کاشت گز و طاق در مسیر تهران‑قم برای سبز شدن محور
منتشرشده: · بهروزرسانی: · ایران

کنشگر محیط زیست محمد درویش در گفتوگو با خبرگزاری مهر بیان کرد که کاشت گونههای مقاوم بیابانی مانند گز و طاق در ۱۰ کیلومتر از بزرگراه تهران‑قم میتواند با رعایت اصول اکولوژیک و مطالعات علمی، پوشش گیاهی این مسیر را بهبود بخشد.
کنشگر محیط زیست محمد درویش، عضو هیئت علمی موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، در گفتوگو با خبرگزاری مهر توضیح داد که طرح توسعه پوشش گیاهی و درختکاری در محدودهای به طول ۱۰ کیلومتر از بزرگراه تهران‑قم، فرصتی برای بهرهگیری از تجربههای کشور در زمینه مقابله با بیابانزایی و استفاده از گونههای مقاوم به شرایط اقلیمی مناطق خشک است. او افزود که اگر طرح بر پایه شناخت علمی از خاک، زمینشناسی و ظرفیت اکولوژیک منطقه اجرا شود، میتواند به بهبود وضعیت پوشش گیاهی در این محور کمک کند.
در این راستا، درویش اشاره کرد که گز و طاق، دو گونه سازگار با اقلیم خشک ایران، در کانون توجه این طرح قرار گرفتهاند. او تاکید کرد که انتخاب درست عرصه و مراقبت اصولی از آن، بهجای صرفاً کاشت نهال، عامل اصلی سبز ماندن مسیر است.
درویش در ادامه گفت که پیش از اجرای هر طرح درختکاری باید مشخص شود که عرصه موردنظر از نظر سازندهای زمینشناسی و ویژگیهای خاک، استعداد استقرار پوشش گیاهی را دارد یا خیر؛ چراکه انتخاب گونه مناسب بهتنهایی برای موفقیت یک طرح کافی نیست.
او به تجربه اجرای طرح «حرم تا حرم» در محور تهران‑قم اشاره کرد و بیان کرد که بیش از سه دهه پیش برای سبز کردن دو طرف این مسیر هزینههای زیادی انجام شد، اما به دلیل انتخاب گونههای نامتناسب با شرایط اکولوژیک و وجود برخی سازندهای زمینشناسی نامناسب، طرح در بخشهایی با شکست مواجه شد.
درویش افزود که در عرصههایی که شرایط زمینشناسی و بستر خاک برای استقرار گیاه مناسب نیست، آبیاری مستمر و جایگزینی مکرر نهالها نیز نمیتواند موفقیت طرح را تضمین کند؛ بنابراین مطالعات اولیه و انتخاب صحیح محدوده اجرا اهمیت اساسی دارد.
او همچنین اشاره کرد که ایران از پیشگامان منطقه در حوزه بیابانزدایی است و طی سالهای گذشته چندین میلیون هکتار از عرصههای بیابانی با استفاده از گونههای سازگار با شرایط محیطی تثبیت شدهاند. تجربه استفاده از گونههایی مانند تاغ و اسکنبیل در استانهای خراسان، اصفهان، فارس، کرمان و یزد نشان میدهد که ایران از دانش و تجربه ارزشمندی برای اجرای طرحهای موفق بیابانزدایی برخوردار است.
در بخش دیگری از گفتوگو، درویش به اهمیت حفاظت از منابع طبیعی و احیای جنگلهای طبیعی در مناطق هیرکانی و زاگرس اشاره کرد. او افزود که در بسیاری از عرصههای جنگلی، با جلوگیری از عوامل تخریب، حفاظت و مراقبت میتوان فرصت بازسازی طبیعی را برای پوشش گیاهی فراهم کرد و حتی در برخی مناطق بدون نیاز به کاشت گسترده درخت، شاهد تجدید حیات جنگل بود.
درویش تاکید کرد که اجرای طرحهای درختکاری زمانی میتواند اثربخش باشد که بر اساس ظرفیت طبیعی هر منطقه، منابع آب در دسترس و توان اکولوژیک عرصه طراحی شود؛ چراکه هدف اصلی باید ایجاد پوشش گیاهی پایدار و جلوگیری از هدررفت منابع مالی و آبی باشد.
در پایان، او خاطرنشان کرد که تجربه ایران در مهار بیابانزدایی نشان داده است که با انتخاب گونههای سازگار و تکیه بر دانش کارشناسی میتوان در مناطق خشک نیز پوشش گیاهی پایداری ایجاد کرد و طرح درختکاری محور تهران‑قم نیز در صورت رعایت این اصول میتواند از این تجربه بهرهمند شود.