چرا مازاد عرضه پلاتین در سال ۲۰۲۶ به معنای فراوانی این فلز نیست؟
منتشرشده: · به‌روزرسانی: · اقتصاد
به گزارش شبکه اع‌رسانی و ارز پلاتین در پایان معاملات ۶ نوامبر ۲۰۲۶ در محدوده ۱٬۵۳۷ دلار به‌ازای هر اونس تروا قرار گرفت؛ قیمتی که از بازگشت پس از افت ابتدای ماه حکایت دارد، اما همچنان با اوج ژانویه در حدود ۲٬۹۲۴ دلار فاصله زیادی…
به گزارش شبکه اع‌رسانی و ارز پلاتین در پایان معاملات ۶ نوامبر ۲۰۲۶ در محدوده ۱٬۵۳۷ دلار به‌ازای هر اونس تروا قرار گرفت؛ قیمتی که از بازگشت پس از افت ابتدای ماه حکایت دارد، اما همچنان با اوج ژانویه در حدود ۲٬۹۲۴ دلار فاصله زیادی دارد. اصلاح قیمت، آن را به محدوده کف یک‌ساله ۱٬۴۰۰ تا ۱٬۴۵۰ دلار رساند و در ۴ نوامبر کف روزانه ۱٬۳۸۸٫۹۰ دلار ثبت شد. سپس بخشی از افت جبران شد و قیمت در ۶ نوامبر با رشد ۰٫۹۶ درصدی در ۱٬۵۳۷ دلار بسته شد.
این بازگشت هنوز پایان روند نزولی را تایید نمی‌کند. مازاد عرضه پیش‌بینی‌شده در سال ۲۰۲۶ و خروج سرمایه از صندوق‌های قابل معامله، در کوتاه‌مدت مانع رشد پایدار هستند؛ اما افت ذخایر انباشته در سال‌های گذشته و احتمال بازگشت کسری عرضه در افق میان‌مدت، تصویر کاملاً منفی را تعدیل می‌کند. محدوده کنونی محل برخورد انتظارات کوتاه‌مدت با واقعیت ساختاری عرضه و تقاضاست.
عقب‌نشینی از اوج ژانویه، حساسیت پلاتین به چرخه اقتصاد را آشکار کرده است
پلاتین از فلزات گروه پلاتین یا PGM است و برخلاف، تقاضای آن به‌شدت به مصرف صنعتی وابسته است. این فلز در کاتالیست خودرو، صنایع شیمیایی، تولید شیشه، تجهیزات الکترونیکی، جواهرسازی و فناوری هیدروژن کاربرد دارد؛ بنابراین چرخه تولید، وضعیت خودروسازی و انتظارات سرمایه‌گذاران بر قیمت آن اثر می‌گذارند. عرضه نیز متمرکز است: آفریقای جنوبی حدود ۷۰ تا ۸۰ درصد تولید معدنی را تامین می‌کند و روسیه در جایگاه بعدی قرار دارد. هزینه‌های استخراج و محدودیت نیروی کار در آفریقای جنوبی رشد عرضه معدنی را دشوار می‌کند.
در کنار تولید معدنی، بازیافت به‌ویژه از کاتالیست‌های فرسوده خودرو منبعی رو به رشد اما حساس به قیمت است. افزایش قیمت، بازیافت را اقتصادی‌تر می‌کند و می‌تواند بخشی از محدودیت معادن را جبران کند؛ هرچند این واکنش تدریجی است و ظرفیت کافی برای بازسازی سریع ذخایر را تضمین نمی‌کند.
تقاضای خودرو عقب می‌نشیند، اما مصرف صنعتی مسیر متفاوتی دارد
بخش خودرو در گذشته حدود ۴۴ درصد تقاضای پلاتین را تشکیل می‌داد. این فلز در کاتالیست‌ها، به‌ویژه خودروهای دیزلی، برای کاهش آلایندگی کاربرد دارد؛ اما گسترش خودروهای برقی تمام‌باتری و کاهش سهم دیزل در بلندمدت فشار کاهشی ایجاد می‌کند. تولید خودروهای هیبریدی، ادامه فعالیت ناوگان موجود و جایگزینی قطعات فرسوده بخشی از افت را جبران می‌کند، ولی میزان این جبران به ترکیب فروش و سرعت تغییر فناوری وابسته است.
WPIC تقاضای خودرویی سال ۲۰۲۶ را با افت ۴ درصدی و کاهش ۱۳۶ هزار اونسی، در سطح ۲ میلیون و ۹۰۴ هزار اونس پیش‌بینی می‌کند. در مقابل، مصرف صنعتی مقاوم‌تر است: رشد ۵ درصدی یا ۱۱۹ هزار اونسی، تقاضا را به ۲ میلیون و ۳۸۵ هزار اونس می‌رساند. صنایع شیشه، شیمیایی، پزشکی و هیدروژن و تجهیزات الکتریکی مرتبط با هوش مصنوعی و مراکز داده، بخشی از افت خودرو را جبران می‌کنند.
