خانه مسکونی در روستای طار به فضای عمومی تبدیل شد
منتشرشده: · بهروزرسانی: · فناوری

در روستای طار نطنز، یک خانه مسکونی به یک فضای عمومی برای دورهمی، بازی و گفتوگوی اهالی تبدیل شد. پروژه ۱۸۰۰ مترمربعی شامل حوض مرکزی و سکوهای نشستن، کودکان و سالمندان را به هم نزدیک کرد.
زوج معمار محمد کافی و مهتاب حسن، طراحان اصلی پروژه «حیاط مردم» بودند. طراحی این مجموعه در سالهای ۱۳۹۸ و ۱۳۹۹ به دفتر آنها ارجاع شد. در ابتدا درخواست کارفرما ساخت خانهای مسکونی در زمین موروثی بود، اما پس از بازدید از محل، بافت روستا به دلیل تغییرات ساختوساز و فاصله از الگوهای معماری بومی در حال تغییر بود.
معمار بیان کرد که سقفهای مسطح، حیاطهای سنتی و مصالحی مانند کاهگل به تدریج جای خود را به الگوهای شهری، سقفهای شیبدار و مصالحی مانند سنگ و سیمان دادهاند. در گفتوگو با اهالی متوجه شدند که از حذف محلهای قدیمی دورهمنشینی و گفتوگو ناراضی هستند. حوضها و فضاهای پیرامونی خانهها در گذشته محل تجمع مردم بودند، اما این فضاها به تدریج از بین رفتهاند.
با کودکان روستا نیز صحبت شد؛ یکی فضایی برای آببازی میخواست، دیگری مکانی برای کتابخواندن و دیگری فضایی برای فوتبال. این گفتوگوها باعث شد پیشنهاد شود پروژه به ساخت یک خانه خصوصی محدود نشود و بخشی از محوطه مقابل آن به استفاده اهالی اختصاص پیدا کند.
پیشنهاد طراحی یک پیرنشین بزرگ با حوضی در مرکز آن مطرح شد تا اهالی بتوانند در اطراف حوض بنشینند و با یکدیگر گفتوگو کنند. برای تامین آب از قنات روستا انشعابی گرفته شد تا آب پس از ورود به حوض و سرریز شدن، دوباره به مسیر اصلی بازگردد و برای آبیاری باغهای پاییندست استفاده شود. آب در این طرح با استفاده از نیروی ثقل جریان مییابد و در زمستان برای جلوگیری از یخزدگی تخلیه میشود.
اجرای این مجموعه حدود سه سال و نیم تا چهار سال زمان برد و اقدامات مانند اجرای شبکه فاضلاب، ساماندهی زهکشی آبهای زیرسطحی و سنگفرش حدود هزار و ۶۰۰ تا هزار و ۷۰۰ مترمربع از محدوده پیرامونی انجام شد. همچنین برای مرمت حدود هشت تا نه خانه اطراف پروژه اقداماتی مانند تعمیر درها، گچکاری و مرمت بخشهایی از بنا انجام شد. پس از اجرای پروژه، برخی اهالی نیز به مرمت خانهها و دیوارهای خود اقدام کردند.
معمار تاکید کرد که هدف ایجاد فضایی شبیه آمفیتئاتر روباز بوده و حوض این مجموعه کاربری دائمی و تزئینی ندارد. کودکان روستا از این محل برای بازی استفاده میکنند و اهالی در مناسبتهای مختلف، از جمله مراسم شام غریبان، در اطراف آن حضور مییابند.
پروژه «حیاط مردم» نخستین پروژه جدی دفتر معماران بود. پس از اجرای آن، در پروژههایی در مازندران و کلاردشت نیز پیشنهادهای مشابهی برای ایجاد پیرنشین و اختصاص بخشی از امکانات مجموعههای تفریحی به استفاده رایگان مردم مطرح شد.