آبندی پیشنهاد میدهد امنیت ایران را به صورت شبکهای جمعی بازتعریف کند
منتشرشده: · بهروزرسانی: · ایران

آبندی در سخنرانیهای اخیر خود چارچوبی برای بازتعریف امنیت ایران در نظم جهانی متحول ارائه میدهد و به مدیریت ریسک زنجیره ارزش اشاره میکند. او همچنین پیشنهاد میکند که یک شورا برای مدیریت ریسک خلیج فارس تشکیل شود.
آبندی در سالهای اخیر چارچوبی برای بازتعریف امنیت ایران در نظم جهانی متحول ارائه داده است. او به تشخیص گذار از نظم تکقطبی و تغییر ماهیت قدرت از کنترل سرزمین به مدیریت جریان زنجیره ارزش اشاره میکند و «امنیت شبکهای جمعی» و «شورای همکاری مدیریت ریسک خلیج فارس» را پیشنهاد میکند.
در سخنرانی خود در بنیاد باران با عنوان «گذارهای جهانی، زنجیره ارزش و معماری توسعه ایران» سه بخش را تشریح میکند: تحلیل گذارهای اقتصاد سیاسی جهانی و ظهور چین و هند به عنوان قطبهای جدید؛ بازتعریف امنیت از «موازنه تهدید» به «مدیریت ریسک»؛ و گذار ایران از «جمهوری اول» و «جمهوری دوم» به «جمهوری سوم».
او در نامهای به مسعود پزشکیان این چارچوب را به سطح دیپلماتیک میآورد و پیشنهاد میکند پیش از پاسخ به نامه جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، از وزرای خارجه چین، روسیه، ترکیه، پاکستان، مصر و کشورهای جنوب خلیج فارس برای نشست در تهران دعوت شود تا «به یک جمعبندی مشخص برای مدیریت مخاطره اشتعال مجدد آتش جنگ برسند».
آبندی سه فرضیه اصلی مطرح میکند: فرضیه گذار قدرت که در آن آمریکا همچنان قدرت بزرگی است اما «مطلقالعنان» نیست؛ فرضیه تغییر ماهیت امنیت که در آن امنیت دیگر «تعادل تهدید» نیست بلکه «مدیریت ریسک» زنجیره ارزش است؛ و فرضیه تلازم امنیت و توسعه که در آن برنامههای توسعه ایران از برنامه اول تا هفتم، امنیت را مفروض گرفتند و این «فرضیهای اشتباه» بود.
در کنار این فرضیهها، مفروضاتی نهفته است که او کمتر به آنها میپردازد: مفروضه منفعت مشترک که در آن ثبات زنجیره ارزش، منفعت مشترک همه قدرتهاست؛ مفروضه چین ثباتخواه که در آن چین به ثبات نیاز دارد؛ و مفروضه آمادگی منطقهای که در آن کشورهای خلیج فارس پس از بحران در راهبرد امنیتی آمریکایی، آمادهاند با ایران به عنوان «مدیر ریسک» همکاری کنند.
از این فرضیهها نتیجه میگیرد که ایران باید از «توهم هژمونی» عبور کند، به «امنیت شبکهای جمعی» روی آورد، و «شورای همکاری مدیریت ریسک خلیج فارس» را با هسته ایران، کشورهای جنوب خلیج فارس، ترکیه، مصر و پاکستان و چتر جهانی چین و هند تشکیل دهد. او در سطح داخلی نیز «جمهوری سوم» را با «یک ملت، یک دولت»، حاکمیت قانون و شفافیت پیشنهاد میکند.
آبندی به درستی تشخیص میدهد که ایران در «گره گاه اساسی» زنجیره ارزش میانی قرار دارد و در اقتصاد شبکهای جهانی، قدرتهای بزرگ از ابزارهای اقتصادی برای رقابت استفاده میکنند. او توضیح میدهد که «تهدید علیه ایران صرفاً تهدید علیه یک دولت نیست؛ تهدیدی علیه زنجیره ارزش جهانی است».
او «مدیریت ریسک» را جایگزین «موازنه تهدید» میکند، اما این جایگزینی یک خطای مقولهای دارد؛ زیرا ریسک یک مقوله احتمالی است که میتوان آن را با احتمال و پیامد سنجید و مدیریت کرد، در حالی که تهدید یک مقوله ارادی است که نمیتوان آن را مدیریت کرد بلکه باید بازداشت یا مقابله شود.