نتایج انتخابات کنگره آمریکا بر معادلات قدرت در ایران تاثیر میگذارد
منتشرشده: · بهروزرسانی: · ایران

نتایج انتخابات کنگره آمریکا بر سیاست خارجی و پرونده ایران تاثیرگذار خواهد بود و باعث تغییر توازن قوا میان دو جریان حکومتی رقیب در ایران میشود.
نتایج انتخابات کنگره در آمریکا بر حیطه سیاست خارجی و از جمله بر پرونده ایران تاثیرگذار خواهد بود. این تاثیر در معادلات قدرت در ایران نیز اجتنابناپذیر است و باعث تغییر توازن قوا میان دو جریان حکومتی رقیب میشود که میتوان آنها را «نواصولگرایان» و «علیالاصولگرایان» نامید.
جریان نخست، بخشی از جناح اصولگرا محسوب میشود که در موضوعات مختلف، از جمله در زمینه رابطه با آمریکا، مواضع متفاوتی نسبت به اصولگرایان سنتی دارد. «نواصولگرایان» اصطلاحی است که در انتخابات ریاستجمهوری ۱۳۹۶، محمدباقر قالیباف و تیمش با استفاده از آن، ادعای ایجاد جریانی جدید را مطرح کردند و شکست خوردند. در دوران مجتبی خامنهای، محمدباقر قالیباف و همفکرانش رویکردی نو به مذاکره با آمریکا داشتند که سرانجام مشخص نیست، ولی مشابه مواضع دولت مسعود پزشکیان به نظر میرسد.
جریان رقیب آن، همان است که پس از اعلام نارضایتی مجتبی خامنهای از تفاهمنامه اسلامآباد، به مخالفت سرسختانه با این تفاهمنامه یا تلاش برای مذاکرات مجدد پرداخت. این جریان، از سوی برخی منتقدان و مدافعانش، «علیالاصولگرایان» لقب گرفته است.
در مورد پایگاه قدرت «علیالاصولگرایان» در حکومت ایران، روایتهای متناقضی رواج یافته که بسیاری از آنها، آشکارا تقلیلگرایانه هستند. به عنوان نمونه در واکنش به تحرکات «علیالاصولگرایان» در بیش از چهار ماه گذشته، رقبای «نواصولگرا» و اصلاحطلب آنها مکرراً این تحرکات را به «جبهه پایداری» و تشکل حامی سعید جلیلی کاندیدای ناکام انتخابات ریاستجمهوری ۱۴۰۳ نسبت دادهاند. در همین بستر، اصطلاحاتی از قبیل «جناح پایداری» در مجلس، «باند پایداری» در صداوسیما، تحرکات خیابانی «فرقه پایداری» کمابیش رایج شده است.
نمایندگان حامی جبهه پایداری در مجلس خبرساز هستند و تعدادی از مدیران ردهبالای صداوسیما بهوضوح به این تشکیلات گرایش دارند. همچنین، تجمعات خیابانی ماههای اخیر، مستمراً میزبان سخنرانانی جنجالی از جبهه پایداری بودهاند. با این حال، روایت کردن جبهه پایداری به عنوان بازیگر تعیینکننده تحرکات «علیالاصولگرایان» اغراقآمیز به نظر میرسد.
مهمترین مسیرهای قدرتنمایی این جریان در ماههای گذشته، صداوسیما، تریبونهای نماز جمعه و تجمعهای شبانه حکومتی بوده است. صداوسیما رسانهای است که به لحاظ حقوقی و حقیقی، زیر نظر رهبر جمهوری اسلامی و دفتر او اداره میشود. در سازماندهی تجمعات خیابانی و به ویژه تریبونهای این تجمعات، سازمان بسیج نقش تعیینکننده دارد. تریبونهای نماز جمعه نیز زیر نظر «شورای سیاستگذاری ائمه جمعه» هستند که نهادی زیرنظر رهبر جمهوری اسلامی است.
به عبارت دیگر، قدرتمندترین حامیان «علیالاصولگرایی» تا کنون، نهادها و منصوبان مقام اول حکومت بودهاند که در چارچوب دیدگاههای او فعالیت میکنند. گذشته از نهادها و مقامهای انتصابی، طیفی دیگر از چهرههای سیاسی و حکومتی ایران مدعی تفسیرهای عملگرایانهتر از اصولگرایی هستند. هرچند مرزهای عملگرایی آنها، متناسب با مواضع رهبر تغییر میکند. مقامهایی چون محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس یا حتی محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، میتوان در همین مجموعه قرار داد.
به عنوان نمونه محمدباقر قالیباف، بعد از کشته شدن علی خامنهای، به اولین مقام در تاریخ جمهوری اسلامی تبدیل شد که به مذاکره مستقیم با یک معاون اول رئیسجمهور آمریکا پرداخت. او همچنین به دنبال تفاهمنامه اسلامآباد، موافق از سرگیری حملات سپاه به کشتیهای تجاری نبود و تصریح کرد: «تنگه وقتی ارزشمند است که تردد در آن بیشتر شود نه کمتر».