آیتالله خامنهای به «جهاد ابتدایی» در پیام ۱۳ آبان اشاره کرد
منتشرشده: · ایران

در پیام ۱۳ آبان ۱۴۰۵، آیتالله سیدمجتبی خامنهای به استفاده از عبارت «جهاد ابتدایی علیه قدرتهای غربی» در توصیف مدیریت ایران بر تنگه هرمز و اقدامات نظامی علیه پایگاههای آمریکا اشاره کرد و امکان گسترش ابعاد آن را در صورت تکرار تجاوز بیان نمود.
در پیام ۱۳ آبان ۱۴۰۵، آیتالله سیدمجتبی خامنهای به استفاده از عبارت «جهاد ابتدایی علیه قدرتهای غربی» در توصیف مدیریت ایران بر تنگه هرمز و اقدامات نظامی علیه پایگاههای آمریکا اشاره کرد. او بیان کرد که این جهاد در صورت تکرار تعدیات دشمن، «ابعاد بسیار وسیعتری به خود خواهد گرفت». این بیان، موضوع را از توصیف اقدامات گذشته فراتر برده و به بیان ظرفیتهای آینده ایران در مواجهه با تهدیدات پیوند میدهد.
این انتخاب واژگانی، به عنوان نشانهای از صورتبندی ادبیاتی جدید در راهبرد بازدارندگی جمهوری اسلامی ایران دیده میشود؛ ادبیاتی که در آن دفاع به معنای انتظار برای اقدام دشمن نیست، بلکه به معنای برخورداری از ابتکار عمل، قدرت تعیین صحنه، انعطاف راهبردی و توان تغییر محاسبات طرف مقابل است.
در فقه امامیه، جهاد ابتدایی عنوانی شناختهشده و دارای احکام مستقل است. برخی فقیهها مشروعیت آن را به حضور امام معصوم یا نایب خاص ایشان وابسته میدانند، در حالی که دیگران آن را در عصر غیبت با تحقق شرایط مشروع میپذیرند. این تنوع آرا نشان میدهد که فقه سیاسی شیعه، مفهوم دفاع را فراتر از مقابله صرف با تهاجم نظامی بررسی کرده است.
از منظر راهبردی، تعبیر «جهاد ابتدایی» به عنوان پیوند میان ماهیت دفاعی جنگ و ابتکار عمل راهبردی مطرح میشود. این ترکیب نشان میدهد که دفاعی بودن یک جنگ لزوماً به معنای محدود بودن همه اقدامات کشور مدافع به پاسخهای مشابه نیست. برخورداری از ابتکار عمل باعث میشود طرف متخاصم نتواند با اطمینان کامل، دامنه پاسخها و پیامدهای تصمیمات خود را محاسبه کند.
بهطور خلاصه، آیتالله خامنهای در پیام ۱۳ آبان، با اشاره به امکان گسترش ابعاد جهاد در صورت تکرار تجاوز، یک پیام بازدارنده ارائه داد که بر اهمیت ابتکار عمل و عدم محدودیت دفاعی تاکید دارد.