مدیریت بحران البرز برای ساماندهی مسیرهای سیلاب کرج وارد عمل شد
خبرگزاری مهر، گروه استان‌ها، حمیدرضا عبدالمنافی: بارندگی‌های روزهای اخیر در استان البرز، بار دیگر رودخانه‌ها و مسیل‌های این استان را پرآب کرده و چهره‌ای متفاوت به مناطق شهری و روستایی بخشیده است.
خبرگزاری مهر، گروه استان‌ها، حمیدرضا عبدالمنافی: بارندگی‌های روزهای اخیر در استان البرز، بار دیگر رودخانه‌ها و مسیل‌های این استان را پرآب کرده و چهره‌ای متفاوت به مناطق شهری و روستایی بخشیده است. در شهر کرج نیز افزایش جریان آب در رودخانه‌ها و آبراهه‌ها، در کنار بارش‌های قابل توجه، ضرورت توجه جدی‌تر به مدیریت روان‌آب‌ها و پیشگیری از وقوع سیلاب را یادآوری می‌کند؛ موضوعی که با توجه به تجربه آب‌گرفتگی در برخی نقاط شهر، از جمله محدوده باغستان و عظیمیه، دیگر صرفاً یک مسئله فصلی نیست و به یکی از دغدغه‌های مدیریت شهری تبدیل شده است.
تجربه بارندگی‌های اخیر نشان می‌دهد که کنترل سیلاب تنها با اقدامات مقطعی در معابر و محدوده شهری امکان‌پذیر نیست و باید وضعیت مسیرهای طبیعی عبور آب، شرایط ارتفاعات و بالادست شهر و نحوه هدایت روان‌آب‌ها نیز مورد توجه قرار گیرد.
اجرای طرح‌های آبخیزداری، ساماندهی مسیرهای خروجی سیلاب و همکاری دستگاه‌هایی مانند شهرداری، منابع طبیعی و شرکت آب منطقه‌ای می‌تواند در کاهش خطرات احتمالی نقش تعیین‌کننده‌ای داشته باشد؛ به‌ویژه در مناطقی که توسعه شهری و تغییر مسیرهای طبیعی آب، ضرورت بررسی دقیق‌تر وضعیت را دوچندان کرده است.
در همین زمینه، گفت‌وگویی با «محمدرضا فلاح‌نژاد، مدیرکل مدیریت بحران استانداری البرز» انجام داده‌ایم تا درباره ضرورت مدیریت سیلاب از بالادست شهر کرج، نقش دستگاه‌های مسئول در اجرای اقدامات آبخیزداری و برنامه‌ریزی برای جلوگیری از تکرار آب‌گرفتگی‌ها گفت‌وگو کنیم.
*با توجه به بارندگی‌های اخیر استان البرز، مدیریت سیلاب در شهر کرج باید از کدام نقطه آغاز شود؟
بخشی از موضوع به بالادست شهر و انجام اقدامات آبخیزداری مربوط می‌شود. برای مثال، در محدوده کوه‌نور این موضوع مطرح است که منابع طبیعی باید در بالادست اقدامات آبخیزداری انجام دهد.
*چرا در کنار اقدامات داخل شهر، توجه به ارتفاعات و بالادست کرج اهمیت دارد؟
در این محدوده، یک بخش از اقدامات بر عهده منابع طبیعی است که باید در حوزه آبخیزداری فعالیت کند و بخش دیگر به شهرداری مربوط می‌شود. هر دستگاه باید وظایف خود را در این زمینه انجام دهد.
*در محدوده کوه‌نور چه دستگاه‌هایی باید برای کاهش خطر سیلاب وارد عمل شوند؟
منابع طبیعی و شهرداری دو مجموعه‌ای هستند که در این زمینه مسئولیت دارند. منابع طبیعی باید اقدامات آبخیزداری را در بالادست دنبال کند و شهرداری نیز باید در محدوده وظایف خود اقدامات لازم را انجام دهد.
*مسئولیت شهرداری در این محدوده صرفاً به مدیریت آب‌های سطحی محدود می‌شود؟
شهرداری باید بر اساس بند ۱۴ ماده ۵۵ قانون شهرداری‌ها، شهروندان را در برابر هرگونه خطر ایمن نگه دارد. این موضوع از وظایف شهرداری است و باید مورد توجه قرار بگیرد.
