طرح توانمندسازی خانواده‌ها در یاسوج به‌عنوان راه‌حلی برای کاهش کار کودک
منتشرشده: · اجتماعی · کهگیلویه و بویراحمد
در یاسوج، برنامه‌ای برای آموزش مهارت‌های نوین و اشتغال والدین به‌عنوان راه‌حلی برای کاهش کار کودک معرفی شد. این طرح در چارچوب تلاش‌های ملی برای حمایت از کودکان اجرا می‌شود.
کودکانی که باید در کلاس درس و محیط امن خانواده رشد کنند، گاهی برای کمک به تامین هزینه‌های زندگی وارد دنیای کار می‌شوند، وضعیتی که پیامدهای آن می‌تواند از محدودشدن فرصت‌های آموزشی تا آسیب‌های جسمی، روانی و اجتماعی امتداد یابد.
کار کودک پدیده‌ای تازه نیست، اما توجه سیاست‌گذاران و نهادهای حمایتی به آن در ایران، طی دهه‌های گذشته افزایش یافته است. تصویب قانون حمایت از کودکان و نوجوانان در سال ۱۳۸۱ و قانون حمایت از اطفال و نوجوانان در ۳۱ اردیبهشت ۱۳۹۹، از مراحل مهم گسترش چارچوب قانونی حمایت از کودکان در کشور به شمار می‌رود.
با این حال، مسئله کودکان کار را نمی‌توان تنها با تصویب قوانین یا اجرای طرح‌های مقطعی حل کرد. کارشناسان حوزه اجتماعی، فقر و ناپایداری درآمد خانوار، بیکاری یا اشتغال غیررسمی والدین، محرومیت آموزشی، مهاجرت و ضعف شبکه‌های حمایتی را از عوامل موثر در شکل‌گیری این پدیده می‌دانند. در بسیاری از خانواده‌های آسیب‌پذیر، کار کودک ممکن است به راهی برای جبران کمبود درآمد تبدیل شود، راهی که اگرچه شاید در کوتاه‌مدت بخشی از نیازهای معیشتی را پاسخ دهد، اما در بلندمدت فرصت تحصیل، مهارت‌آموزی و دستیابی به شغل مناسب را محدود می‌کند.
بر اساس گزارشی از مرکز آمار و اطلاعات راهبردی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی که در سال ۱۳۹۸ منتشر شد، شمار کودکان ۱۰ تا ۱۷ ساله فعال اقتصادی کشور در سال ۱۳۹۶ حدود ۴۹۹ هزار نفر برآورد شده بود. در همین گزارش، تعداد کودکان شاغل در این گروه سنی ۳۷۸ هزار و ۱۱۹ نفر اعلام شده بود. این ارقام مربوط به سال ۱۳۹۶ است و نباید آن‌ها را آمار روز کودکان کار خیابانی دانست، با این حال، ابعاد اقتصادی و اجتماعی این مسئله را نشان می‌دهد.
در چنین شرایطی، اشتغال والدین یکی از مسیرهای مهم مداخله به شمار می‌رود. اگر خانواده بتواند از درآمدی پایدار برخوردار شود، احتمال وابستگی معیشت آن به کار کودک کاهش می‌یابد و امکان بیشتری برای استمرار تحصیل و رشد فرزندان فراهم می‌شود. این رویکرد، به‌جای تمرکز صرف بر جمع‌آوری کودکان از محیط‌های کاری، بر کاهش عواملی متمرکز است که آنان را به سمت کار سوق می‌دهد.
در کهگیلویه و بویراحمد، مقابله با کار کودک با تمرکز بر شناسایی، ارائه خدمات حمایتی، آموزش و تقویت توان اقتصادی خانواده‌ها دنبال می‌شود. بر اساس اعلام مسئولان بهزیستی استان، ۲۳۵ پرونده فعال کودکان کار در استان شناسایی شده بود که بیشترین تعداد آن به شهرستان بویراحمد اختصاص داشت. در گزارش دیگری که متولیان بهزیستی در پنجم اسفند ۱۴۰۴ منتشر کردند، از شناسایی ۳۵۸ کودک کار و خیابانی در استان خبر داده شد. تفاوت این ارقام می‌تواند به زمان ثبت اطلاعات، دامنه شناسایی و تعریف گروه‌های آماری مربوط باشد؛ بنابراین، نمی‌توان بدون بررسی مبنای محاسبه، آن‌ها را نشانه افزایش یا کاهش تعداد کودکان کار دانست.
در همین راستا، طرح توانمندسازی خانواده‌ها در محله مادوان یاسوج، با تمرکز بر مهارت‌آموزی و اشتغال والدین، یکی از برنامه‌های مطرح‌شده در استان است. این برنامه می‌تواند با پیوندزدن حمایت‌های اجتماعی به ایجاد درآمد پایدار، زمینه بهبود شرایط زندگی خانواده‌ها و کاهش فشار اقتصادی بر کودکان را فراهم کند.
دبیر کارگروه تحول اجتماعی جبهه فرهنگی انقلاب اسلامی کهگیلویه و بویراحمد در گفت‌وگو با خبرنگار مهر، با تاکید بر ضرورت ایجاد زنجیره ارزش در ساماندهی کودکان کار، اظهار کرد: اجرای برنامه‌ای منسجم از مرحله شناسایی کودکان تا ارجاع، ساماندهی و مهارت‌آموزی آنان در دستور کار قرار گرفته است.
علی‌اصغر فضیلت گفت: بر اساس دستورالعمل‌ها و تفاهم‌نامه‌های موجود، نقش دستگاه‌های مختلف در حوزه شناسایی، ارجاع و ساماندهی کودکان کار مشخص شده است و اجرای هماهنگ این مسئولیت‌ها می‌تواند به اثربخشی بیشتر برنامه‌های حمایتی کمک کند.