از انفجار هستهای محسوب میشود. برآوردهای مربوط به بمباران اتمی هیروشیما نشان میدهد که حدود ۶۰ درصد از مرگومیرهای فوری ناشی از انفجار به سوختگی مربوط بوده است.
تشعشعات حرارتی میتوانند شهرها و جنگلها را به آتش بکشند و آتشسوزیهای گستردهای ایجاد کنند؛ در این آتشسوزیها، افراد زیادی بهشدت مجروح میشوند یا جان خود را از دست میدهند. حتی کسانی که در پناهگاههای زیرزمینی قرار دارند، ممکن است در محدوده آتشسوزیهای بسیار شدید بر اثر گرما، کمبود اکسیژن یا استنشاق گازهای سمی موجود در دود، از جمله مونوکسیدکربن و دیاکسیدکربن، جان خود را از دست بدهند.
تشعشعات حرارتی همچنین به چشمها آسیب میرسانند و ممکن است افراد زیادی را بهطور موقت نابینا کنند؛ در بسیاری از موارد، بینایی پس از چند دقیقه بازمیگردد؛ اما شدت نور انفجار میتواند آسیبهای دائمی نیز ایجاد کند، از جمله سوختگی شبکیه چشم.
یکی دیگر از تفاوتهای اساسی سلاحهای هستهای با بمبهای معمولی، انتشار حجم عظیمی از تشعشعات رادیواکتیو در هنگام انفجار است. این تشعشعات در یک محدوده وسیع پخش میشوند و خسارتهای گستردهای به بار میآورند.