*آیا برای کنترل جریان روان‌آب‌ها در بالادست، ایجاد سازه‌های ذخیره و کنترل آب نیز مورد توجه قرار گرفته است؟
بله، در این زمینه موضوعاتی مانند آب‌بندسازی و استخرسازی مطرح شده است. همچنین استخرهای موجود باید تخلیه و ترمیم شوند.
*وضعیت پیگیری این اقدامات از سوی دستگاه‌های مسئول چگونه است؟
این موارد به دستگاه‌های مربوطه ابلاغ شده و آن‌ها در حال پیشبرد کارهای خود در این حوزه هستند.
*بنابراین در کنار عملیات آبخیزداری، نگهداری و آماده‌سازی استخرهای موجود نیز اهمیت دارد؟
بله، موضوع تخلیه و ترمیم استخرهای موجود نیز مطرح شده و این اقدامات در کنار سایر موارد باید دنبال شود.
*یکی دیگر از موضوعات مطرح‌شده درباره سیلاب‌های کرج، وضعیت مسیرهای عبور و خروج آب است. آیا این مسئله در بررسی‌های مدیریت بحران نیز مطرح شده است؟
بله، بخشی از موضوع به مسیر سیلاب و نحوه خروج آب مربوط می‌شود. در این زمینه قرار شد شرکت آب منطقه‌ای با شهرداری به توافق برسد تا با توجه به مطالعات سیلاب شهر کرج، مسیر برون‌رفت آب مشخص شود.
*هدف از توافق میان شهرداری و شرکت آب منطقه‌ای چیست؟
موضوع این است که با توجه به مطالعات سیلاب شهر کرج، مسیر مناسبی برای خروج آب در نظر گرفته شود تا روان‌آب‌ها بتوانند به سمت رودخانه اصلی شهر کرج هدایت شوند.
*برای ایجاد مسیر خروجی آب، چه گزینه‌هایی در حال بررسی است؟
چند راهکار قابل بررسی است. ممکن است اجرای پروژه‌ای در پایین‌دست در دستور کار قرار بگیرد، ممکن است نیاز به آزادسازی مسیر عبور آب باشد یا اینکه از چاه‌های جذبی استفاده شود.
*آیا هنوز مشخص نیست کدام‌یک از این راهکارها برای محدوده موردنظر انتخاب خواهد شد؟
موضوع در چارچوب مطالعات سیلاب شهر کرج در حال پیگیری است و ممکن است راهکار نهایی، اجرای یک پروژه در پایین‌دست، آزادسازی مسیر یا استفاده از چاه‌های جذبی باشد.
*آیا مقصد نهایی این مسیرهای هدایت آب، رودخانه اصلی شهر کرج خواهد بود؟
بله، موضوع این است که مسیر برون‌رفت آب به‌گونه‌ای مشخص شود که آب به سمت رودخانه اصلی شهر کرج هدایت شود.
*با توجه به اینکه اجرای این اقدامات به همکاری چند دستگاه نیاز دارد، مسئولیت هماهنگی میان آن‌ها بر عهده کدام مجموعه است؟
در این زمینه فرمانداری شهرستان کرج از سوی استانداری مامور پیگیری موضوع شده است. قرار است فرمانداری با شهرداری کرج، شرکت آب منطقه‌ای کرج و منابع طبیعی هماهنگی‌های لازم را انجام دهد.
*آیا هر سه دستگاه باید به‌صورت مشترک درباره مسیرهای خروجی سیلاب تصمیم‌گیری کنند؟
بله، فرمانداری کرج موضوع را با شهرداری، آب منطقه‌ای و منابع طبیعی پیگیری می‌کند تا اقدامات لازم در این زمینه انجام شود.
*نقش استانداری در این فرایند چیست؟
ما در استانداری، فرمانداری کرج را مامور کرده‌ایم که این موضوعات را با دستگاه‌های مربوطه دنبال کند و هماهنگی‌های لازم انجام شود.
*آیا این ماموریت صرفاً مربوط به بررسی وضعیت است یا اجرای اقدامات نیز باید از سوی دستگاه‌ها دنبال شود؟
موضوعات به دستگاه‌های مربوطه سپرده شده و فرمانداری کرج نیز باید پیگیری کند که شهرداری، آب منطقه‌ای و منابع طبیعی اقدامات خود را در این حوزه پیش ببرند.
*با توجه به بارندگی‌های اخیر، آیا اقدامات انجام‌شده توانسته وضعیت را نسبت به گذشته بهبود دهد؟
بله، وضعیت نسبت به قبل بهتر شده است، اما همچنان مسائل کوچکی وجود داشته که باید برطرف شود.
