علت خبرچینی کردن کودکان چیست؟
منتشرشده: · اجتماعی

خبرچینی کردن کودکان یکی از رفتارهایی است که بسیاری از والدین، مربیان و معلمان با آن روبه رو میشوند. کودک ممکن است مدام بگوید: «او به من دست زد»، «او اسباب بازی من را برداشت»، «او درس نمیخواند» یا «او از الفاظ بد استفاده کرد».
خبرچینی کردن کودکان یکی از رفتارهایی است که بسیاری از والدین، مربیان و معلمان با آن روبه رو میشوند. کودک ممکن است مدام بگوید: «او به من دست زد»، «او اسباب بازی من را برداشت»، «او درس نمیخواند» یا «او از الفاظ بد استفاده کرد».
واکنش بزرگسالان به این رفتار اغلب ترکیبی از خشم، نگرانی و سردرگمی است. برخی والدین فکر میکنند کودکشان «فضول» یا «خبرچین» شده است و برخی دیگر نگران اند که کودکشان در محیط مدرسه یا جمع همسالان طرد شود.
با این حال، علت خبرچینی کردن کودکان همیشه یکسان نیست. در بسیاری از موارد، خبرچینی در کودکان ریشه در رشد شناختی، نیاز به توجه، یادگیری قوانین اجتماعی، حسادت، اضطراب، الگوگیری از بزرگسالان یا کمبود مهارت حل مسئله دارد.
بنابراین، پیش از برچسب زدن به کودک، باید به دنبال فهم علت رفتار بود. این مقاله به بررسی دلایل خبرچینی در کودکان، تفاوت آن با گزارش دهی مسئولانه و راهکارهای تربیتی موثر میپردازد.
خبرچینی در کودکان چیست؟
خبرچینی یا همان رفتار «گزارش کردن رفتار دیگران» در کودکان، معمولاً زمانی رخ میدهد که کودک میخواهد بزرگسالان را از کاری که کودک دیگری انجام داده است آگاه کند. این رفتار میتواند با هدف جلب توجه، کسب تایید، انتقام، حفاظت از خود یا دیگران، یا صرفاً آموزش قوانین باشد.
نکته مهم این است که همه گزارش دهیها خبرچینی نیستند. اگر کودکی رفتار خطرناک یا آزارگرانه ای را گزارش کند، این کار نشانه مسئولیت پذیری است. برای مثال، گزارش کردن آزار جسمی، قلدری یا خطر جانی، خبرچینی منفی محسوب نمیشود.
تفاوت خبرچینی در کودکان با گزارش دهی سالم در نیت، موقعیت و پیامد رفتار نهفته است.
علت خبرچینی کردن کودکان: دلایل رشدی و شناختی
یکی از مهم ترین دلایل خبرچینی کودکان، مرحله رشد شناختی آن هاست. کودکان خردسال هنوز به طور کامل درک نمیکنند که هر رفتاری که برای آنها آزاردهنده است، لزوماً تخلف مهمی نیست. آنها قوانین را سیاه وسفید میبینند و تصور میکنند وظیفه دارند همه تخلفها را به بزرگسالان اطلاع دهند.
همچنین کودکان در حال یادگیری مرزهای اجتماعی هستند. آنها ممکن است با خبرچینی تلاش کنند بفهمند چه رفتاری درست و چه رفتاری نادرست است. بنابراین، بخشی از خبرچینی کودکان طبیعی و موقتی است و با رشد مهارتهای اجتماعی کاهش مییابد.
نیاز به توجه و تایید بزرگسالان
یکی از رایج ترین دلایل خبرچینی کودکان، نیاز به توجه است. کودک متوجه میشود وقتی رفتار دیگری را گزارش میکند، والد یا معلم به او توجه میکند. اگر این توجه مثبت یا حتی منفی باشد، ممکن است رفتار تقویت شود.
برای مثال، کودکی که در خانه احساس توجه کافی ندارد، ممکن است در مدرسه با خبرچینی توجه معلم را جلب کند. یا کودکی که میخواهد «بچه خوب» دیده شود، با گزارش کردن رفتار دیگران در پی تایید بزرگسالان است.
در چنین مواردی، علت خبرچینی کودکان بیشتر به نیاز عاطفی و نیاز به دیده شدن مربوط است.
کسب قدرت و کنترل
برخی کودکان از خبرچینی برای کسب قدرت و کنترل بر دیگران استفاده میکنند. آنها متوجه میشوند که با گزارش کردن رفتار همسالان، میتوانند واکنش بزرگسالان را برانگیزند و موقعیت خود را بالا ببرند. این رفتار ممکن است در کودکان دیده شود که در موقعیتهای اجتماعی احساس ضعف میکنند.
اگر بزرگسالان بدون بررسی دقیق، همیشه طرف کودک خبرچین را بگیرند، این رفتار تقویت میشود. در نتیجه، کودک یاد میگیرد که خبرچینی ابزاری برای کنترل دیگران است. اینجاست که آموزش مسئولیت پذیری و حل مسئله اهمیت پیدا میکند.