مازاد ۲۰۲۶ در کنار ذخایر فرسوده، تصویر پیچیده‌ای از بازار می‌سازد
برآورد تراز بازار ۲۰۲۶ تغییر کرده است. برآوردهای قبلی از تعادل یا مازاد اندک حدود ۲۰ هزار اونس حکایت داشتند، اما گزارش ۹ سپتامبر WPIC مازاد ۲۶۵ هزار اونسی را برای کل سال مطرح کرد. طبق این برآورد، عرضه با رشد ۲ درصدی یا ۱۲۳ هزار اونس به ۷ میلیون و ۳۵۳ هزار اونس می‌رسد و تقاضا با افت ۱۸ درصدی یا کاهش یک میلیون و ۵۸۲ هزار اونس، ۷ میلیون و ۸۹ هزار اونس خواهد بود. تغییر جریان سرمایه‌گذاری عامل اصلی بازنگری است.
WPIC برای ۲۰۲۶ خروج خالص سرمایه‌گذاری ۸۳ هزار اونسی و خروج خالص حدود ۳۸۹ هزار اونس از ETFها را پیش‌بینی کرده است. در سه‌ماهه دوم نیز خروج ۲۳۴ هزار اونس از صندوق‌ها و خالص عدم سرمایه‌گذاری ۱۲۱ هزار اونس ثبت شد. هم‌زمان، کسری ۲۰۲۵ با بازنگری به ۱ میلیون و ۴۴۰ هزار اونس رسید؛ ۲۴۹ هزار اونس بیشتر از تخمین قبلی. ذخایر انباشته از ۲۰۲۲ حدود ۴۹ درصد کاهش یافته و حتی با مازاد امسال، موجودی پایان ۲۰۲۶ فقط معادل پوشش ۳٫۴ ماه تقاضای جهانی است.
کسری‌های ۲۰۲۷ تا ۲۰۳۰ می‌توانند پشتوانه میان‌مدت قیمت بمانند
برآورد پنج‌ساله WPIC در ژانویه ۲۰۲۶ برای دوره ۲۰۲۷ تا ۲۰۳۰ کسری متوسط ۳۴۸ هزار اونس در سال را مطرح می‌کند؛ معادل حدود ۴ درصد تقاضا و کمتر از برآورد قبلی ۸ درصدی. این تعدیل به معنای مازاد پایدار نیست: قیمت بالاتر عرضه، به‌ویژه بازیافت، را تقویت و بخشی از مصرف را محدود می‌کند. رشد مرکب سالانه عرضه از ۲۰۲۵ تا ۲۰۳۰ حدود ۰٫۹ درصد و افت مرکب تقاضا در همین دوره حدود ۰٫۷ درصد برآورد شده است.
افزایش ۱۲۷ درصدی قیمت در سال ۲۰۲۵، محرک بخشی از این بازنگری بود. قیمت بالاتر بازیافت را اقتصادی‌تر می‌کند و می‌تواند خودروسازان را به جایگزینی بخشی از پلاتین با پالادیوم سوق دهد. در جواهرسازی نیز اثر قیمت محسوس است و WPIC افت ۱۵ درصدی تقاضا را برای ۲۰۲۶ پیش‌بینی کرده است. با این حال، توسعه معادن جدید زمان‌بر و پرهزینه است و واکنش عرضه معدنی فوری نخواهد بود.
دلار و نرخ بهره، نوسان کوتاه‌مدت را از مسیر سرمایه‌گذاری تشدید می‌کنند
پلاتین به متغیرهای کلان مالی حساس است. چون سود دوره‌ای ایجاد نمی‌کند، تضعیف دلار و افت بازده اوراق معمولاً از تقاضای سرمایه‌گذاری حمایت می‌کند؛ در مقابل، تورم بالاتر، نرخ بهره بالا، دلار قوی و افزایش بازده واقعی می‌توانند سرمایه را از فلزات گران‌بها دور کنند. داده‌های اشتغال و تورم و انتظارات سیاست پولی از محرک‌های اصلی نوسان کوتاه‌مدت هستند. تنش‌های ژئوپلیتیکی نیز می‌توانند در مقاطعی تقاضای پوششی برای فلزات گران‌بها را تقویت کنند. نگرانی درباره هزینه و ارزش‌گذاری سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های هوش مصنوعی نیز بر ریسک‌پذیری بازار اثرگذار است.
برآوردهای قیمتی یکدست نیستند. Trading Economics قیمت را تا پایان سه‌ماهه چهارم ۲۰۲۶ حدود ۱٬۴۹۵٫۳۱ دلار و در افق ۱۲ماهه حدود ۱٬۲۷۷٫۷۸ دلار پیش‌بینی می‌کند. در مقابل، برخی تحلیلگران با اتکا به محدودیت ذخایر، احتمال بازگشت کسری و تضعیف دلار، در صورت عبور از مقاومت‌های مهم امکان حرکت به بالای ۱٬۹۰۰ دلار را مطرح می‌کنند. اختلاف دیدگاه‌ها نشان می‌دهد قیمت به تراز فیزیکی، تقاضای صنعتی، جریان ETFها، نرخ بهره و رشد اقتصاد جهانی وابسته است.