*با وجود این بهبود، آیا هنوز برخی مشکلات در مسیرهای عبور و خروج سیلاب باقی مانده است؟
بله، همان‌طور که اشاره کردم، با وجود بهتر شدن شرایط نسبت به گذشته، همچنان برخی مسائل وجود دارد که باید از سوی دستگاه‌های مربوطه پیگیری شود.
*با توجه به تداوم بارندگی‌ها، ضرورت هماهنگی میان دستگاه‌ها برای جلوگیری از بروز حوادث احتمالی چقدر اهمیت دارد؟
ما فرمانداری کرج را مامور کرده‌ایم تا با شهرداری، شرکت آب منطقه‌ای و منابع طبیعی این موضوعات را پیگیری کند. هدف این است که اقدامات لازم انجام شود و اتفاقی رخ ندهد.
*آیا مدیریت بحران استانداری موضوع ساماندهی مسیرهای خروجی سیلاب را همچنان در دستور کار دارد؟
بله، این موضوع از طریق فرمانداری کرج و با همکاری دستگاه‌های مربوطه دنبال می‌شود.
*در کنار مدیریت سیلاب‌های شهری، وضعیت آمادگی مجموعه‌های حساس مانند شیرخوارگاه امام علی در شرایط اضطراری چگونه است؟
بحران‌ها تقسیم کار شده‌اند و این تقسیم کار از خردترین اجزا تا مجموعه‌های بزرگ‌تر ادامه دارد. مدیران هر مجموعه نیز آموزش‌های مدیریت بحران دیده‌اند و مطالعه و آمادگی لازم را دارند.
*آیا مجموعه شیرخوارگاه امام علی نیز در همین چارچوب مسئولیت مدیریت بحران خود را دنبال می‌کند؟
بله، برای مثال مجموعه شیرخوارگاه امام علی که زیرمجموعه بهزیستی شهرستان کرج و اداره کل بهزیستی استان البرز است، چرخه مدیریت بحران خود را دنبال می‌کند.
*در صورت نیاز این مجموعه به هماهنگی با دستگاه‌های بالادستی، چه سازوکاری وجود دارد؟
چنانچه نیاز به هماهنگی بیشتر وجود داشته باشد، فرمانداری شهرستان کرج وارد عمل می‌شود و در سطح بالاتر نیز استانداری آماده همکاری و هماهنگی با مجموعه‌های مربوطه است.
*بنابراین مدیریت بحران در مراکز زیرمجموعه دستگاه‌ها نیز از سطح خود مجموعه آغاز می‌شود؟
بله، مدیران هر مجموعه آموزش‌های لازم را دیده‌اند و چرخه مدیریت بحران خود را دنبال می‌کنند. در صورت نیاز نیز فرمانداری و استانداری برای هماهنگی در کنار آن‌ها هستند.
بارندگی‌های اخیر کرج بار دیگر نشان داد که مدیریت سیلاب به اقداماتی فراتر از جمع‌آوری آب‌های سطحی در معابر نیاز دارد. تاکید مدیرکل مدیریت بحران استانداری البرز بر ضرورت انجام عملیات آبخیزداری در بالادست، ایجاد و ترمیم استخرهای ذخیره آب و بررسی مسیرهای هدایت روان‌آب‌ها، بیانگر اهمیت نگاه یکپارچه به مدیریت سیلاب در محدوده شهری و ارتفاعات اطراف آن است.
در کنار اقدامات بالادست، مسئله مسیرهای خروجی آب در نقاطی از کرج همچنان نیازمند تعیین تکلیف است.
فلاح‌نژاد از ماموریت فرمانداری کرج برای پیگیری این موضوع با همکاری شهرداری، شرکت آب منطقه‌ای و منابع طبیعی خبر داده و گزینه‌هایی مانند آزادسازی مسیر سیلاب، اجرای پروژه هدایت آب به رودخانه اصلی و استفاده از چاه‌های جذبی را مطرح کرده است.
با این حال، اذعان وی به باقی ماندن برخی مسائل، نشان می‌دهد که هنوز نمی‌توان از پایان مشکلات سخن گفت؛ موضوعی که با تداوم بارندگی‌ها، ضرورت تسریع در هماهنگی میان دستگاه‌های مسئول و مشخص شدن نتیجه اقدامات را بیش از گذشته برجسته می‌کند.