حسادت و رقابت میان کودکان
حسادت و رقابت، به ویژه میان خواهر و برادر یا همسالان، از دیگر دلایل خبرچینی کودکان است. کودک ممکن است حس کند توجه والدین یا معلم به کودک دیگری بیشتر است و با خبرچینی تلاش کند رقیب را در نظر بزرگسالان کوچک کند.
در این شرایط، خبرچینی معمولاً نشانه ناراحتی عاطفی است، نه بدخواهی صرف. کودک نیاز دارد احساس امنیت و عدالت داشته باشد. اگر والدین فقط رفتار خبرچینی را سرزنش کنند و به احساس زیربنایی توجه نکنند، ممکن است مشکل ادامه یابد.
الگوگیری از بزرگسالان
کودکان رفتار بزرگسالان را تقلید میکنند. اگر والدین یا معلمان در خانه یا کلاس زیاد درباره رفتار دیگران صحبت کنند، کودک یاد میگیرد که گزارش کردن رفتار دیگران یک روش عادی برای ارتباط است. همچنین اگر بزرگسالان از کودک بخواهند «مراقب رفتار دیگران باشد» یا «همه چیز را گزارش کند»، خبرچینی تقویت میشود.
بنابراین، یکی از دلایل خبرچینی کودکان، یادگیری اجتماعی است. بزرگسالان باید به کودک بیاموزند که تمرکز بر رفتار خود و حل مسئله، مهم تر از گزارش کردن مداوم رفتار دیگران است.
کمبود مهارت حل مسئله و بیان احساسات
بسیاری از کودکان به دلیل نداشتن مهارت کافی در حل مسئله و بیان احساسات، به خبرچینی پناه میبرند. کودک نمیداند چگونه بگوید «من ناراحتم» یا «میخواهم نوبتی بازی کنیم». در نتیجه، به بزرگسال مراجعه میکند و رفتار دیگری را گزارش میدهد.
آموزش مهارتهایی مانند بیان احساس، مذاکره، درخواست کمک محترمانه و حل اختلاف، میتواند خبرچینی را کاهش دهد. کودک باید یاد بگیرد که برای هر مشکل کوچکی به بزرگسال پناه نبرد و بتواند برخی اختلافها را خودش مدیریت کند.
اضطراب و نیاز به امنیت
برخی کودکان به دلیل اضطراب زیاد خبرچینی میکنند. آنها میترسند اگر رفتار دیگران را گزارش نکنند، اتفاق بدی بیفتد یا خودشان تنبیه شوند. این نوع خبرچینی ممکن است در کودکانی دیده شود که تجربه تنبیه سخت، سرزنش مداوم یا محیط ناامن دارند.
در چنین مواردی، خبرچینی نشانه ترس است، نه فضولی. والدین باید احساس امنیت کودک را تقویت کنند و به او بیاموزند که مسئول رفتار دیگران نیست، مگر در موقعیتهای خطرناک.
نقش مدرسه و همسالان
محیط مدرسه نیز میتواند در شکل گیری خبرچینی نقش داشته باشد. اگر معلمان به طور مداوم از دانش آموزان بخواهند رفتار دیگران را گزارش کنند، یا اگر دانش آموزان برای جلب توجه معلم خبرچینی کنند، این رفتار تقویت میشود.
همچنین در گروه همسالان، کودکانی که مهارت اجتماعی کمتری دارند، ممکن است برای پیدا کردن جایگاه خود به خبرچینی روی آورند.
معلمان باید فضایی ایجاد کنند که دانش آموزان بتوانند مشکلات را با گفت وگو حل کنند و گزارش دهی تنها برای موقعیتهای جدی و خطرناک باشد.
تفاوت خبرچینی و گزارش دهی مسئولانه
آموزش این تفاوت بسیار مهم است. گزارش دهی مسئولانه زمانی است که کودک برای حفاظت از خود یا دیگران در برابر آسیب، قلدری، خطر یا رفتار غیرقانونی به بزرگسال قابل اعتماد مراجعه میکند. خبرچینی منفی معمولاً برای جلب توجه، انتقام یا کنترل بر دیگران انجام میشود.
والدین میتوانند از کودک بپرسند: «آیا کسی آسیب میبیند؟ آیا خطر وجود دارد؟ آیا میتوانی خودت مشکل را حل کنی؟» این پرسشها به کودک کمک میکنند نیت خود را بشناسد و رفتار مناسب را انتخاب کند.
راهکارهای والدین برای مدیریت خبرچینی کودکان
واکنش والدین به خبرچینی باید آرام، محترمانه و آموزشی باشد. سرزنش شدید، برچسب زدن یا تنبیه معمولاً مشکل را حل نمیکند و ممکن است کودک را به پنهان کاری سوق دهد.
نخست، به کودک گوش دهید. سپس بپرسید هدف او از گفتن این موضوع چیست. اگر مشکل کوچکی است، او را تشویق کنید خودش راه حل ارائه دهد. اگر موضوع جدی است، از گزارش دهی او قدردانی کنید و اقدام مناسب انجام دهید.
همچنین باید توجه مثبت به رفتارهای مسئولانه و همدلانه کودک را افزایش دهید. به کودک بیاموزید احساساتش را بیان کند، مرزهای شخصی را رعایت کند و برای حل اختلاف از گفت وگو استفاده کند.