باتری لیتیوم-هوا چیست و چه کاربردی دارد؟
منتشرشده: · اقتصاد

عصر ایران- گزارش تازه یک رسانه فناوری چینی بار دیگر بحث درباره باتریهای لیتیوم-هوا را داغ کرده است؛ فناوری امیدوارکننده ای که در محاسبات نظری میتواند امکان پیمایش تا 2000 کیلومتر با یک بار شارژ را فراهم کند و چگالی انرژی آن چند…
عصر ایران- گزارش تازه یک رسانه فناوری چینی بار دیگر بحث درباره باتریهای لیتیوم-هوا را داغ کرده است؛ فناوری امیدوارکننده ای که در محاسبات نظری میتواند امکان پیمایش تا 2000 کیلومتر با یک بار شارژ را فراهم کند و چگالی انرژی آن چند برابر باتریهای حالت جامد باشد. با این حال، فاصله میان ظرفیت نظری این شیمی و عملکرد یک باتری کامل خودرو همچنان بسیار زیاد است.
ارتباط این فناوری با شرکت CATL به اظهارات وو کای، دانشمند ارشد این شرکت، بازمی گردد. او در مجمع قدرت صنعتی 2026، باتریهای لیتیوم-هوا را یکی از مسیرهای پژوهشی بلندمدت معرفی کرد. با وجود این، CATL تاکنون نه هدف پیمایش 2000 کیلومتری برای خودروهای تولیدی اعلام کرده و نه زمان مشخصی برای عرضه تجاری این فناوری در نظر گرفته است. در نقشه راه این شرکت، باتریهای سدیم-یون و تمام حالت جامد به مرحله تجاری سازی نزدیک تری قرار دارند.
چرا باتری لیتیوم-هوا ظرفیت بالایی دارد؟
در باتریهای لیتیوم-یون متداول، مواد فعال در هر دو الکترود قرار دارند و یونهای لیتیوم هنگام شارژ و تخلیه میان آنها جابه جا میشوند. اما در باتری لیتیوم-هوا، اکسیژن محیط به عنوان یکی از مواد واکنش دهنده وارد فرایند میشود. هنگام تخلیه، لیتیوم با اکسیژن واکنش میدهد و پراکسید لیتیوم تشکیل میشود. در مرحله شارژ، این واکنش باید معکوس شود.
چگالی انرژی نظری این واکنش حدود 3505 وات ساعت بر کیلوگرم برآورد شده است. ارقام بالاتر، از جمله حدود 12000 وات ساعت بر کیلوگرم، با محاسبه متفاوت و بدون در نظر گرفتن جرم اکسیژن به دست میآیند. هیچ کدام از این اعداد بیانگر چگالی انرژی یک مجموعه باتری آماده نصب در خودرو نیستند؛ زیرا وزن الکترودها، الکترولیت، تجهیزات محافظتی و سامانه مدیریت هوا نیز باید محاسبه شود.
پیشرفت آزمایشگاهی؛ هنوز تا تولید انبوه فاصله است
پژوهشگران در سالهای اخیر تلاش کرده اند مشکلات شیمیایی و عمر محدود باتریهای لیتیوم-هوا را برطرف کنند. در یک پژوهش منتشرشده در سال 2024 در نشریه Advanced Energy Materials، محققان به سلولی کیسه ای با چگالی انرژی 757.5 وات ساعت بر کیلوگرم و 241 چرخه شارژ و تخلیه در شرایط آزمایشگاهی دست یافتند.
در پژوهشی دیگر که سال 2023 در نشریه Science منتشر شد، محققان موسسه فناوری ایلینوی و آزمایشگاه ملی آرگون معماری متفاوتی از باتری لیتیوم-هوا را آزمایش کردند. این نمونه در دمای اتاق دست کم 1000 چرخه شارژ و تخلیه را پشت سر گذاشت. با این حال، این نتایج هنوز به معنای دستیابی به باتری مناسب خودروهای تولید انبوه نیستند.
سه مانع بزرگ در مسیر استفاده خودرویی
نخستین چالش، مدیریت هواست. اکسیژن مورد نیاز باتری باید وارد سلول شود، اما رطوبت و دی اکسید کربن میتوانند واکنشهای ناخواسته ایجاد کنند و به اجزای باتری آسیب بزنند. بنابراین، خودرو به سامانههای ورودی هوا، فیلتر و کنترل رطوبت نیاز خواهد داشت؛ تجهیزاتی که وزن، حجم و مصرف انرژی را افزایش میدهند.
دومین مشکل، شارژپذیری و دوام است. تجزیه محصولات واکنش در زمان شارژ میتواند به الکترولیت و سایر اجزای سلول آسیب بزند. همچنین، پایداری الکترود لیتیومی در چرخههای مکرر شارژ و تخلیه همچنان یک چالش مهم محسوب میشود. به همین دلیل، ظرفیت اولیه بالا لزوما به معنای عمر طولانی باتری نیست.
چالش سوم به عملکرد واقعی خودرو مربوط میشود. باتری علاوه بر انرژی ذخیره شده، باید توان کافی برای شتاب گیری و حرکت مداوم فراهم کند و از نظر حجم نیز در فضای محدود خودرو جای بگیرد. بنابراین، چگالی انرژی بالا به تنهایی تضمین کننده پیمایش بیشتر یا عملکرد بهتر نیست.
آیا باتریهای حالت جامد راه حل هستند؟
پژوهشگران در برخی معماریهای لیتیوم-هوا از الکترولیت جامد برای محافظت از الکترود لیتیومی و بهبود پایداری واکنشها استفاده میکنند. با این حال، باتری لیتیوم-هوای دارای الکترولیت جامد با باتری حالت جامد لیتیوم-یونی یک فناوری واحد نیست و نباید این دو را با هم اشتباه گرفت.
در حال حاضر، باتریهای لیتیوم-هوا همچنان به پیشرفتهای اساسی در زمینه دوام، بازده شارژ، مدیریت هوا و کاهش وزن تجهیزات جانبی نیاز دارند. بنابراین، پیمایش 2000 کیلومتری فعلا یک چشم انداز نظری است، نه قابلیتی که CATL در یک خودروی تولیدی به نمایش گذاشته باشد.
تنظیم و ترجمه: مازیار دانیالی
شَمبلز؛ یکی از سالمترین خیابانهای قرونوسطایی اروپا و یک یادآوری از هری پاتر (+عکس)
نظرات کاربران خبر قبل
نیما یوشیج و دختر ژاندارک (+صدا)
دریاچه ارومیه در ۴۸ ساعت جان تازه گرفت
فیلمهای دیگر
۲۰ سال پیش در چنین روزی
این لحظه با حافظ
گلستان سعدی
آموزش زبان انگلیسی
آپارات عصر ایران
اپلیکیشن عصر ایران