ریسک اصلی اقتصاد ایران: عدم قطعیت جنگ
منتشرشده: · بهروزرسانی: · اقتصاد · اخبار جنگ

به گفتهٔ تحلیلگر اقتصاد، ریسک اصلی اقتصاد ایران نه تنها وقوع جنگ است، بلکه عدم قطعیت طولانیمدت جنگ و تاثیرات آن بر تصمیمات اقتصادی و بازارها میباشد.
جنگ و هرگونه ماجراجویی نظامی، نظم اقتصادی کشورهای درگیر و حتی اقتصاد جهان را برهم میزند و ایران نیز از این قاعده مستثنا نیست.
به گفتهٔ تحلیلگر اقتصاد، ریسک اصلی اقتصاد ایران در یک پدیدهٔ عمیقتر نهفته است: عادیشدن نااطمینانی و تداوم وضعیتی که در آن اقتصاد، پیش از جنگ، هنگام جنگ و پس از توقف درگیریها، همچنان در انتظار شوک بعدی باقی میماند.
در این شرایط، تصمیمات اقتصادی بیش از گذشته از تحولات سیاسی و احتمال درگیری نظامی تاثیر میپذیرند. تصمیم بنگاهها دیگر صرفاً بر اساس برآورد تقاضا، هزینه تولید و چشمانداز بازار گرفته نمیشود؛ بلکه پیشبینی تصمیمهای واشنگتن و تهران و احتمال تشدید تنش به مهمترین عامل محاسبات روزمره تبدیل شده است.
بازارهای ارز و طلا و بهتبع آنها بازار خودرو و سرمایه، خود را با محیط پرریسک تطبیق میدهند. خانوارها و بنگاهها سعی میکنند داراییهای خود را در برابر کاهش ارزش پول و شوکهای احتمالی حفظ کنند. قیمتها نیز به سرعت به اخبار سیاسی، تحولات نظامی و نشانههای شکست یا پیشرفت مذاکرات واکنش نشان میدهند.
در نتیجه، بازارها بیش از آنکه فقط بازتابدهنده شرایط جاری اقتصاد باشند، به محل قیمتگذاری احتمال وقوع شوکهای آینده تبدیل میشوند. در چنین فضایی، حتی بدون وقوع جنگ تازه، شایعه یا خبر سیاسی میتواند موجی از التهاب ایجاد کند و مسیر تصمیمگیری اقتصادی را تغییر دهد.
ریسک اصلی اقتصاد ایران فقط وقوع جنگ نیست؛ نبودِ پایانی روشن برای جنگ و تداوم نااطمینانیای است که میتواند تولید، سرمایهگذاری و معیشت را برای سالها در حاشیه نگه دارد. برای اقتصاد ایران رفع محاصره دریایی و رفع تحریم کم اهمیتتر از رفع دائمی جنگ نیست.
با نزدیکشدن به انتخابات میاندورهای آمریکا در سوم نوامبر، گمانهزنیها درباره آغاز دوباره جنگ میان ایران، آمریکا و اسرائیل افزایش یافت. ترامپ وعده داد که پیش از انتخابات حملات را از سر نگیرد، اما همزمان گزارشهایی منتشر شد که از بررسی احتمال حمله پیش از رایگیری حکایت دارد.
پرسش مهم برای اقتصاد ایران در این شرایط این است که آیا ریسک اصلی در شرایط کنونی، وقوع جنگی گسترده است؟ پاسخ لزوماً مثبت نیست. جنگ و هرگونه ماجراجویی نظامی، نظم اقتصادی کشورهای درگیر و حتی اقتصاد جهان را برهم میزند و ایران نیز از این قاعده مستثنا نیست.
از این منظر، شکست جریان ترامپ در انتخابات میتواند احتمال یک ماجراجویی بزرگ علیه ایران را افزایش دهد؛ اما تحرکات دیپلماتیک در آستانه انتخابات میاندورهای آمریکا و بعد از برگزاری انتخابات اسرائیل در هفته گذشته و نتایج نه چندان مطلوب آن برای نتانیاهو، با هدف جلوگیری از جنگ و رسیدن به یک توافق سیاسی هرچند کوتاهمدت نیز افزایش یافته است.