کارشناس روابط بینالملل: امتیازدهی به آمریکا تغییر رفتار را تضمین نمیکند
منتشرشده: · بهروزرسانی: · جهان

کارشناس روابط بینالملل معتقد است که ساختار منافع راهبردی واشنگتن و روابط آن با اسرائیل باعث میشود امتیازدهی یکطرفه نتواند رفتار آمریکا را تغییر دهد. او به تجربه برجام و خروج آمریکا از آن اشاره کرد.
کارشناس روابط بینالملل در گفتوگو با خبرنگار، اشاره کرد که برخی هنوز به امکان تغییر رفتار آمریکا از طریق امتیازدهی امیدوارند. او بیان کرد که برای تحلیل رفتار آمریکا باید میان منافع راهبردی این کشور و تصمیمهای مقطعی دولتهای مختلف تفاوت قائل شد. در سیاست خارجی واشنگتن، مواضع یک رئیسجمهور یا جریان سیاسی تنها بخش کوچکی از مجموعهای از منافع و ملاحظات ساختاری است که در تصمیمگیریهای این کشور نقش دارند.
وی افزود که در چنین شرایطی، نمیتوان تصور کرد که با ارائه امتیازاتی از سوی ایران، الزاماً رویکرد آمریکا تغییر خواهد کرد. تجربه روابط دو کشور نشان داده است که واشنگتن در بسیاری از مقاطع، حتی پس از توافق و دریافت امتیاز، از طرح مطالبات جدید یا بازگشت به سیاست فشار خودداری نکرده است.
کارشناس به تجربه برجام اشاره کرد: ایران در چارچوب این توافق محدودیتهایی را پذیرفت و تعهداتی را اجرا کرد، اما آمریکا بهراحتی از توافق خارج شد و سیاست فشار حداکثری را در پیش گرفت. این تجربه نشان میدهد که نمیتوان صرفاً با ارائه امتیاز، تضمینی برای پایبندی طرف مقابل یا تغییر رفتار آن ایجاد کرد.
او ادامه داد که مشکل اصلی زمانی ایجاد میشود که یک طرف تصور کند با امتیاز دادن میتواند طرف مقابل را از مواضع خصمانه منصرف کند، در حالی که طرف مقابل ممکن است چنین امتیازاتی را نه نشانهای برای حل اختلاف، بلکه فرصتی برای طرح خواستههای بیشتر تلقی کند.
در روابط بینالملل، امتیازدهی زمانی معنا دارد که در مقابل آن دستاورد مشخص و تضمینشدهای وجود داشته باشد. اگر امتیازی داده شود، اما طرف مقابل همچنان به سیاست تهدید، تحریم و فشار ادامه دهد، چنین روندی نهتنها به حل اختلافات کمک نمیکند، بلکه میتواند موقعیت طرف امتیازدهنده را نیز تضعیف کند.
کارشناس روابط بینالملل بر این نکته تاکید کرد که رابطه آمریکا با اسرائیل صرفاً به مواضع یک رئیسجمهور یا یک حزب محدود نمیشود و از پشتوانههای سیاسی، امنیتی و اقتصادی برخوردار است. حتی اگر در مقطعی اختلافاتی میان دولت آمریکا و نتانیاهو ایجاد شود یا رئیسجمهور این کشور درباره میزان کمکهای مالی و نظامی به اسرائیل مواضع متفاوتی اتخاذ کند، نباید این تحولات را به معنای تغییر ماهیت سیاست راهبردی واشنگتن در منطقه دانست.
او همچنین اشاره کرد که ممکن است دولتهای مختلف آمریکا در شیوه مواجهه با جمهوری اسلامی تفاوتهایی داشته باشند؛ یک دولت ممکن است بر تحریم و فشار اقتصادی تاکید کند و دولت دیگری مسیر مذاکره را در اولویت قرار دهد، اما این تفاوت در ابزارها لزوماً به معنای تغییر اهداف و منافع راهبردی آمریکا نیست.
در پایان، او بر ضرورت حفظ واقعبینی در دیپلماسی تاکید کرد. مذاکره یکی از ابزارهای مهم سیاست خارجی است و نمیتوان آن را بهطور مطلق کنار گذاشت، اما باید میان مذاکره مبتنی بر منافع متقابل و امتیازدهی یکطرفه تفاوت قائل شد. اگر طرف آمریکایی بداند که با افزایش فشار میتواند امتیازات بیشتری از ایران دریافت کند، انگیزهای برای تغییر رفتار خود نخواهد داشت. بنابراین، هرگونه گفتوگو باید بر مبنای حفظ منافع ملی، تضمین اجرای تعهدات و برخورداری از دستاوردهای متقابل شکل بگیرد.