پژوهشگر هنر و انقلاب اسلامی به بررسی نقش زنان در جامعه میپردازد
منتشرشده: · بهروزرسانی: · اجتماعی

پژوهشگر هنر و انقلاب اسلامی در نشست «خونستان زنان» به ضرورت بازخوانی ادبیات، فرهنگ و آیینهای تاریخی برای تعریف جایگاه زنان در جامعه اسلامی اشاره کرد. او بر اهمیت بررسی نقش دولت و مردم در شکلگیری این جایگاه تاکید کرد.
پژوهشگر هنر و انقلاب اسلامی، قدسیه پایینی، در نشست «خونستان زنان» به ضرورت بررسی نسبت میان مسئولیتهای دولت و مردم در قبال مسائل زنان اشاره کرد. او پرسید که سهم دولت و سهم مردم در شکلگیری و تحقق جایگاه اجتماعی زنان چیست و آیا این مسئله صرفاً امری خصوصی است یا باید بهعنوان موضوعی عمومی و اجتماعی مورد توجه قرار گیرد.
پایینی افزود که مسئله زن زمانی اهمیت بیشتری پیدا میکند که از سطح مباحث نظری به عرصه زندگی اجتماعی وارد شود. او بیان کرد که باید بررسی کنیم چگونه میتوان مفاهیم مرتبط با زن را در زندگی عمومی جاری کرد و چه ظرفیتهایی برای تحقق این موضوع در جامعه وجود دارد.
او اشاره کرد که تمرکز نشستهای پیشین بر تولید ادبیات نظری در حوزه زنان بوده است و تلاش ما این است که با برگزاری چنین نشستهایی، زمینه بررسی ابعاد مختلف مسئله زن فراهم شود و بتوانیم در امتداد تحولات انقلاب اسلامی و سبک زندگی شکلگرفته پس از آن، به تصویری روشنتر از جامعه اسلامی مطلوب دست پیدا کنیم.
پایینی پرسید که جامعه اسلامی در حوزه زنان باید چه تصویری از آینده و نقش اجتماعی آنان داشته باشد. او گفت یکی از مسائل مهم، نداشتن تصویر روشن و مشخص از جایگاه و نقش زنان در عرصههای مختلف است و برای رسیدن به این تصویر باید تاریخ، ادبیات و تجربههای فرهنگی خود را با نگاهی دقیقتر بررسی کنیم.
او نقش ادبیات و آیینها در شکلگیری الگوهای اجتماعی را برجسته کرد و گفت تصویر زن در طول تاریخ در لایههای مختلف فرهنگی و بهویژه در ادبیات غنایی، تحلیلی و حماسی شکل گرفته است. او به مثالهای موجود در شاهنامه اشاره کرد که زنان در آن دارای ویژگیهایی همچون پاکدامنی، نجابت، هوشمندی و توانمندی در عرصههای مختلف هستند.
پایینی ادامه داد که مسئله اصلی این است که مرزها و محدودیتهای اجتماعی زنان بر اساس چه ملاکها و چارچوبهایی تعریف شدهاند و آیا این چارچوبها ریشه در آموزههای دینی دارند یا در طول زمان تحت تاثیر سنتها و برداشتهای اجتماعی شکل گرفتهاند.
او برخی تصاویر ارائهشده از زنان در ادبیات کلاسیک ایران و غرب را مقایسه کرد و گفت در بخشهایی از ادبیات کلاسیک غرب، زنان اغلب بهعنوان شخصیتهای وابسته، ضعیف و ناتوان تصویر شدهاند؛ در حالی که زنان که از این چارچوبهای رایج خارج میشوند، گاهی با برچسبهایی مواجه شده و از روایت غالب کنار گذاشته میشوند.
پایینی افزود که این تصاویر فرهنگی در طول زمان بر برداشت عمومی از جایگاه زن تاثیر گذاشتهاند و نمیتوان نقش ادبیات و هنر را در شکلگیری ذهنیت اجتماعی درباره زنان نادیده گرفت.
او به نقش زنان در لایههای کمتر دیدهشده اجتماع اشاره کرد و گفت در کنار تصاویر رسمی و بازنماییهای رایج، با لایههایی از جامعه مواجه هستیم که زنان آن بر اساس باورهای دینی، آیینها و اعتقادات خود زندگی کردهاند و در انتقال ارزشهایی همچون عزتمندی، سربلندی، استقلال و مقاومت به نسلهای بعد نقش داشتهاند.
پایینی اهمیت تجربههای تاریخی زنان در جامعه ایران را خاطرنشان کرد و گفت بخشی از این تجربهها در حلقههای اجتماعی، جلسات محلی و شبکههای ارتباطی زنان شکل گرفته است؛ ظرفیتهایی که در انتقال باورها و حفظ هویت فرهنگی و دینی نقش داشتهاند، اما کمتر مورد توجه پژوهشگران قرار گرفتهاند.
او به نقش آیتالله خمینی، بنیانگذار جمهوری اسلامی، در بازتعریف جایگاه اجتماعی زنان اشاره کرد و گفت یکی از تفاوتهای مهم در رویکرد او، تلاش برای ارائه تصویری متفاوت از زن و جاری کردن آموزههای اسلامی در زندگی اجتماعی بود؛ رویکردی که صرفاً در سطح مباحث نظری و فلسفی باقی نماند و به عرصه عمل و مسئولیتهای اجتماعی وارد شد.
پایینی تاکید کرد که در این نگاه، قرار نبود زنان صرفاً در چارچوب کلیشههای رایج و محدودیتهای تثبیتشده تعریف شوند، بلکه باید نقش و مسئولیت آنان در عرصههای مختلف اجتماعی مورد توجه قرار گیرد.
او بر ضرورت شناخت موانع تحقق جایگاه اجتماعی زنان تاکید کرد و گفت برای رسیدن به تصویر مطلوب از زن در جامعه، باید موانع موجود را در سطوح مختلف، از ساختارهای اجتماعی و سیاسی گرفته تا برداشتهای فرهنگی و سنتهای تثبیتشده، شناسایی و بررسی کرد. این مسیر نیازمند بازنگری در کلیشههای رایج و تلاش برای تحقق عملی آموزههای دینی در زندگی اجتماعی است.