فعالیتهای انسانی ممکن است دوره یخبندان جدید زمین را متوقف کند
منتشرشده: · بهروزرسانی: · فناوری

پژوهشی جدید نشان داد که گرمایش جهانی ناشی از انتشار گازهای گلخانهای، روند طبیعی گسترش یخچالهای زمین را مختل کرده و ممکن است آغاز دوره یخبندان بعدی را تا صدها هزار سال به تعویق بیندازد.
زمین در طول میلیونها سال، دورههای متناوب سرما و گرما را تجربه کرده است که عمدتاً تحت تاثیر تغییرات مدار سیاره به دور خورشید قرار دارند. پژوهشگران با بررسی بقایای صفحهی یخی باستانی در کانادا، دریافتند که حدود دو هزار سال پیش، نشانههایی از آغاز دورهی سرد جدیدی ظاهر شده بود، اما افزایش دمای جهانی بر اثر انتشار گازهای گلخانهای، این روند را در قرن بیستم معکوس کرده است.
چرخههای یخبندان زمین تحت تاثیر پدیدهای به نام «چرخههای میلانکوویچ» قرار دارند که شامل تغییرات تدریجی در شکل مدار زمین، انحراف محور چرخش و جهتگیری آن است و میزان انرژی خورشیدی دریافتی در نقاط مختلف سیاره را تغییر میدهد. در طول هر عصر یخبندان، دورههای سرد و گرم بهطور متناوب رخ میدهند؛ در دورههای سرد، یخچالها گسترش مییابند و در دورههای گرمتر، بخشهایی از آنها ذوب میشوند و عقبنشینی میکنند.
اکنون در یکی از دورههای گرمتر، به نام «دورهی بینیخچالی»، زندگی میکنیم که حدود ۱۱ هزار و ۷۰۰ سال پیش آغاز شد. اگرچه زمین نسبت به هزاران سال پیش گرمتر شده است، از دیدگاه زمینشناسی همچنان در عصر یخبندان سنوزوئیک پسین قرار دارد.
در اوج آخرین دورهی یخچالی، صفحهی یخی عظیم لورنتاید بخشهای گستردهای از کانادا و شمال آمریکا را پوشانده بود. امروزه کلاهک یخی بارنز در جزیرهی بافین کانادا، تنها بازماندهی این صفحهی یخی است. پژوهشگران دانشگاه کلمبیا با بررسی گیاهانی که پس از عقبنشینی کلاهک یخی بارنز از زیر یخها بیرون آمده بودند، تاریخچهی تغییرات آن را بازسازی کردند و نشان دادند که این کلاهک یخی حدود سه هزار سال پیش به کمترین وسعت خود رسیده بود، اما از حدود دو هزار سال پیش دوباره شروع به گسترش کرد.
با این حال، روند گسترش یخها ادامه پیدا نکرد. در دههی ۱۹۶۰، افزایش دمای جهانی به حدی رسید که کلاهک یخی بارنز در تابستان بیشتر از مقدار یخی که در زمستان به دست میآورد، از دست میداد. این روند تا به امروز ادامه یافته است. نیکولاس یانگ، ژئوشیمیدان دانشگاه کلمبیا، اشاره کرد که روند طبیعی گسترش یخها تازه آغاز شده بود و همهچیز مطابق انتظار پیش میرفت، اما این فرایند متوقف شد.
مدلهای اقلیمی نشان میدهند که کلاهک یخی بارنز احتمالاً در طول ۳۰۰ سال آینده بهطور کامل ناپدید خواهد شد. از بین رفتن این بازمانده از صفحهی یخی لورنتاید ممکن است بر نحوهی شکلگیری یخچالهای بزرگ در آینده نیز تاثیر بگذارد. شان مارکوت، یخچالشناس دانشگاه ویسکانسین مدیسن، در یادداشتی همراه با پژوهش توضیح داد که انتشار گازهای گلخانهای در آینده میتواند آغاز دورهی یخچالی بعدی را صدها هزار سال به تعویق بیندازد. بااینحال، زمان دقیق آغاز دورهی یخچالی بعدی مشخص نیست و به عوامل مختلفی، از جمله میزان انتشار گازهای گلخانهای در آینده، بستگی دارد.
یافتههای پژوهش نشان میدهند که تاثیر انسان بر اقلیم زمین میتواند بسیار فراتر از افزایش دمای چند دههی آینده باشد و چرخههایی را تغییر دهد که در مقیاس هزاران تا صدها هزار سال عمل میکنند.