استارلینک و تاثیر محدودیتهای آن بر عملیات اوکراین
منتشرشده: · بهروزرسانی: · ایران

محدودیتهای اعمالشده بر خدمات استارلینک در اوکراین باعث اختلال در ارتباطات برخی پهپادهای نظامی شد و پرسش را مطرح کرد که آیا ارتش میتواند امنیت خود را به فناوریای که کنترلش در دست شرکت خصوصی است، متکی کند.
جنگ اوکراین نشان داد که سرنوشت عملیات نظامی میتواند به تصمیم مدیر یک شرکت خصوصی در خارج از کشور وابسته باشد. محدودیتهای اعمالشده بر خدمات استارلینک در اوکراین باعث اختلال در ارتباطات برخی پهپادهای نظامی این کشور شد و این موضوع را مطرح کرد که آیا ارتش میتواند امنیت خود را به فناوریای که کنترلش در دست شرکت خصوصی است، متکی کند.
استارلینک، محصول شرکت اسپیسایکس متعلق به ایلان ماسک، برای بسیاری از مردم جهان راهی برای دسترسی به اینترنت در مناطقی است که زیرساخت ارتباطی مناسبی ندارند. در اوکراین، نیروهای اوکراینی از این فناوری برای هماهنگی یگانها، ارتباط در مناطق آسیبدیده از حملات روسیه و هدایت یا پشتیبانی از عملیات پهپادی استفاده میکنند. قطع یا اختلال در ارتباط میتواند یک ماموریت را متوقف کند یا فرصت عملیاتی را از بین ببرد.
در اکتبر ۲۰۲۶، گزارشهایی از محدود شدن خدمات استارلینک و نسخه نظامی آن یعنی استارشیلد منتشر شد. مقامهای اوکراینی گفتند محدودیتها بر عملکرد برخی پهپادها تاثیر گذاشته است، بهویژه در سرعتهای بالاتر از حدود ۱۶۰ کیلومتر در ساعت که برای پهپادهای سریع اهمیت عملیاتی دارد. ماسک در واکنش اعلام کرد استفاده از استارلینک برای حملات تهاجمی پهپادی شرایط استفاده از این سرویس را نقض میکند. در مقابل، مقامهای اوکراینی بر اهمیت دسترسی پایدار به این شبکه تاکید کردند.
در اروپا، رقیب اصلی استارلینک شرکت فرانسوی یوتلست است که شبکه وانوب آن بیش از ۶۰۰ ماهواره دارد، اما جایگزینی فوری برای استارلینک نیازمند پوشش مناسب، ظرفیت کافی، تجهیزات سازگار و قابلیت اطمینان لازم برای استفاده نظامی است. گزارشهای مختلف نشان میدهد که وانوب در شرایط فعلی نمیتواند بهسرعت تمام ظرفیتهای استارلینک را جایگزین کند و تغییر شبکه، سرمایهگذاری قابلتوجهی در تجهیزات و زیرساخت میطلبد.
در ۲۲ اکتبر، شرکتهای فنلاندی آیسآی و نوکیا با وزارت دفاع اوکراین توافق کردند تا امکان ایجاد ظرفیت مستقل ارتباطات ماهوارهای را بررسی کنند. هدف این همکاری بررسی توسعه سامانهای است که کشورها بتوانند کنترل ماهوارهها، تجهیزات زمینی و پایانههای ارتباطی آن را در اختیار داشته باشند. پرتاب ماهوارههای اولیه این طرح برای سال ۲۰۲۸ پیشبینی میشود، اما این توافق را نباید به معنای آماده شدن یک جایگزین عملیاتی و فوری برای استارلینک دانست؛ اوکراین برای رسیدن به چنین استقلالی هنوز به زمان و سرمایهگذاری نیاز دارد.
این وضعیت نشان میدهد که مسئله فقط ایلان ماسک نیست؛ بلکه چالشهای وابستگی نظامی به فناوریهای خارجی و نیاز به کنترل مستقل از سوی کشورها مطرح است.