تروریسم علیه معتمدان بلوچ؛ چرا چهره‌های اثرگذار هدف قرار می‌گیرند؟
منتشرشده: · ایران · سیستان و بلوچستان
در بلوچستان، علما، امامان جمعه، ریش‌سفیدان و معتمدان محلی فقط چهره‌های شناخته‌شده نیستند؛ بسیاری از اختلافات خانوادگی و اجتماعی با میانجیگری همین افراد حل‌وفصل می‌شود و مردم در مسائل مختلف به آن‌ها رجوع می‌کنند.
در بلوچستان، علما، امامان جمعه، ریش‌سفیدان و معتمدان محلی فقط چهره‌های شناخته‌شده نیستند؛ بسیاری از اختلافات خانوادگی و اجتماعی با میانجیگری همین افراد حل‌وفصل می‌شود و مردم در مسائل مختلف به آن‌ها رجوع می‌کنند. به همین دلیل، ترور چنین شخصیت‌هایی را نمی‌توان صرفاً یک حادثه امنیتی یا حذف یک فرد دانست.
ترور مولوی عبدالواحد ریگی، محمد انور ریگی امام جمعه اهل‌سنت میرجاوه، ملاکمال صلاحی، مولوی گرگیج و مولوی یوسف قاضی، بار دیگر این پرسش را مطرح می‌کند که چرا چهره‌های مذهبی و اجتماعی اثرگذار در بلوچستان هدف خشونت قرار می‌گیرند؟ بررسی انگیزه هر حادثه نیازمند توجه به شواهد و نتایج تحقیقات مربوط به آن است، اما پیامد چنین اتفاقاتی تنها به خانواده قربانیان محدود نمی‌شود و جامعه محلی نیز از آن آسیب می‌بیند.
هزینه ترور را مردم منطقه می‌پردازند
وقتی یک عالم دینی یا معتمد محلی ترور می‌شود، منطقه‌ای که سال‌ها از اعتبار و نفوذ اجتماعی او برای حل مسائل خود استفاده کرده، با خلایی روبه‌رو می‌شود که به‌سادگی قابل جبران نیست. چه‌بسا اختلافاتی که پیش‌تر با گفت‌وگوی چند معتمد حل می‌شد، پس از تضعیف این جایگاه‌ها پیچیده‌تر شود.
از این منظر، ترور معتمدان بیش از آنکه کمکی به مردم باشد، به زیان همان جامعه‌ای تمام می‌شود که گروه‌های مسلح مدعی حمایت از آن هستند. نمی‌توان از دفاع از بلوچ سخن گفت، اما هم‌زمان چهره‌هایی را هدف قرار داد که در میان مردم جایگاه مذهبی و اجتماعی دارند.
یکی از مشکلات در مواجهه با گروه‌های مسلح، تلاش برای معرفی اقدامات خشونت‌آمیز در قالب مطالبات قومی یا مذهبی است. در حالی که هیچ گروهی نمی‌تواند خود را نماینده همه مردم بلوچ یا اهل‌سنت بداند و برای پیشبرد اهدافش به خشونت متوسل شود.
مردم بلوچ دیدگاه‌ها و مطالبات متنوعی دارند و نمی‌توان رفتار یک گروه را به نام یک قوم یا مذهب ثبت کرد. همان‌طور که طرح مطالبات و انتقاد از عملکرد مسئولان حق مردم است، مخالفت با ترور و ناامنی نیز نباید به معنای نادیده گرفتن مشکلات و خواسته‌های جامعه تلقی شود.
در کنار خشونت میدانی، تخریب شخصیت علما و معتمدان در فضای رسانه‌ای نیز قابل توجه است. انتشار اتهام‌های تاییدنشده یا استفاده از حوادث برای تشدید اختلافات قومی و مذهبی، به روشن شدن واقعیت کمک نمی‌کند و می‌تواند بر بی‌اعتمادی بیفزاید. نقد عملکرد هر شخصیت اجتماعی حق رسانه‌هاست، اما نقد با تخریب و اتهام‌زنی بدون سند تفاوت دارد.
مسئله بلوچستان را نمی‌توان فقط از زاویه امنیتی دید. مردم این منطقه مطالبات اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی دارند و رسیدگی به این مسائل، در کنار شناسایی و برخورد قانونی با عوامل ترور و ناامنی، اهمیت دارد. ارتباط مسئولان با معتمدان محلی، شنیدن مطالبات مردم و پاسخگویی به مسائل منطقه می‌تواند به تقویت اعتماد عمومی کمک کند.
ترور چهره‌هایی مانند مولوی عبدالواحد ریگی، محمد انور ریگی، ملاکمال صلاحی، مولوی گرگیج و مولوی یوسف قاضی، فارغ از انگیزه عاملان هر حادثه، پرسش مهمی درباره هزینه‌ای که خشونت بر جامعه محلی تحمیل می‌کند پیش روی افکار عمومی می‌گذارد؛ هزینه‌ای که مردم منطقه، خانواده‌ها و روابط اجتماعی آن‌ها می‌پردازند.