تجارت ایران و تاجیکستان در سال ۲۰۲۶ به رشد و چالش‌های بانکی و حمل‌ونقل رسید
منتشرشده: · اقتصاد
در سال ۲۰۲۶، حجم مبادلات دوجانبه ایران و تاجیکستان به ۲۵۴.۳ میلیون دلار رسید و در سه‌ماهه نخست به ۱۱۹.۶ میلیون دلار، اما هدف تجارت یک میلیارد دلاری هنوز به رفع موانع بانکی و حمل‌ونقل وابسته است.
رابطهٔ اقتصادی ایران و تاجیکستان در سال‌های اخیر با افزایش تعاملات سیاسی، امضای توافق‌های تجاری و تلاش برای توسعه همکاری‌های حمل‌ونقلی و انرژی وارد مرحلهٔ تازه‌ای شده است. آمارهای تجاری نشان می‌دهد که حجم تجارت دوجانبه در سال ۲۰۲۵ از ۳۷۷.۷ میلیون دلار به ۴۸۳.۹ میلیون دلار افزایش یافت؛ رشد نزدیک به ۲۸ درصد. صادرات تاجیکستان به ایران در همان سال حدود ۱۱۲.۸ میلیون دلار و واردات آن از ایران ۳۷۱.۲ میلیون دلار بوده است. ساختار تجارت همچنان به سود صادرات ایران است و بخش عمده‌ای از مبادلات را کالاهای ایرانی تشکیل می‌دهند.
در سال ۲۰۲۶، حجم مبادلات در سه‌ماهه نخست به ۱۱۹.۶ میلیون دلار رسید که ۸ درصد بیشتر از همان دوره سال قبل بود. در نیمهٔ نخست سال، این رقم به ۲۵۴.۳ میلیون دلار رسید؛ ۳۲.۸ میلیون دلار و ۱۴.۸ درصد بیشتر از شش‌ماهه نخست سال ۲۰۲۵.
سبد صادراتی ایران به تاجیکستان عمدتاً شامل محصولات صنعتی و پتروشیمی، مواد اولیه پلیمری، مصالح ساختمانی و کالاهای غذایی است. در مقابل، صادرات تاجیکستان به ایران بیشتر بر مواد اولیه و کالاهای پایه متکی است؛ از جمله الیاف و نخ پنبه‌ای و آلومینیوم خام. این الگو نشان می‌دهد که تجارت دو کشور هنوز از تنوع کافی برخوردار نیست و ظرفیت توسعه در حوزه‌های ماشین‌آلات، تجهیزات صنعتی، محصولات کشاورزی، صنایع تبدیلی، دارو و خدمات فنی و مهندسی قابل توجه است.
بر اساس اعلام امیر فخریان، رایزن بازرگانی ایران در تاجیکستان، حجم تجارت خارجی این کشور در هفت‌ماهه نخست سال ۲۰۲۶ به حدود ۷.۹۴ میلیارد دلار رسید؛ صادرات تاجیکستان در این مدت حدود ۱.۷۸ میلیارد دلار و واردات آن بیش از ۶.۱۶ میلیارد دلار بود. در همین دوره، صادرات ایران به تاجیکستان حدود ۲۴۹.۹۷ میلیون دلار اعلام شد که معادل حدود ۴.۱ درصد از کل واردات تاجیکستان است.
در حوزه انرژی، مذاکرات دو کشور بر تامین فرآورده‌های نفتی و گسترش همکاری‌های انرژی متمرکز بود. تا سپتامبر ۲۰۲۶، تاجیکستان حدود ۱۵ هزار و ۶۰۰ تن نفت و فرآورده‌های نفتی از ایران وارد کرده که ارزش آن به ۱۴.۷ میلیون دلار رسیده است. امکان تامین سالانه ۲.۵۵ میلیون تن فرآورده نفتی در چارچوب مذاکرات مطرح شد، اما تبدیل این ظرفیت به تجارت واقعی به توافق‌های اجرایی، زیرساخت‌های حمل‌ونقل و سازوکارهای مالی وابسته است.
تجارت دو کشور در مسیر رشد است، اما تحقق هدف تجارت یک میلیارد دلاری به رفع موانع بانکی و حمل‌ونقل نیاز دارد.