مساعد رئیسجمهور آمریکا در مذاکرات مستقیم با ایران
منتشرشده: · بهروزرسانی: · ایران · اخبار جنگ

مساعد رئیسجمهور آمریکا، جیدی ونس، در دو هفته گذشته در تلاشهای دیپلماتیک برای ازسرگیری مذاکرات هستهای با ایران حضور داشته و با میانجیهای قطری و پاکستانی درباره برگزاری نشست فنی گفتگو کرده است.
مساعد رئیسجمهور آمریکا، جیدی ونس، در دو هفته گذشته بهطور مستقیم در تلاشهای دیپلماتیک برای ازسرگیری مذاکرات هستهای با ایران مشارکت داشته و با مقامهای قطری، پاکستانی و دیگر میانجیها درباره دستیابی به آتشبس جدید و بازگشت به مذاکرات هستهای گفتوگو کرده است.
دو منبع آگاه از روند این مذاکرات به آکسیوس گفتهاند که ونس شخصاً بخشهایی از این تلاشها را بر عهده گرفته است؛ اقدامی که نشان میدهد کاخ سفید در پی یافتن راهی برای خروج از درگیری با ایران است.
اهمیت نقشآفرینی ونس از آن جهت است که او جنگ با ایران را یکی از عوامل اصلی شکست جمهوریخواهان در انتخابات اخیر دانسته و اکنون تلاش میکند مسیر دیپلماسی را برای پایان دادن به این درگیری هموار کند. ورود مستقیم معاون رئیسجمهور به مذاکرات همچنین نشان میدهد که تلاشهای جاری برای دستیابی به توافق با تهران به یکی از اولویتهای سطوح عالی دولت ترامپ تبدیل شده است.
در همین حال، مقامهای آمریکایی و منابع منطقهای میگویند دونالد ترامپ در شرایط کنونی ترجیح میدهد به تلاشهای دیپلماتیک فرصت دهد تا مشخص شود آیا امکان دستیابی به توافقی با ایران وجود دارد یا خیر. ترامپ روز جمعه در پاسخ به پرسش خبرنگاران درباره پیام خود به ایران گفت: «ما با آنها در حال گفتوگو هستیم.» با این حال، مسیر نظامی همچنان بهعنوان گزینهای روی میز واشنگتن باقی مانده است و به گفته منابع آگاه، ارتش آمریکا در صورت تغییر تصمیم ترامپ و صدور دستور ازسرگیری حملات، برای اجرای عملیات در فاصله زمانی نسبتاً کوتاهی آمادگی دارد.
بر اساس اطلاعاتی که منابع مطلع در اختیار آکسیوس قرار دادهاند، ونس تقریباً هر روز با شیخ محمد بن عبدالرحمن آلثانی، نخستوزیر قطر، و عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان، درباره روند مذاکرات با ایران در تماس بوده است. این تماسها با هدف بررسی راههای پیشبرد مذاکرات و نزدیک کردن مواضع تهران و واشنگتن انجام میشود. در کنار معاون رئیسجمهور، استیو ویتکاف، فرستاده کاخ سفید، و جرد کوشنر، مشاور و داماد ترامپ نیز در این تلاشها مشارکت دارند.
یکی از موضوعاتی که در گفتوگوهای ونس با میانجیهای قطری و پاکستانی مطرح شده، برگزاری یک نشست فنی در سطح کارشناسی میان نمایندگان ایران و آمریکا طی روزهای آینده است. منابع آگاه میگویند طرفها درباره امکان برگزاری چنین نشستی رایزنی کردهاند، اما این دیدار هنوز نهایی نشده و به مرحله اجرا نرسیده است. دفتر معاون رئیسجمهور آمریکا نیز از اظهارنظر درباره این مذاکرات خودداری کرده است.
نقش فعلی ونس در تلاشهای دیپلماتیک را باید در امتداد مواضع پیشین او درباره جنگ با ایران ارزیابی کرد. معاون رئیسجمهور آمریکا پیش از آغاز جنگ در اواخر فوریه نیز یکی از مخالفان جدی اقدام نظامی در حلقه نزدیکان ترامپ بود و بهجای ورود به درگیری، بر ضرورت یافتن راهحل دیپلماتیک تاکید داشت.
ونس در ماه آوریل ریاست هیئت مذاکرهکننده آمریکا را در نشست مربوط به ایران در اسلامآباد بر عهده گرفت. او همچنین در مذاکراتی حضور داشت که در نهایت به امضای تفاهمنامه میان ایران و آمریکا در ماه ژوئن منجر شد. پس از آن نیز ریاست هیئت آمریکایی را در دور دیگری از مذاکرات مستقیم با ایران در سوئیس بر عهده گرفت. آن دور از گفتوگوها با تعهد ایران برای دعوت از بازرسان سازمان ملل بهمنظور بازدید از تاسیسات هستهای این کشور پایان یافت.
با وجود این پیشرفتها، تفاهمنامه میان تهران و واشنگتن دوام چندانی نداشت. مدت کوتاهی پس از مذاکرات سوئیس، ایران حملات به کشتیها را از سر گرفت و همین مسئله به فروپاشی تفاهمنامه میان دو کشور انجامید.
در ادامه تلاشهای اخیر برای بازگرداندن دو کشور به مسیر مذاکره، ونس حدود دو هفته پیش نامهای به محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران، ارسال کرد و در آن پیشنهاد داد مذاکرات مستقیم میان تهران و واشنگتن از سر گرفته شود.
آکسیوس به نقل از منابع خود مینویسد رضایی از نزدیکترین افراد مورد اعتماد (آیتالله) مجتبی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی ایران، است. مقامهای ایرانی نیز گفتهاند نامه معاون رئیسجمهور آمریکا به ایجاد فضای مثبت و فراهم شدن زمینه برای ازسرگیری مذاکرات کمک کرده است.
ونس روز چهارشنبه نیز در اظهاراتی، جنگ را عامل اصلی شکست جمهوریخواهان در انتخابات اخیر دانست؛ موضعی که در کنار تلاشهای دیپلماتیک او، نشاندهنده نگرانیاش از پیامدهای سیاسی و داخلی ادامه درگیری با ایران است.
در شرایطی که تماسهای دیپلماتیک همچنان ادامه دارد، منابعی که در تلاشهای میانجیگرانه مشارکت دارند، از پیشرفت در مذاکرات خبر میدهند، هرچند تاکید میکنند که این روند بسیار کند پیش میرود.