آیا صحبت کردن با بدن میتواند بیماری را درمان کند؟
منتشرشده: · بهروزرسانی: · جهان

بررسی علمی نشان میدهد که در حالی که مدیتیشن و هیپنوتیزم میتوانند بر برخی فرایندهای زیستی تاثیر بگذارند، هنوز شواهد مستقلی وجود ندارد که نشان دهد صحبت کردن مستقیم با اندام بیمار میتواند آن را ترمیم کند.
یکی از باورهای رایج در میان طرفداران رویکردهای «شفای ذهن و بدن» این است که انسان میتواند با حرف زدن با بدن خود، به بهبود دردها و درمان بیماریهایش کمک کند. طرفداران این باور میگویند که هر بیماری حاصل افکار یا احساسات منفی فرد است و با فرستادن پیام عشق و سلامتی به یک اندام، بیماری آن را درمان میکند؛ و اگر بیماری بهبود نیافت، علت آن باور ناکافی یا مقاومت ذهنی بیمار بوده است. به همین دلیل توصیه میشود که در حالت آرامش یا مدیتیشن، با بدنتان صحبت کنید، از اعضای بدنتان تشکر کنید، به سلولهایتان پیام سلامتی بدهید یا از عضو بیمار بخواهید خود را ترمیم کند.
قبل از پاسخ به این پرسش، باید یادآور شد که در دهههای اخیر پژوهشگران توجه بیشتری به بررسی علمی روشهایی مانند مدیتیشن، هیپنوتیزم و تصویرسازی ذهنی نشان دادهاند. هدف این پژوهشها، تشخیص آثار واقعی این مداخلات و تفکیک آنها از باورهایی است که هنوز پشتوانه علمی ندارند. مطالعات نشان دادهاند که مدیتیشن یا هیپنوتیزم میتوانند بر برخی فرایندهای زیستی اثر بگذارند؛ این اثرات نهتنها از طریق گزارش بیماران، بلکه با تصویربرداری مغزی یا ارزیابی بالینی قابلاندازهگیری بودهاند.
مثلاً در سال ۱۹۹۸، پژوهشی درباره «تاثیر گوش دادن به فایلهای صوتی مدیتیشن» روی بیماران مبتلا به پسوریازیس انجام شد؛ نتایج نشان داد که سرعت درمان در میان آندسته از بیمارانی که همزمان با نوردرمانی پزشکی، تمرین ذهنآگاهی نیز انجام میدادند، بهطور معناداری سریعتر از دیگر بیماران بوده است. در سال ۲۰۱۳، آزمایشی روی ۱۰۰ بیمار مبتلا به سندرم روده تحریکپذیر در اتریش انجام شد؛ حدود ۶۱ درصد از دریافتکنندگان هیپنوتیزم در مقابل ۴۱ درصد از گروه کنترل بهبود بالینی مهمی گزارش کردند، و در پیگیری بلندمدت نیز میزان بهبود در گروه هیپنوتیزم بیشتر بود.
این یافتهها، دلایل معتبری برای ادامه پژوهش درباره ارتباط ذهن و بدن فراهم کردهاند و به همین دلیل دانشمندان در نگاهی کلی، شفای به دست آمده از مسیر تکنیکهای شبهعلمی را رد نمیکنند، اما برای تایید آنها همچنان بر ملاکهایی وفادارند که یک نظریه علمی را از نظریات غیرعلمی جدا میکند. این ملاکها عبارتند از: - آزمونپذیری روش درمان - تکرار پذیری روش درمان - قابل مشاهده و اندازهگیری بودن نتایج
در این موضوع باید میان سه مفهوم، تفاوت گذاشت: ۱. مدیتیشن و آرامسازی: روشهایی که ممکن است به کاهش استرس، اضطراب و کاهش بعضی دردها کمک کنند. ۲. تلقین و مثبت اندیشی: استفاده از کلمات و افکار برای تغییر احساسات، انتظارات و واکنشهای روانی. ۳. شفای مستقیم بدن با کلمات: ادعا که صحبت کردن با عضو بیمار میتواند مستقیما موجب ترمیم بافت یا درمان بیماری شود.
دو مفهوم نخست، موضوع پژوهشهای علمی متعددی بودهاند و ثابت شده که هیجانها، استرس و انتظارات انسان میتوانند بر تجربه درد و برخی فرایندهای فیزیولوژیک تاثیر بگذارند. اما مفهوم سوم هنوز پشتوانه تجربی معتبر و مستقلی ندارد.
ارتباط میان ذهن و بدن یک پدیده واقعی و شناختهشده در پزشکی است. مغز از طریق دستگاه عصبی خودمختار، سیستم غدد درونریز و مسیرهای مرتبط با سیستم ایمنی، بر عملکرد اندامهای مختلف تاثیر میگذارد. مثلاً هنگام مواجهه با استرس، فعالیت دستگاه عصبی و محور هیپوتالاموس–هیپوفیز–آدرنال تغییر میکند و این تغییرات بر ضربان قلب، فشار خون، خواب، عملکرد گوارشی و پاسخهای التهابی تاثیر میگذارند.