ارزان‌تر شدن ورق در بورس کالا تاثیر مستقیم بر قیمت لوله و پروفیل ندارد
منتشرشده: · اقتصاد
در روز ۱۱ آبان، ۲۰ هزار و ۶۰ تن ورق گرم در بورس کالا به قیمت پایه ۱۱۴ هزار و ۵۰۰ تومان عرضه شد، در حالی که ورق ۲ میل در بازار آهن تهران بین ۱۶۵ تا ۱۶۷ هزار تومان معامله می‌شد. این اختلاف نشان می‌دهد که قیمت ورق در بورس به‌طور خودکار به قیمت نهایی لوله و پروفیل منتقل نمی‌شود.
در روز ۱۱ آبان، ۲۰ هزار و ۶۰ تن ورق گرم در بورس کالا به قیمت پایه ۱۱۴ هزار و ۵۰۰ تومان عرضه شد. همان روز، ورق ۲ میل در بازار آهن تهران بین ۱۶۵ تا ۱۶۷ هزار تومان معامله می‌شد. این دو عدد هم‌جنس نیستند؛ یکی قیمت پایه رول ورق در روز عرضه و دیگری نرخ ورق آماده در بنگاه، با هزینه حمل، برش و واسطه.
بیشتر لوله‌ها و پروفیل‌های درزدار بازار از ورق ساخته می‌شوند؛ ورق گرم برای قوطی و لوله ساختمانی و صنعتی، و ورق سرد یا روغنی برای مقاطع سبک و مبلی. ورق در کارخانه به نوار باریک بریده می‌شود، فرم می‌گیرد، جوش می‌خورد و به طول استاندارد می‌رسد. بنابراین بهای ورق سهم اصلی قیمت تمام‌شده پروفیل است و هر تغییر در آن، دیر یا زود به جدول قیمت بنگاه‌ها می‌رسد.
بخش مهمی از این ورق از مسیر بورس کالا تامین می‌شود. فولادسازان بزرگ ورق را با قیمت پایه عرضه می‌کنند و خریداران در رقابت با هم قیمت نهایی را تعیین می‌کنند. عرضه اواسط شهریور نمونه روشنی است: ۲۴۰ هزار تن ورق گرم با قیمت پایه ۹۱ هزار و ۶۰۰ تومان عرضه شد، تقاضا به حدود ۲۹۸ هزار تن رسید و کل محموله با رقابت ۲۱٫۶ درصدی، کیلویی ۱۱۱ هزار و ۳۰۰ تومان فروش رفت. این قیمت ۲۸ درصد بالاتر از معامله قبلی در ۱۹ مرداد بود.
اثر این معاملات بر بازار پایین‌دست هم‌زمان نیست. ورقی که امروز خریده می‌شود، با فاصله زمانی به شکل قوطی و لوله به بازار می‌رسد و در این فاصله، فروشنده‌ها بر اساس انتظارشان از عرضه بعدی قیمت می‌دهند. به همین دلیل، بازار لوله و پروفیل اغلب به خبر رقابت در بورس سریع‌تر از رسیدن خود ورق واکنش نشان می‌دهد.
اگر قیمت پایه بورس تنها معیار بود، پروفیل باید با حاشیه‌ای قابل پیش‌بینی بالای آن معامله می‌شد. واقعیت بازار چیز دیگری است. فولاد مبارکه در عرضه ۴ خرداد امسال، قیمت پایه ورق گرم را به کیلویی ۸۵ هزار تومان رساند. اما در میانه همان ماه، ورق ۲ میل در بازار آهن تهران حدود ۱۲۴ هزار تومان و قوطی حدود ۱۳۰ هزار تومان معامله می‌شد. سه عامل این فاصله را توضیح می‌دهد.
۱) عرضه کمتر از نیاز است. دبیر سندیکای تولیدکنندگان لوله و پروفیل فولادی در شهریور گفت حتی کل ورقی که فولاد مبارکه در بورس عرضه می‌کند، نیاز داخلی را پوشش نمی‌دهد و بخشی از خطوط تولید لوله و پروفیل به همین دلیل از مدار خارج شده‌اند. کارخانه‌ای که با ظرفیت ناقص کار می‌کند، هزینه ثابتش را روی تناژ کمتری سرشکن می‌کند و این هزینه در قیمت محصول می‌نشیند.
۲) ورق خریداری‌شده همیشه به خط تولید نمی‌رسد. گزارش‌های بازار در خرداد نشان می‌داد بخشی از ورق بورسی با کارت‌های بازرگانی یکبارمصرف راهی صادرات شده است. هر تنی که از چرخه تولید داخلی خارج شود، سهم تولیدکننده واقعی را کمتر و فاصله قیمت ورق و محصول نهایی را بیشتر می‌کند.
۳) انتظار تورمی و ارزی. فروشنده‌ای که فکر می‌کند ورق هفته بعد گران‌تر می‌شود، موجودی امروز را با نرخ فردا قیمت می‌دهد. نوسان قیمت پایه ورق گرم در عرضه‌های مهر، از حدود ۹۵ هزار تومان در ابتدای ماه تا بیش از ۱۱۸ هزار تومان در نیمه آن، همین انتظار را تقویت کرد.
نتیجه برای خریدار روشن است: ارزانی ورق در بورس خودبه‌خود به جیب مصرف‌کننده لوله و پروفیل نمی‌رود. این فاصله میان کارخانه، واسطه و انتظار بازار تقسیم می‌شود و سهم خریدار به مسیری بستگی دارد که از آن خرید می‌کند.
خرید مستقیم از کارخانه یک حلقه از زنجیره را حذف می‌کند و با آن، حاشیه واسطه را هم. اما این مزیت شرط دارد. بیشتر کارخانه‌ها سفارش عمده را ترجیح می‌کنند، قیمت را برای پرداخت نقدی اعلام می‌کنند و برنامه تولید و بارگیری خود را دارند. خریداری که این شرایط را دارد، بیشترین سود را از خرید مستقیم می‌برد.
پیمانکار داربست نمونه خوبی است. محصول مصرفی او یکنواخت است، چند سایز ثابت دارد و حجم خریدش بالاست. برای چنین خریداری، مقایسه قیمت لوله داربست در فهرست تولیدکننده با نرخ بنگاه، صرفه‌جویی واقعی به همراه دارد، چون هر درصد اختلاف در صدها شاخه ضرب می‌شود. همین منطق برای تولیدکننده مبلمان فلزی، سازنده سوله و کارگاه قطعه‌سازی با مصرف ماهانه قابل پیش‌بینی هم صدق می‌کند.