دختر 17 ساله مکزیکی اختراع صوتی برای خاموش کردن آتش را آزمایش کرد
منتشرشده: · فناوری

یک دانشآموز 17 ساله مکزیکی با ساخت نمونه آزمایشی یک دستگاه صوتی، توانست شعلههای کوچک را بدون آب یا مواد شیمیایی خاموش کند. این اختراع، که نامش ورتکس تک است، در آزمایشهای کنترلشده تا ۱.۸ متر فاصله عمل میکند.
یک دانشآموز 17 ساله مکزیکی با ساخت نمونه آزمایشی یک دستگاه صوتی، توانست شعلههای کوچک را بدون آب یا مواد شیمیایی خاموش کند. این اختراع، که نامش ورتکس تک است، در آزمایشهای کنترلشده تا ۱.۸ متر فاصله عمل میکند.
ورتکس تک یک دستگاه آزمایشی برای مهار آتش با امواج صوتی است. برخلاف کپسولهای آتشنشانی متداول که با استفاده از آب، کف یا پودرهای شیمیایی عمل میکنند، این دستگاه از حرکت هوا در اثر انتشار امواج صوتی برای برهم زدن شرایط لازم جهت ادامه سوختن استفاده میکند.
این سامانه از چند بخش اصلی تشکیل شده است: یک باتری ۱۲ ولتی، مولد فرکانس، تقویتکننده صوتی، بلندگو و محفظهای لولهمانند که امواج را در جهت شعله هدایت میکند. دستگاه امواج صوتی با فرکانس حدود ۳۰ هرتز تولید میکند؛ فرکانسی پایین که نزدیک به محدوده پایین شنوایی انسان قرار دارد.
برای ادامه سوختن، شعله به گرما، سوخت و اکسیژن نیاز دارد. در طراحی ورتکس تک، امواج صوتی با ایجاد حرکت و آشفتگی در هوای اطراف شعله، شرایط احتراق را مختل میکنند. شکل محفظه و نحوه هدایت امواج نیز به ایجاد ساختارهایی از جریان هوا به نام «حلقههای گردابی» کمک میکند.
این حلقهها را میتوان به حلقههای دوناتمانندی تشبیه کرد که در هوا حرکت میکنند. جریان هوای ایجاد شده در اطراف شعله میتواند آن را متلاطم کند و به خاموش شدنش بینجامد؛ فرایندی که از برخی جهات به فوت کردن شمع شباهت دارد، با این تفاوت که در اینجا حرکت هوا به کمک یک سامانه صوتی ایجاد میشود.
دستگاه اکسیژن را به طور کامل از محیط حذف نمیکند؛ بلکه با تغییر جریان هوا و شرایط اطراف شعله، میتواند احتراق را مختل کند. موفقیت این فرایند نیز به اندازه شعله، نوع سوخت، فاصله دستگاه و شرایط محیطی بستگی دارد.
ایده ساخت این دستگاه زمانی به ذهن دانشآموز رسید که ویدئویی از یک سامانه صوتی برای خاموش کردن شعله را مشاهده کرد. این سامانه که به یک پروژه پژوهشی دفاعی آمریکا نسبت داده شده بود، از یک توپ صوتی بزرگ برای بررسی امکان مهار آتش با امواج صوتی استفاده میکرد.
با راهنمایی عمویش، پژوهش درباره تاثیر امواج صوتی بر شعله و ساخت نمونههای اولیه آغاز شد. این مسیر با آزمایش، شناسایی ایرادها و اصلاح طراحی ادامه یافت و در نهایت به ساخت پنجمین نسخه از دستگاه رسید.
گزارشهای منتشر شده نشان میدهند که توسعه این اختراع به ماهها تحقیق و آزمون نیاز داشته است. نسخههای اولیه با مشکلاتی در عملکرد و سهولت استفاده روبهرو بودند، اما اصلاحات پیدرپی به بهبود نمونه نهایی کمک کرد.
بر اساس گزارش منتشر شده، نسخه فعلی ورتکس تک میتواند شعلههای کوچک را از فاصله حدود ۱.۸ متر خاموش کند. همچنین گزارش شده است که این دستگاه دست کم ۱۰۰ بار روی آتشهای کوچک و در شرایط آزمایشی مختلف آزمایش شده است.
در این آزمایشها، مواردی مانند شعله شمع، چوب، مایعات قابل اشتعال، تجهیزات الکترونیکی و روغن مورد استفاده در آشپزی بررسی شدهاند. برخی گزارشها نیز از خاموش شدن شعله در چند ثانیه خبر میدهند؛ با این وجود، چنین نتایجی به شرایط آزمایش وابستهاند و نباید آنها را معیاری قطعی برای عملکرد دستگاه در تمام انواع آتشسوزی دانست.
این نکته اهمیت زیادی دارد، زیرا خاموش کردن یک شعله کوچک در محیط کنترلشده با مهار آتشسوزی گسترده در ساختمان، خودرو یا محیط صنعتی تفاوت اساسی دارد. هنوز اطلاعات کافی برای تعیین میزان اثربخشی این دستگاه در برابر آتشهای بزرگتر یا در شرایط پیچیده و غیرقابل کنترل وجود ندارد.