بازگشت بالای ۱٬۵۰۰ دلار هنوز به تایید روند نیاز دارد
در نمودار روزانه، ۱٬۵۱۶ دلار پیوت اصلی است و قیمت پایانی ۱٬۵۳۷ دلار بالای آن قرار دارد. مقاومت‌ها در ۱٬۵۴۱، ۱٬۵۶۱ و ۱٬۶۰۶ دلار و حمایت‌ها در ۱٬۴۹۶، ۱٬۴۷۰ و ۱٬۴۲۵ دلار دیده می‌شوند. نزدیک‌شدن به مقاومت نخست، بازار را در آستانه آزمون قرار داده است؛ عبور از آن می‌تواند ساختار کوتاه‌مدت را بهبود دهد، اما از دست رفتن پیوت احتمال بازگشت به حمایت ۱٬۴۹۶ دلار را افزایش می‌دهد.
در شاخص‌های پایان ۶ نوامبر، جمع‌بندی میانگین‌های متحرک در وضعیت فروش قوی قرار دارد: از ۲۲ سیگنال، ۱۰ مورد فروش گزارش شده و قیمت پایین‌تر از بخش عمده میانگین‌های ساده و نمایی است. SMA20 حدود ۱٬۵۴۴ دلار و SMA50 نزدیک ۱٬۶۷۰ دلار قرار دارند. فاصله با میانگین ۵۰روزه، برتری روند نزولی میان‌مدت را نشان می‌دهد و میانگین ۲۰روزه می‌تواند مقاومت کوتاه‌مدت باشد.
نوسان‌گرها متعادل‌ترند: یک سیگنال فروش، ۶ خنثی و ۳ خرید ثبت شده است. RSI چهارده‌روزه در حدود ۴۴ قرار دارد؛ نه در اشباع فروش عمیق و نه در اشباع خرید. در MACD و شاخص قدرت خریداران و فروشندگان نشانه‌هایی از خرید دیده می‌شود، اما سیگنال روزانه همچنان فروش است و بازه‌های روزانه و هفتگی نیز متمایل به نزول‌اند؛ هرچند برخی تایم‌فریم‌های کوتاه درون‌روزی وضعیت خرید دارند.
تثبیت بالای ۱٬۵۵۰ دلار، شرط مهم تداوم موج بازیابی است
در سناریوی صعودی، عبور معتبر از ۱٬۵۴۰ تا ۱٬۵۵۰ دلار می‌تواند مسیر را به مقاومت‌های ۱٬۵۶۱ و ۱٬۶۰۶ دلار باز کند و در صورت تقویت مومنتوم، محدوده ۱٬۷۰۰ دلار را به هدف احتمالی تبدیل سازد. این حرکت به تثبیت بالای مقاومت‌های شکسته‌شده نیاز دارد و جهش لحظه‌ای برای تایید تغییر روند کافی نیست. افت دلار و بازگشت تقاضای سرمایه‌گذاری می‌توانند این سناریو را تقویت کنند.
در سناریوی نزولی، ناکامی در عبور از ۱٬۵۴۱ دلار و بازگشت زیر پیوت ۱٬۵۱۶ دلار، موج بازیابی را تضعیف می‌کند. حمایت ۱٬۴۹۶ دلار نخستین سطح واکنش خریداران است و شکست آن می‌تواند قیمت را به ۱٬۴۷۰ و سپس ۱٬۴۲۵ دلار برساند. نوسان شدید نوامبر اهمیت تثبیت قیمت پایانی را بیش از عبور لحظه‌ای از سطوح نشان می‌دهد.
مسیر بعدی پلاتین را تراز عرضه و قیمت هم‌زمان تعیین می‌کنند
پلاتین در ۱٬۵۳۷ دلار از کف ابتدای نوامبر فاصله گرفته، اما پایان اصلاح هنوز تایید نشده است. مازاد ۲۶۵ هزار اونسی سال ۲۰۲۶، خروج سرمایه و ضعف خودرو و جواهرات در کوتاه‌مدت فشار ایجاد می‌کنند؛ در مقابل، افت ۴۹ درصدی ذخایر از ۲۰۲۲، کسری متوسط ۳۴۸ هزار اونسی برای ۲۰۲۷ تا ۲۰۳۰ و رشد مصرف صنعتی از پشتوانه میان‌مدت حکایت دارند. مازاد یک‌ساله الزاماً به معنای وفور پایدار نیست.
از نظر تکنیکال، قیمت بالاتر از پیوت ۱٬۵۱۶ دلار است، اما مقاومت‌های ۱٬۵۴۱ و ۱٬۵۶۱ دلار و فاصله با SMA50 مانع تایید تغییر روند هستند. تثبیت بالای ۱٬۵۵۰ دلار می‌تواند بازیابی را تقویت کند؛ از دست رفتن ۱٬۴۹۶ دلار نیز احتمال افت تا ۱٬۴۷۰ و ۱٬۴۲۵ دلار را بالا می‌برد. ارزیابی کوتاه‌مدت محتاطانه و مسیر میان‌مدت وابسته به بازگشت تقاضای سرمایه‌گذاری و تحقق کسری‌های برآوردشده است.