سواد رسانهای باید در نظام تعلیم و تربیت اولویت شود
منتشرشده: · بهروزرسانی: · اجتماعی · خراسان جنوبی

اسماعیل سعدیپور، عضو هیئت علمی دانشگاه علامه طباطبایی، در هشتمین همایش ملی دانشآموزش محتوا گفت که آموزش سواد رسانهای باید به یکی از اولویتهای نظام تعلیم و تربیت تبدیل شود.
اسماعیل سعدیپور در هشتمین همایش ملی دانشآموزش محتوا اظهار کرد که فناوریهای دیجیتال تغییرات گستردهای در نظام آموزش و پرورش ایجاد کردهاند و از این رو، معلمان، والدین و فعالان حوزه تعلیم و تربیت باید شناخت بیشتری از آثار این فناوریها داشته باشند.
او اشاره کرد که یکی از کتابهای قابل توجه در زمینه تاثیر فناوری بر کودکان، کتاب «چگونه از کودکان در برابر اثرات مخرب و وابستگی به تلفن همراه حفاظت کنیم؟» است و نویسنده آن، توماسینگ، استاد دانشگاه در آمریکا، تا ۱۸ سالگی برای فرزندانش تلفن همراه تهیه نکرده است.
سعدیپور در مورد کتاب «نسل مضطرب» گفت که در آن به پدیدهای به نام سونامی بیماریهای روانی و دو عامل عمده برای آن اشاره شده است: تبدیل زندگی مبتنی بر بازی به زندگی مبتنی بر تلفن همراه و فناوریهای دیجیتال و تغییر الگوی نظارت خانوادهها بر فرزندان در محیط واقعی و مجازی.
او توضیح داد که دوران کودکی نسلهای گذشته با بازیهای پرتحرک و فعالیتهای جمعی همراه بود و بازیهای گذشته کودکان را به تحرک و تعامل اجتماعی وامیداشتند. در حال حاضر، گاهی لازم است کودکان را از فضای خانه بیرون فرستاد تا از تلفن همراه فاصله بگیرند.
سعدیپور تاکید کرد که خانوادهها و نظام آموزشی نظارت بر کودکان در محیط واقعی را به حداکثر رساندهاند و بازی، زندگی بچههاست و نباید با زندگی آنها بازی کرد.
او به اهمیت روانشناسی رسانهها اشاره کرد و گفت که رشته روانشناسی رسانه در سال ۱۹۸۷ در انجمن روانشناسی آمریکا به رسمیت شناخته شد، اما در کشور ما حتی در مقطع کارشناسی نیز این رشته جایگاه مشخصی ندارد.
سعدیپور بیان کرد که در شرایط کنونی، شناخت تاثیر رسانهها بر سلامت روان، رشد و شخصیت کودکان و نوجوانان ضروری است.
او به تغییر معیارهای سواد در جهان اشاره کرد و گفت که در گذشته، توانایی خواندن و نوشتن معیار باسوادی بود، اما در نیمه دوم قرن بیستم، مهارت استفاده صحیح از رایانه و تسلط بر زبان دوم نیز به این معیارها اضافه شد. در دو دهه نخست قرن بیست و یکم، یونسکو ۱۲ نوع سواد جدید مطرح کرد که شامل سواد عاطفی، ارتباطی، مالی، رسانهای، تربیتی، رایانهای، سلامت، قومی و نژادی، بومشناختی، تحلیلی، انرژی و علمی است.
او توضیح داد که سواد عاطفی به معنای توانایی برقراری ارتباط صمیمانه با اعضای خانواده و اطرافیان است و سواد ارتباطی کمک میکند با دیگران رابطه موثر برقرار کند. سواد مالی به معنای مدیریت درآمد و هزینه و تنظیم دخل و خرج است.
سعدیپور افزود که امروز صرف داشتن اطلاعات و مدارک دانشگاهی نشانه باسوادی نیست و فرد باسواد کسی است که بتواند از دانش و اطلاعات خود برای بهبود زندگی خود و دیگران استفاده کند و در خود و محیط پیرامونش تغییر مثبت ایجاد کند.
او بیان کرد که سواد رسانهای چهار مولفه اصلی دارد و نخستین مولفه را تفکر نقادانه نامید، یعنی مخاطب هنگام شنیدن، دیدن و خواندن پیامها، قدرت تحلیل و ارزیابی داشته باشد و نباید هر مطلبی را بهسادگی باور کند یا بدون بررسی برای دیگران بفرستد.
سعدیپور اشاره کرد که بسیاری از شایعات در جامعه به دلیل نداشتن تفکر نقادانه گسترش پیدا میکنند و خبرهای فوت افراد مشهور در شبکههای اجتماعی منتشر میشود، در حالی که صحت نداشته است، زیرا کاربران بدون مطالعه، بررسی و اطمینان از درستی محتوا، آن را بازنشر میکنند.